2019 yılı aralık ayında Çin'in Wuhan bölgesinde görülmeye başlayan yeni tip corona virüs enfeksiyonu COVID-19 (SARS-CoV 2) çok kısa sürede hızla yayılarak çok ciddi bir salgına neden olmuştur. Hastalık virüsün çok hızlı bulaş özelliği ile Çin sınırlarını da aşıp tüm dünyaya hızla yayılmıştır. Bugün kuzey ve güney yarıkürede mevsim farklılığı gözetmeksizin tüm dünya bu hastalıktan etkilenmiştir. Tüm dünyayı etkisi altına alan bu enfeksiyonu Dünya Sağlık Örgütü 11. 03. 2020 tarihinde yeni tip corona virüs pandemisi olarak ilan etmiştir.
NET BİR TEDAVİ SEÇENEĞİ VE AŞISI...
Hastalık etkeni corono virüs ailesinden COVID- 19 olarak bilinen RNA virüsü olan yeni corona virüsdür. Corona virüs enfeksiyonu yakın temas, öksürük, aksırık ile birlikte damlacık yoluyla çok hızlı bulaş özelliğine sahiptir. Hastalığın belirti verme süresi ortalama 3-7 gün olmasına rağmen 14 güne kadar uzayabilmektedir. Hastaların % 80 'i herhangi bir belirti göstermeksizin hastalığı geçirir iken, yaklaşık % 15 kadarı ateş, öksürük ve nefes darlığı, solunum güçlüğü ve akciğer enfeksiyonu (zatürre) ile sağlık kuruluşlarına başvurmaktadır. Hastaların yaklaşık % 5 kadarı gelişen ciddi solunum yetmezliği (ARDS) ve çoklu organ yetmezliği nedeni ile yoğun bakım ve solunum destek ünitelerine ihtiyaç duymaktadır. Ciddi enfeksiyonda ölüm oranı oldukça yüksektir. Kronik hastalığı olanlarda hastalık daha ciddi seyretmektedir ve ölüm oranı daha da yüksektir. Hastalığın mekanizması henüz tam olarak anlaşılamadığı gibi net bir tedavi seçeneği ve aşısı da henüz mevcut değildir. Yeni tip corona virüs enfeksiyonuna karşı tedavi seçeneği ve korunma yöntemine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Tüm dünyayı ve sağlık sistemlerini etkileyen bu hastalığı kontrol altına alabilmek için öncelikle korunma yöntemlerine önem verilmelidir. Ayrıca sağlık sistemi ve sağlık personeli çalışma şartlarının bu süreçte yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.
ACİL OLMAYAN HASTALARIN DEĞERLENDİRİLMESİNDE
Hastalık belirtisi vermeden bu enfeksiyonu taşıyan ve yayılmasına neden olabilecek kişilerin diğer insanlarla temasının kısıtlanması, izolasyonun sağlanması, özellikle el hijyenine riayet edilmesi, yüzey bulaşının önlenmesi, kesin ya da şüpheli vaka ile temas eden sağlık personelinin kişisel koruyucu ekipman kullanımının ve izolasyonunun sağlanması hastalığın yayılımının önlenmesinde büyük önem taşımaktadır. Bütün bu önlemlere rağmen hızla bulaş özelliği nedeni ile hastaneye yatırılma ihtiyacı olan ya da yoğun bakım ve solunum destek sistemlerine ihtiyacı olan hasta sayısının fazlalığı nedeni ile sağlık merkezlerinde hem tesislerin hem sağlık personelinin daha verimli kullanılması çok önemlidir. Bu nedenle hastanelerde hizmet sunacak personel sayısının ve hareketliliğinin de sınırlandırılması gerekmektedir. Bu amaçla tüp bebek tedavileri de dahil acil olmayan ve ertelenebilir cerrahi müdahaleler ve tedaviler bu süreç belirsizliğini koruduğu sürece ertelenmelidir. Tüm dünyada ve ülkemizde de sağlık otoritelerinin ve uzmanlık derneklerinin önerileri doğrultusunda acil olmayan işlemler ve tedaviler durdurulmuştur. Enfeksiyonun yayılımının kontrol altına alınabilmesi için sosyal izolasyon gerekliliği göz önüne alındığında acil olmayan hastaların değerlendirilmesinde hasta görüşmeleri telefon veya video programları ile yapılarak hastaların sorularına cevap verilip çözüm önerileri getirilebilir.
ÇOCUK İSTEMİ OLAN HASTALARIN TEDAVİ SÜREÇLERİ...
Çocuk istemi olan hastaların tedavi süreçleri de oldukça stresli ve çözüm bekleyen önemli konulardan biridir. İnfertilite tedavileri ve doğurganlığın devamlılığının sağlanması için kullanılan tüp bebek uygulamaları, yumurtlama artırıcı tedaviler ve aşılama tedavileri gibi Üremeye Yardımcı Tedaviler (ÜYT) de yeni tip corona virüs pandemisi sürecinde yeniden düzenlenmesi gereken konulardandır. Tüm dünyada şu ana kadar yeni tip corona virüsün erken gebelik ve sonrası süreçte olumsuz etkisi bildirilmemiş olsa da çocuk sahibi olmak isteyen ve tedavi almak isteyen hastaların tüp bebek merkezlerine başvurusu sırasında oluşacak hareketliliğin azaltılması, sağlık sistemi, tesisler ve sağlık personelinin verimli kullanılmasının gerekliliği nedeni ile acil müdahale gerektirecek hastalar dışında infertilite tedavileri de ertelenmelidir.
ÖZELLİKLİ HASTA GRUPLARI DIŞINDA TÜP BEBEK TEDAVİLERİ DURDURULDU
Doğurganlığın korunması gereken kanser tedavisi alacak hastalar ya da yumurtalıkları, yumurta hücreleri ve üreme organlarını olumsuz etkileyecek tedavi alacak hastalar için tüp bebek tedavileri uygulanabilir. Bu işlemler öncesi hasta ve sağlık personeli açısından gerekli koruyucu tedbirler alınmalı ve hastalarımız yeni tip corona virüs pandemisi konusunda bilgilendirilip onayları alınmalıdır. Bu konuda çalışan uzmanlık dernekleri ve ülkemizde de Sağlık Bakanlığı özellikli hasta grupları dışında çocuk sahibi olmak isteyen acil olmayan hastalarda pandemi süresince infertilite ve tüp bebek tedavilerinin durdurulmasını önermiştir. Bu stresli süreçte telefon ve video görüşmeleri eşliğinde hastalarımızın değerlendirilmesi yapılabilir, böylece hastaların psikolojik olarak da endişeleri giderilebilir.
ÇOCUK İSTEMİ OLAN HASTALARDA İNFERTİLİTE TEDAVİSİ VE TÜP BEBEK UYGULAMALARINDAKİ ÖNERİLER:
