Çırak ve Stajyer İş Kazası Geçirirse Bildirimi Kim Yapar?

Çırak ve stajyer öğrencilerin sosyal güvenlikleri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda özel olarak düzenlenmiştir. 5510 sayılı Kanun'un "Bazı sigorta kollarının uygulanacağı sigortalılar" başlıklı 5. maddesinin (b) bendinde; "5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası; meslekî ve teknik ortaöğretim ile yükseköğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı, 82 nci maddeye göre belirlenen günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayanlar hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır. Bu bentte sayılanlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır."hükmü yer verilmiştir.

İŞ KAZASININ BİLDİRİMİNİ KİM YAPAR?

Çırak ve stajyerlerin geçirdiği iş kazasının kim tarafından ve hangi süre içerisinde SGK'ya bildirileceği ise 5510 sayılı Kanun'un "İş kazasının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması" başlıklı 13. maddesinde düzenlenmiştir. 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesinde;

"İş kazasının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının;

a) (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından bunları çalıştıran işveren tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde,
b) (b) bendi kapsamında bulunan sigortalı bakımından kendisi tarafından, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra üç işgünü içinde,
İş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bu fıkranın (a) bendinde belirtilen süre, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren başlar." hükmüne yer verilmiştir.
Stajyer İş Kazası Geçirirse Bildirimi Kim Yapar?
5510 sayılı Kanun'un 5. ve 13. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, çırak veya stajyer öğrencinin iş kazası geçirmesi halinde SGK'ya yapılması gereken iş kazası bildirimi, öğrenciyi çalıştıran işveren tarafından yapılır.
Nitekim 13. maddede, 5. madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından iş kazasının "bunları çalıştıran işveren tarafından" bildirilmesi açıkça düzenlenmiştir.
Bu nedenle öğrencinin sigorta işlemlerinin okul veya ilgili eğitim kurumu tarafından yürütülmesi, iş kazasının SGK'ya bildirilmesi bakımından işverenin yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

İŞ KAZASI KAÇ GÜN İÇİNDE SGK'YA BİLDİRİLMELİ?

5510 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre iş kazasının SGK'ya en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde bildirilmesi gerekiyor.İş kazasının işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmesi halinde ise üç iş günlük süre, işverenin kazayı öğrendiği tarihten itibaren başlıyor.
Ayrıca Kanun hükmü uyarınca iş kazasının o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal bildirilmesi gerekiyor.
İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır?
5510 sayılı Kanun'un 13. maddesinde iş kazasının, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile SGK'ya bildirilmesi öngörülmektedir.
SGK uygulamasında iş kazası bildiriminin elektronik ortamda yapılmasına da imkân bulunmaktadır. Bu nedenle çırak ve stajyerlerin iş kazası bildirimlerinin yalnızca manuel veya kağıt ortamında yapılabileceğini söylemek doğru değildir.
Sigortayı Okulun Yapması İşverenin Bildirim Yükümlülüğünü Kaldırmıyor
Sonuç olarak 5510 sayılı Kanun'un 5. maddesinde çırak ve stajyerlerin ilgili sigorta kolları kapsamındaki durumları belirlenirken, 13. maddesinde bu kişiler bakımından iş kazasının kim tarafından ve hangi süre içerisinde bildirileceği düzenlenmiştir.
Buna göre çırak veya stajyer öğrencinin iş kazası geçirmesi halinde kazanın SGK'ya bildirimi, öğrenciyi çalıştıran işveren tarafından yapılır. Bildirimin en geç kazadan sonraki üç işgünü içerisinde yapılması gerekir.
İş kazasının işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmesi halinde ise üç iş günlük süre, kazanın işveren tarafından öğrenildiği tarihten itibaren başlar.

BİLDİRİM SÜRECİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

Çırak veya stajyer öğrencinin iş kazası geçirmesi halinde, SGK'ya yapılacak bildirimin yanı sıra öğrencinin bağlı bulunduğu okul veya eğitim kurumuyla da iletişime geçilmesi ve gerekli bilgi ve belgelerin paylaşılması önem taşımaktadır.
Ayrıca bir olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı yalnızca kazanın işyerinde veya staj saatleri içerisinde meydana gelip gelmediğine bakılarak belirlenmez. 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesinde iş kazası sayılan haller ayrı ayrı düzenlenmiştir. Bu nedenle meydana gelen olayın Kanunda belirtilen haller kapsamında olup olmadığı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
İş kazasının yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, SGK'ya ise Kanunda belirtilen süre içerisinde bildirilmesi gerektiği de unutulmamalıdır.