IMF: Yapay zekanın ekonomilere etkisini ne belirleyecek?

Uluslararası Para Fonu (IMF), yapay zekânın ekonomilere sağlayacağı katkının, çalışanların ve şirketlerin bu dönüşüme ne kadar hazırlıklı olduğuna bağlı olduğuna dikkat çekti.

IMF, Başkan Kristalina Georgieva'nın kaleme aldığı "Yeni Beceriler ve Yapay Zekâ: İşin Geleceğini Yeniden Şekillendirmek" başlıklı blog yazısını yayımladı. Yazıda yapay zekâ ve dijital teknolojilerin çalışma hayatını hızla değiştirdiği, büyük teknoloji şirketlerindeki son işten çıkarmaların bile inovasyonun merkezinde yer alan çalışanların bu dönüşümden etkilendiğini ortaya koyduğu belirtildi.

Metinde, bazı mesleklerin yok olurken yerine yenilerinin geldiği, otomasyonla birlikte yeni görev tanımları, yeni beceri gereksinimleri ve tamamen yeni iş kollarının ortaya çıktığı vurgulandı. Bu dönüşümün, ekonomik refah için yeni fırsatlar sunduğu ifade edildi.

YENİ BECERİLER İŞ BULMANIN ANAHTARI

Yazıya göre, çalışanların iş bulma ya da mevcut pozisyonlarını sürdürme şansı giderek yeni beceriler edinme hızlarına bağlı hale geliyor. Gelişmiş ekonomilerde yayınlanan her 10 iş ilanından biri, gelişmekte olan ekonomilerde ise her 20 ilandan biri en az bir yeni beceri şartı arıyor.

En çok yeni beceri talep edilen alanların profesyonel, teknik ve idari roller olduğu; bu ihtiyacın önemli bir kısmının bilişim sektöründen kaynaklandığı belirtildi. Ayrıca sektörlere özgü uzmanlıkların öneminin arttığı, örneğin sağlıkta dijital sağlık ve uzaktan bakım uygulamalarının, pazarlamada ise sosyal medya uzmanlığının öne çıktığı ifade edildi.

YAPAY ZEKA ÇALIŞANLARDA KAYGIYI ARTIRIYOR

IMF yazısında, işgücü piyasasındaki hızlı dönüşümün çalışanlarda endişeye yol açtığı da vurgulandı. Küresel işlerin yaklaşık yüzde 40'ının yapay zekâ kaynaklı değişimden etkilenebileceği, bu nedenle iş kaybı ve bazı gruplar için fırsat eşitsizliği kaygılarının arttığı aktarıldı.

Bu nedenle yapay zekanın getirdiği kazanımların geniş kesimlere yayılması için proaktif ve kapsayıcı politikalara ihtiyaç olduğu belirtildi.

Yazıda ayrıca, yeni beceriler kazanan çalışanların daha yüksek gelir elde ettiğine dikkat çekildi. Birleşik Krallık ve ABD verilerine göre, en az bir yeni beceri gerektiren ilanların ortalama yüzde 3 daha fazla ücret sunduğu; dört ve üzeri yeni beceri talep eden pozisyonların ise sırasıyla yüzde 15 ve yüzde 8,5 oranında daha yüksek maaş getirdiği kaydedildi.

"BECERİLERE YATIRIM ŞART"

Yazıda, yapay zekâ ile bağlantılı becerilerin yüksek gelir potansiyeli sunduğu ancak bu becerilerin henüz diğer yeni yetkinliklerde olduğu gibi istihdamı artırıcı bir etki oluşturmadığı belirtildi.

Bu durumun, özellikle kariyerinin başındaki gençler için ek zorluklar yarattığı vurgulandı. Çünkü yapay zekâdan en fazla etkilenen işlerin giriş seviyesi pozisyonlar olduğu ifade edildi. Yazıda, politika tercihlerinin çalışanlar ile şirketlerin yapay zekâ dönüşümüne ne kadar uyum sağlayabileceğini belirleyeceği; yapay zekânın ekonomilere sağlayacağı katkının da doğrudan bu hazırlık düzeyine bağlı olduğu aktarıldı.

Bu çerçevede, beceri geliştirmeye yönelik yatırımların artırılması, çalışanların iş geçişleri sırasında desteklenmesi ve piyasaların rekabetçi tutularak inovasyonun toplumun geniş kesimlerine yayılmasının önem taşıdığı vurgulandı.

BECERİ DENGESİZLİK ENDEKSİ

Yazıda, IMF'nin geliştirdiği Beceri Dengesizlik Endeksine de yer verildi. Endeks, ülkeleri mevcut beceri arzı ve talebi doğrultusunda iki ayrı kategoriye ayırıyor.

Brezilya, Meksika ve İsveç gibi yeni becerilere talebin yüksek ancak arzın yetersiz kaldığı ülkelerde; bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarında eğitime daha fazla kaynak ayrılması gerektiği ifade edildi.

Buna karşılık Avustralya, İrlanda ve Polonya gibi yetenek havuzunun geniş, talebin ise daha düşük olduğu ülkelerde temel meselenin inovasyonu teşvik etmek ve şirketlerin mevcut yetenekleri daha verimli kullanmasını sağlamak olduğu belirtildi. Bu bağlamda, yenilikçiliği destekleyen, yeni girişimlerin kurulmasını kolaylaştıran ve işletmelerin finansmana erişimini artıran reformların önemli katkı sunacağı kaydedildi.