Yeşillikler içinde bir ormanda yürürken kendinizi rahatlamış hissettiğiniz bir anda, yolunuza bir yılan çıktığını hayal edin. Zihniniz daha bu tehlikeyi fark edemeden bedeniniz, mide bulantısı, kalp çarpıntısı, terleme gibi belirtileri ortaya çıkabilir. Bunun sebebi; "savaş ve kaç" tepkisidir ve doğal bir stres sürecini başlatır. Fakat modern yaşamda bunu "sürekli" yaşamak, tehlikeli sonuçlar ortaya çıkarabilir.
Doğal ortamda karşılaştığınız yılan sonucunda ortaya çıkan tepki, oldukça önemlidir. Beyniniz, özellikle de vücudunuzun geri kalanını "savaş ya da kaç" konusunda uyaran hormonları salgılayan hipotalamusunuza gönderir.
SAVAŞ YA DA KAÇ REFLEKSİ NEDİR?
Stresli bir olay, stres tepkisi olarak bilinen bir dizi hormonal olaya neden olur. Hormonlar (en önemlisi, kortizol hormonu) vücudunuzu o yılanla karşılaşmaya hazırlamak için vücutta dolaşır.
Savaş ya da kaç tepkisi sırasında vücudunuz öncelikleri belirlemeye çalışıyor, dolayısıyla hayatta kalmak için ihtiyaç duymadığı her şey arka plana atılıyor.
Bu durum, sindirimin, üreme ve büyüme hormonu üretiminin ve doku onarımının geçici olarak durdurulduğu anlamına gelir. Bunun yerine vücudunuz tüm enerjisini en önemli öncelikler ve işlevler için kullanıyor.
STRESİN VÜCUT ÜZERİNDEKİ BEŞ ETKİSİ
Amerikan Stres Enstitüsü savaş ya da kaç sisteminin etkinleştirilmesinin beş temel belirtisini açıklamaktadır:
KRONİK STRES VÜCUTTA NELERE SEBEP OLUR?
Vücudumuz ve zihnimiz ara sıra yaşanan akut stres durumlarıyla baş edebilecek donanıma sahiptir. Ama o yılanın sizi takip ettiğini, her köşeyi döndüğünüzde sizi ürküttüğünü (ürperdiğini) hayal edin. Bu kronik strestir ve vücudunuzda birçok sorunu tetikleyebilir.
Psikiyatrist Dr. Jessi Gold; "Belirli bir olaya verilen tepki olan akut stresin aksine, kronik stres, uzun bir süre boyunca sürekli olarak baskı altında kalma veya bunalmış olma hissidir" açıklamasında bulunuyor.
Olaya özgü "savaş ya da kaç" tepkisinin etkinleşmesi normal olsa da, kronik stres doğal ya da sağlıklı değildir.
Gold; "Vücudumuz bunu bir tehdide yanıt vermek için geliştirdi ve bir tehditle karşılaştığında vücudumuz temelde kaçmaya veya savaşmaya hazırlanır. Ancak, eğer tehdit hiç ortadan kalkmazsa, rahatlama şansımız olmadan, temelde her zaman koşuyor veya savaşıyoruz demektir. Bu hiç bitmeyecek ve umutsuz hissettirebilir ve zihinsel ve fiziksel sağlık sonuçları doğurabilir. Bu çok mantıklı çünkü ancak bu kadar uzun süre koşabilir ve savaşabiliriz."
KRONİK STRES CİDDİ FİZİKSEL VE DUYGUSAL HASARA NEDEN OLABİLİR
Gold, kronik stres hem beyinde hem de vücutta kendini gösteren ve ikisi arasındaki bağlantıyı gösteren bir durumdur. Kişi kas ağrısı, baş ağrısı, mide-bağırsak sıkıntısı, diş gıcırdatma, uykusuzluk, yorgunluk, unutkanlık ve/veya konsantrasyon sorunu yaşayabilir açıklamasında bulundu.
Bazen kişi başkalarına karşı daha sinirli olabilir veya onlardan kaçınabilir ve bu da onun örneğin kısa mesajlara yanıt vermemesine veya planları iptal etmesine neden olabilir.
KRONİK STRES NASIL AZALTILIR?
Kronik stresten muzdarip olduğunuzdan şüpheleniyorsanız, bu stresin vücudunuza ne yaptığını proaktif olarak ele almanız önemlidir.
Kronik stresin tedavisi bütünsel bir yaklaşım gerektirir. Her ne kadar zor olsa da kendinize zaman ayırmaya çalışmak, hatta 5 dakika bile olsa sevdiğiniz bir şeyi yapmak fark yaratabilir.
Bu süre zarfında ne yapacağınız size bağlıdır, ancak bazı insanlar farkındalık, egzersiz ve günlük tutma gibi şeyleri stresi azaltmak için faydalı buluyor. Rutin, uyku ve yemek yeme gibi şeylerin düzenlenmesi de önemlidir.
Strese karşı alınması gereken birkaç önlem arasında, iş ile ev arasında daha katı sınırlar koymak, daha sık hayır diyebilmek veya sınırlar koymayı öğrenmek de bulunuyor.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
