Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Togo öncülüğünde hazırlanan "Haritayı Düzelt" kararını 164 ülkenin desteğiyle kabul etti. ABD'nin karşı oy kullandığı oylamada altı ülke çekimser kaldı. Bağlayıcı olmayan karar; hükümetleri, okulları, uluslararası kuruluşları, medya organlarını ve teknoloji şirketlerini kıtaların yüzölçümlerini daha doğru yansıtan Equal Earth gibi eş alanlı haritaları kullanmaya teşvik ediyor.
Karar, 4 Eylül 2026'da Genel Kurulun 114'üncü oturumunda alındı. Sürecin, eğitim materyallerinden dijital platformlara kadar günlük yaşamda karşılaşılan dünya haritalarını zaman içinde değiştirmesi bekleniyor.
Mercator Haritası Ülkelerin Boyutlarını Neden Değiştiriyor?
Flaman haritacı Gerardus Mercator tarafından 1569'da geliştirilen projeksiyon, küresel Dünya'yı düz bir yüzeye aktarırken kara parçalarının büyüklüklerini bozuyor. Ekvatora yakın bölgeler olduğundan küçük, kutuplara yaklaştıkça ülkeler ve kıtalar ise giderek daha büyük görünüyor.
En dikkat çekici örnek Afrika ile Grönland arasındaki fark. Mercator haritasında iki kara parçası birbirine yakın büyüklükte görünse de Afrika gerçekte Grönland'dan yaklaşık 14 kat daha büyük. Benzer bozulma Avrupa ve Kuzey Amerika'nın görsel ağırlığını artırırken Afrika, Latin Amerika ve Güneydoğu Asya'yı küçültüyor.
Equal Earth Haritası Neyi Değiştirecek?
2018'de geliştirilen Equal Earth projeksiyonu, kara parçalarının göreli yüzölçümlerini korumayı amaçlıyor. Böylece Afrika ve Güney Amerika gibi ekvatora yakın bölgeler, gerçek büyüklüklerine daha yakın gösteriliyor. Haritanın savunucuları bunun yalnızca teknik bir düzeltme olmadığını, insanların ülkeler ve kıtalar hakkındaki algısını da etkileyebileceğini belirtiyor.
Afrika Birliği tarafından desteklenen kampanyaya göre eski haritalar, sömürge döneminden kalan Batı merkezli dünya algısını güçlendiriyor. Togo Dışişleri Bakanı Robert Dussey, girişimin herhangi bir ülkeye karşı olmadığını; bilimsel doğruluğu, coğrafya eğitimini ve kapsayıcı temsili geliştirmeyi hedeflediğini söyledi.
Togo, okul coğrafya materyallerini yıl sonuna kadar güncellemeyi planlıyor. Kampanyanın sonraki aşamasında diğer devletler ve harita hizmeti sunan büyük teknoloji şirketleriyle görüşmeler yürütülmesi hedefleniyor.
Mercator Haritası Tamamen Kullanımdan Kalkacak mı?
BM kararı Mercator projeksiyonunu yasaklamıyor. Bu harita açıları ve yönleri koruduğu için denizcilik ile hava navigasyonunda kullanılmaya devam edebilecek. Equal Earth ise alanları doğru karşılaştırmak gereken ders kitapları, haber grafikleri ve kurumsal yayınlar için öne çıkacak.
Uzmanlar, küresel bir yüzeyin kusursuz biçimde düzleştirilemeyeceğini hatırlatıyor. Mercator boyutları bozarken Equal Earth bazı şekillerden ödün veriyor. Dolayısıyla değişimin amacı tek bir "mükemmel harita" yaratmak değil, kullanım amacına en uygun ve yanıltıcılığı en düşük projeksiyonu seçmek olacak.
Yeni karar, Afrika'yı büyütmüyor; yalnızca kıtanın yüzyıllardır haritalarda eksik kalan gerçek ölçeğini dünya genelinde herkes için artık daha görünür kılmayı amaçlıyor.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
