İhbar tazminatını kim öder? İşçi de ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir mi?

İhbar Süreleri Kaç Haftadır?

4857 sayılı İş Kanunu'nun "Süreli fesih" başlıklı 17. maddesinde, belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Aynı maddede iş sözleşmelerinin;

a) İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,

b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,

c) İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,

d) İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra,

feshedilmiş sayılacağı düzenlenmiş bulunmaktadır.

Kanunda belirtilen bu süreler asgari olup sözleşmelerle artırılabilir. Ayrıca ihbar sürelerinin bölünerek uygulanması mümkün değildir.

İşçi de İhbar Tazminatı Ödemek Zorunda Kalabilir mi?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesinde;

"Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır."

Hükmü yer almaktadır.

Bu düzenleme uyarınca ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü yalnızca işverene ait değildir. Belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın ve kanuni bildirim süresine uymadan fesheden işçi de işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir.

Örneğin, aynı işyerinde dört yıldır çalışan bir işçi, haklı bir nedeni bulunmaksızın ve işverenle farklı bir anlaşma yapmaksızın işten derhal ayrılırsa, işveren sekiz haftalık ücret tutarında ihbar tazminatı talep edebilir. Diğer taraftan işveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödemek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir.

Hangi Durumlarda İhbar Tazminatı Ödenmez?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 24 ve 25. maddelerinde düzenlenen haklı nedenle derhal fesih hakkının usulüne uygun kullanılması halinde tarafların ihbar sürelerine uyma ve ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ayrıca iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden taraf da karşı taraftan ihbar tazminatı talep edemez.

İş Kanunu'nun 15. maddesi kapsamında deneme süresi içerisinde yapılan fesihlerde ve belirli süreli iş sözleşmelerinin süresinin dolması nedeniyle sona ermesinde de ihbar tazminatı ödenmez.

Bunun yanında, 1475 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükte bulunan 14. maddesinde öngörülen şartlarla işçinin emeklilik, muvazzaf askerlik veya kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle iş sözleşmesini sona erdirmesi halinde ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Bu nedenlerle iş sözleşmesini fesheden işçi de ihbar tazminatı talep edemez.

Bu itibarla; İhbar tazminatı, yalnızca işverenin işçiye ödemekle yükümlü olduğu bir tazminat değildir. Belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın ve bildirim sürelerine uymadan fesheden işçi de işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir. Dolayısıyla iş sözleşmesini sona erdiren tarafın işçi veya işveren olmasından ziyade, feshin hukuki nedeni ve kanuni bildirim sürelerine uyulup uyulmadığı önem taşımaktadır.