Milyonlarca vatandaşı ve emekli olanları ilgilendiren konularla ilgili bilinmeyenleri Sabah Memurlar yanıtlamaya devam ediyor. Emekilik hesaplaması nasıl yapılır? Şartları nelerdir? Tazminat alma ve işsizlik maaşı alma şartları nelerdir? İşçi ve işverenin yasal hakları nelerdir? Bu gibi milyonlarca çalışanı ilgilendiren soruların cevapları Sabah Memular'da...
Soru: 1987 yılı sigorta girişliyim. Ekim 2018'de prim gün sayısını ve yaşı tamamladım. Ancak işyerime emeklilik müracaatı yapmadım. Halen aynı işyerinde çalışıyorum. İleride emeklilik maaşında eksilme ya da artma gibi bir etkisi olur mu? Zekeriya
Cevap: Emeklilik kendiliğinden değil başvuru ile gerçekleşiyor. O yüzden istediğiniz zaman emekli olabilirsiniz. Burada hesabı siz yapacaksınız. Örneğin şu an işinizde 10 bin lira maaşınız var emekli olduğunuzda 3 bin lira alacaksanız emekli olmanız mantıklı değil. Ancak çalıştıkça emekli maaşı düşmez hatta maaşınız yüksekse artabilir. Bu arada emekli olduktan sonra çalışmaya devam edebilir ve iki maaşı birden alabilirsiniz.
Soru: Sigortalı iken işyerinde iş kazası geçirdim. Sağ kolumdan iki defa ameliyat oldum. SSK, "100/10 oran olursa emekli olabilirsin" dedi. Hastane de "2 haftaya oran SSK'ya gider" dedi. Benim emekli olmam mümkün mü? Özcan ATAŞ
Cevap: İş kazası geçiren sigortalılar için geçici işgöremezlik ödeneği ya da bir nevi emeklilik olan sürekli işgöremezlik ödeneği bulunuyor. Buna hastanenin verdiği rapora göre SGK karar veriyor. Emeklilik için ise malulen emeklilikte en az yüzde 60 iş gücü kaybı isteniyor. Ayrıca en az 1800 gün prim şartı da aranıyor. O yüzden yüzde 10 işgücü kaybı ile malulen emekli olamazsınız. Geçici ya da sürekli işgöremezlik ödeneğinden birisi size bağlanacaktır.
Soru: Doğuştan yüzde 50 ağır görme engelliyim ve 2010 yılda rapor aldım. 2008 öncesi SGK girişim var. Toplam prim günüm 2000. 3'üncü derece vergi indirimi aldım. Hastalığım ilerledi ve benim engelli emeklisi olmam için uzun zaman gerekli. Doğuştan engelli olan kişi hastalığı ilerlediği zaman hangi şartlarda emekli olur? Hamit Karaaslan
Cevap: Engelli emeklilikte belli bir süre ve prim ödemeniz gerekiyor. İşe giriş tarihinize vermemişsiniz. Ancak 2008 öncesi için 19 yıl ve 4240 gün gerekiyor. Eğer rahatsızlığınız ilerlediyse tekrar başvurup oranı yükseltebilir böylece daha kısa zamanda emekli olabilirsiniz
Soru: 13.06.1972 doğumluyum. 1980'de Almanya'ya gittik, halen Berlin'deyim. 03.03.2003 tarihinde Alman vatandaşlığına geçtim. Türkiye için sadece mavi kartım var. Türkiye'de hiç çalışmışlığım yok. Askerliği ertelemiştim, Alman vatandaşı olunca, o da ortadan kalkmıştı. Türkiye'den emekli olabilmek için ne yapmalıyım? Türkiye vatandaşlığına geri dönmek gerekiyor mu? Erdoğan OKUMUŞ
Cevap: Sigortalıların yurt dışında çalıştıkları süreleri borçlanma hakları bulunuyor. Ancak bu borçlanılan sürelerde Türk vatandaşı olma şartı bulunuyor. Dolayısıyla siz de 18 yaşından sonra Türk vatandaşı olarak geçirdiğiniz süreleri borçlanabilirsiniz. Buna göre de emeklilik için prim kazanabilirsiniz.
Soru: 11.09.1971 doğumluyum. 01.04.1988 tarihinde sigorta girişim oldu. Şu an 7831 günüm var. Ne zaman emekli olurum?Emre TOPUŞ
Cevap: 25 yıl 50 yaş ve 5375 gün şartlarınız bulunuyor. Yıl tamam priminiz de dolmuş buna göre 50 yaşın dolacağı 11.09.2021 tarihinde emekli olursunuz
Soru: 1964 doğumluyum. Geçen sene 2B Bağ-Kur esnaf tüm prim borçlarımı ödedim. 1990 işe başlama tarihim. 58 yaşımda emekli olacağımı söylediler. Daha erken emekli olabilir miyim? Mahir Özvezneci
Cevap: Bağkur'lu olarak devam ederseniz 9 bin gün yani 25 yıl prim ödemeniz gerekiyor. Ancak son 3.5 yıl SSK'lı olursanız bu kez 5525 gün ödeyerek 52 yaşında emekli olma şansınız bulunuyor.
Soru: 10.01.1973 doğumluyum. 15.02.1992 sigorta başlangıcım var. 20 gün sigorta yatırdıktan sonra işi bıraktım. Bir süre sonra askere gittim. Askerden sonra 1996'dan 2006'ya kadar kuaförler odası kaydıyla 9 yıl, 9 ay Bağ-Kur yatırdım. Sonra çiftçi sigortasına geçtim ve toplamda hepsi dahil 5500 günü tamamladım ve kapattırdım. Şimdi GSS'den yararlanıyorum. Murat TÜRKER
Cevap: İşe giriş tarihinize göre son 3.5 yıl Bağkur'lu olduğunuz için hesaplamanız Bağkur'dan yapılacak. Buna göre de 25 yıl yani 9 bin gün prim gerekiyor. Yaş şartı 53. Fakat şimdi SSK'lı olur ve 3.5 yıl SSK'lı çalışırsanız bu kez 53 yaş 5600 günle emekli olursunuz.
Soru: 14.11.1963 doğumluyum. 05.05.1999 SSK giriş tarihim. SSK'da 3911 günüm var. Bağ-Kur'da 1226 günüm var. Son 10 senedir SSK'lıyım. 3600'den emekli olabilir miyim? Gürcan YUTULMAZ
Cevap: SSK'lı olarak çalışmaya devam ederseniz 3.600 günle emekli olursunuz. Bunun için priminiz tamam ancak 60 yaş şartınız var. Normal emeklilik ise 58 yaş ve 5975 gün gerekiyor.
Soru: 27.08.1973 doğumluyum. İşe giriş tarihim 01.03.1991. 28 yıldır çalışıyorum. 7000 küsür günüm var. Emeklilikte yaşa takıldım. Emekli olabilmek için yapabileceğim bir şey var mı? Son 2-3 yıldır ABO'dan dolayı çalıştığım şirket primimi yüksek ödüyor. Şu an net elime geçen maaşım AGİ içinde 4.000 lira. Emekli olduğumda ne kadar maaş alırım? Cemile TEPE
Cevap: 20 yıl 47 yaş ve 5450 gün şartlarınız var. Priminiz tamam yılınız tamam 27.08.2020 tarihinde emekli olursunuz. Bunun dışında bir emeklilik durumunuz yok. Yaşınızın dolmasını beklemelisiniz. Maaşınızı son aldığınız ücret değil tüm çalışma hayatınızdaki kazançlarla hesaplıyorlar. Ancak şu an yüksek olması maaşınızı artırır.
Soru: 03.09.1979 doğumluyum. 16.02.1994 sigorta giriş tarihim. Şu anda 7500 günün var. Emekliliğime 14 yıl civarında bir süre var. Bu sürede sigortalı olarak çalışırsam emekli maaşının düşeceği söyleniyor. Erken emekli olabilme ya da emeklilik yaşını öne çekme gibi bir durum söz konusu olabilir mi? İrfan BENLİ
Cevap: Söylentilere inanmayın. Emekli maaşını belirleyen en önemli parametre sizin kazançlarınız. İlk sigorta olduğunuz tarihten bu yana ödenen primleriniz ve bildirilen kazançlarınıza göre maaşınız hesaplanıyor. Primleriniz ne kadar yüksek olursa emekli maaşınız da o kadar yükseliyor. Dolayısıyla 14 yıl daha prim yatıracağınız için emekli maaşınız artacaktır. Bu arada gerçek maaşınızın bordroda gösterilmesini sağlayın asgari ücretten gösterilmeye razı olmayın. Asgari ücretten bildirilirseniz bu kez maaşınız artmayacaktır.