Son dakika haberi: ABD'nin tarifeleri, enflasyonist baskılar, jeopolitik belirsizlikler, borsalardaki oynaklık ve doların 1973'ten bu yana en kötü ilk yarıyı yaşaması dünyada birçok ülkeyi alarma geçirdi.
Özellikle Avrupa merkez bankaları hem altın rezervlerini artırmaya hem de ABD ve İngiltere'de tuttukları altınlarını kendi ülkelerine getirmeyi tartışmaya başladı. Almanya ve İtalya'da hükümetler New York'ta saklanan altın rezervini ülkelerine geri getirme planı yapıyor.
AB'DE BASKI YAPILIYOR
Dünya Altın Konseyi verilerine göre Almanya ve İtalya, sırasıyla 3.352 ton ve 2.452 tonluk rezervleriyle ABD'den sonra dünyanın en büyük altın rezervlerine sahip ülkeleri arasında. Her ikisi de külçelerinin üçte birinden fazlasını ABD'de depoluyor. ABD'de depolanan altının piyasa değerinin 245 milyar doların üzerinde olduğu belirtiliyor.
Bir süredir Avrupa Birliği'ndeki ülkelere fiziksel altın rezervlerini ABD'den geri getirmeleri veya denetlenmeleri yönünde baskı yapılıyor. Avrupa Vergi Mükellefleri Birliği (TAE), AB ülkelerinin altın rezervlerinin ABD'den Avrupa'ya geri getirilmesi gerektiğini belirtmişti.
Almanya ve İtalya dışında Fransa, Çin, İsviçre ve Hindistan gibi dünyanın en büyük altın sahiplerinden bazıları da altınlarını İngiltere ve ABD kasasında tutuyor. 2024'te Hindistan, Londra'da sakladığı altınlarını getirmişti. Yaptırım endişesiyle dolara alternatif arayan merkez bankaları aynı zamanda altın rezervlerini de artırma peşinde.
Resmi Para ve Finansal Kurumlar Forumu'nun (OMFIF) hesaplamasına göre altın standardına dayalı küresel finans sisteminin olduğu Bretton Woods döneminde (1945-1971) 38 bin tonla zirve yapan merkez bankalarının altın rezervi, 2024'te 36 bin tona ulaştı. Altın rezervlerinin 2026'da 38 bin 300 tona ulaşarak 1965'teki tarihi zirveyi aşması bekleniyor.
ABD'DE DENETİM TARTIŞMASI VAR
Ülkelerin altınlarını depoladığı ABD'de de farklı bir tartışma yaşanıyor. ABD'de Kentucky eyaletindeki "Fort Knox" altın rezervleri deposu savaş dönemlerinde yabancı ülkelerin değerli varlıklarını muhafaza eden bir tesis. ABD Darphane verilerine göre 147.3 milyon ons altın varlığına sahip.
ABD kamuoyunda "yetersiz şeffaflıkla" eleştirilen depoda "altınların güvenle beklediği", "bir kısmının gizlice satıldığı" gibi iddialar gündeme gelmişti. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise spekülasyonlara tepki gösterip, "Her yıl denetim yapıyoruz. Tüm altınlar duruyor" demişti.
BERAT ALBAYRAK DÖNEMİNDE GELMİŞTİ
Avrupa ülkelerinin yeni tartışmaya açtığı altın rezervi konusunda Türkiye çok önceden adımlarını attı. Küresel şoklara karşı ekonomiyi sağlam tutmak için Berat Albayrak'ın Hazine ve Maliye Bakanlığı döneminde ABD, İsviçre ve İngiltere gibi ülkelerde tutulan altınlar kademe kademe Merkez Bankası'nın kasasına taşındı.
2002'de 120 ton olan altın varlığının yüzde 90'ı İngiltere, ABD ve İsviçre gibi ülkelerde tutuluyordu. 2017'de atılan stratejik adımlarla hem rezervler artırıldı hem de yabancı ülkelerde tutulan altınlar Merkez Bankası'nın kasasına girmeye başladı. ABD Merkez Bankası'nda (Fed) saklanan altın miktarı 2016 yılında 28.7 ton iken, 2017'de sıfırlandı.
İsviçre'deki Uluslararası Ödemeler Bankası'nda bulunan 18.7 tonluk altın rezervinin tamamı getirildi. O dönemde ABD, İsviçre ve İngiltere'de tutulan yaklaşık 350 ton altın Türkiye'ye getirildi. 2018 sonunda 488.9 ton olan altın rezervi, 2020'de 719.2 tona ulaştı.
ALTIN, BRÜT REZERVİN ÜZERİNDE
Dünyanın yeni bir soğuk savaş eşiğindeyken yapılan bu hamleyle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) eli güçlendi. TCMB tarafından açıklanan haftalık para ve banka istatistiklerine göre, brüt döviz rezervi 20 Haziran haftasında 155.7 milyar dolar oldu.
Bu dönemde altın rezervleri 85.1 milyar dolar oldu. 2018'de altın rezervleri 19.9 milyar dolar, brüt döviz rezervi ise 71.9 milyar dolardı. Bu hamlelerin sonucunda brüt rezerv 70.7 milyar dolarken, altın rezervi onun üzerine çıkarak 85.1 milyar dolar seviyesine çıkmış durumda.
