2000'lerde doğan pek çok genç, hiç yaşamadığı bir dönemin özlemini duyuyor: 80'ler. Kasetler, plaklar, mahalle arkadaşlıkları, telefonsuz hayatlar... Gençlerin gözünde o yıllar, insanların birbirine daha çok zaman ayırdığı, hayatın daha samimi ve doğal yaşandığı bir dönemi temsil ediyor. Peki, hiç yaşamadıkları yılları neden bu kadar özlüyorlar?
Amerikan Psikoloji Derneği'nin (APA) dergisinin kasım-aralık sayısında yer alan araştırmaya göre ABD'de Z kuşağının yaklaşık üçte ikisi, yaşamadıkları dönemlere duydukları özlemin, gelecek kaygılarıyla baş etmelerine yardımcı olduğunu söylüyor. Psikolojide "tarihsel nostalji" olarak tanımlanan bu duygunun izini sürerek 2000'li yıllarda dünyaya gelen gençlerle görüştük. Kimi 80'lerin müziklerine, kimi sokak kültürüne, kimi güçlü arkadaşlık bağlarına kimi de spor kültürüne hasret kalmış. Biz de Uzman Psikolojik Danışman Aleyna Nazlıcan Yıldız ile gençlerin geçmişe duyduğu bu ilginin ardındaki psikolojik nedenleri ve popüler kültürün etkisini konuştuk.

O GÜNLERİN SAMİMİYETİNİ BUGÜNE TAŞIMAK İSTERDİM
Erdoğan Eren Özbüyük (25)
80'lere beni en çok çeken telefonsuz hayat ve bunun getirdiği gerçek iletişim... İletişimin bu kadar saf ve filtresiz olması bana çok kıymetli geliyor. Bir de tabii müzik; kasetlerin, radyoda sevdiğin şarkının denk gelmesini beklemenin ve o dönemin ruhu olan müziğin tadı bambaşka. Anne-babamın anlattığı anılardan biliyorum o dönemi. Sosyal medyada aşırı parlatılmış nostalji akımlarından ziyade, onların kendi gençlik ve arkadaşlıklarından, o dönemin günlük hayatından bahsederken kurdukları cümleler çok daha gerçekçi.
Tabii o dönemin ve hemen arkasından gelen 90'ların müzikleri, filmleri de bu atmosferi zihnimde tamamlıyor. Bir süreliğine, mesela birkaç aylığına deneyimlemek için kesinlikle 80'lere gitmek isterdim. Ama kalıcı olarak gitmek... Dürüst olmak gerekirse orada biraz dururum. Bugünün sunduğu bilgiye erişim kolaylığı, akademik ve teknolojik imkanlar, üretme hızımız vazgeçmesi çok zor şeyler. 80'lerin ekonomik ve pratik zorluklarını, kısıtlı imkanlarını kalıcı olarak göze almak kolay değil. O yüzden 80'lere gitmekten ziyade, o dönemin samimiyetini ve yavaşlığını bugünün imkanlarının içine taşıyabilmeyi tercih ederdim.

ARTIK HAYATIMIZ EKRAN AMA ESKİDEN SOKAKLARMIŞ
Evla Albayrak (26)
O dönemin çok güçlü bir karakteri olduğunu düşünüyorum. Kültürel açıdan oldukça zengin, insan ilişkileri açısından çok daha samimi bir dönem gibi geliyor bana. Teknoloji henüz insanların hayatına bu kadar hâkim değilmiş. Günümüzde her şeye kolayca ulaşabiliyoruz ama bu kolaylıkla birlikte birçok şeyin değerini de kaybettiğimizi düşünüyorum. O dönemde beklemek, merak etmek, bir şeyler için emek vermek hayatın güzelliklerinden biriymiş. Bugün hayatımızın büyük bir kısmı ekranların karşısında geçiyor. O yıllarda ise hayat sokakta, mahallede, arkadaş ortamlarında yaşanıyormuş. Genç olmanın böyle bir atmosferde nasıl bir his olduğunu, o dönemin sosyal ve kültürel hayatını deneyimlemek isterdim. Ayrıca 80'lerin müziklerini de çok seviyorum. Şarkı sözlerinin daha anlamlı, duyguların daha derin ve güzel ifade edildiğini düşünüyorum.
Daha çok ailemin anlattığı anılardan, eski filmlerden, dizilerden, fotoğraflardan ve o dönemin müziklerinden tanıyorum o dönemleri. Büyüklerimin gençlik yıllarını anlatırken yüzlerinde oluşan o tebessüm bile bana dönemle ilgili çok şey hissettiriyor.
Fırsatım olsaydı o dönemi deneyimlemek isterdim. 80'lerin sokaklarında yürümek, modasını yaşamak, açık hava sinemalarına gitmek, analog fotoğraf makineleriyle anılar biriktirmek, arkadaşlarımla zamanın nasıl geçtiğini unutacak kadar uzun sohbetler etmek bana çok cazip geliyor. Elbette geçmişi idealize edip o yılların zorluklarını görmezden gelmiyorum. Günümüzün de çok güzel avantajları var.

GÜNÜMÜZ HAYATI HIZLI VE YORUCU
Fikriye Naz Çulha (24)
80'leri daha çok anne babamın anlattıklarından, eski Türk filmlerinden ve dizilerden tanıyorum. Onların gençlik anılarını dinledikçe keşke ben de o yıllarda yaşasaydım diye düşünüyorum. O dönemi hayal ettiğimde kendimi daha huzurlu hissediyorum çünkü benim gözümde insanlar birbirine daha çok güveniyor, komşuluk ve arkadaşlık ilişkileri daha güçlü. Elbette o yılların da ekonomik ve sosyal zorlukları vardı ancak bugünün belirsizlikleri, gelecek kaygısı ve insanların birbirinden giderek uzaklaşması beni daha çok düşündürüyor. Hayatın bu kadar hızlı yaşanması, her şeyin çabuk tüketilmesi yorucu geliyor. Şansım olsa 80'lere gitmek isterdim. Sanırım benim özlediğim şey aslında hiç yaşamadığım bir dönemin kendisinden çok, o dönemin temsil ettiğini düşündüğüm samimiyet ve huzur.

HİÇ DÜŞÜNMEDEN O YILLARA GİDERDİM
Derya Akdeniz (23)
O yıllarda hayat daha samimi, daha doğaldı. 80'lerde beni en çok çeken şey müzikleri, modası, arkadaşlık ilişkileri ve teknolojinin hayatın merkezinde olmadığı bir yaşam. Kasetler, plaklar, eski şarkılar, ve insanların buluşmak için heyecan duyması bana çok romantik geliyor. O yılları daha çok anne babamın anlattıklarından, eski fotoğraflardan, filmlerden ve dinlediğim müziklerden tanıyorum. Hiç yaşamamış olsam da 80'leri düşündüğümde kendimi daha huzurlu ve güvende hissediyorum. Çünkü insanların birbirine daha çok güvendiği, özel hayatın bu kadar göz önünde olmadığı ve samimiyetin daha değerli olduğu bir dönem olduğunu düşünüyorum. Günümüzde beni en çok kaygılandıran şey insanların samimiyetini kaybetmesi, her şeyin maddiyata ve gösterişe dönüşmesi, ilişkilerin kolayca tüketilmesi. Gelecekte bunların daha da artmasından endişe ediyorum. Bazen 80'leri hayal etmek bugünün karmaşasından uzaklaşmamı sağlıyor. Şansım olsa hiç düşünmeden o yıllara giderdim.

SPOR AÇISINDAN ÖZEL BİR DÖNEM
Barış Yüksel (27)
80'ler benim için özellikle spor kültürü açısından çok özel bir dönem. Futbolun ve diğer spor branşlarının bugünkünden farklı bir atmosferde yaşandığını düşünüyorum. Taraftarların takımlarıyla kurduğu bağ, tribünlerdeki coşku, rekabetin heyecanı ve sporcuların toplum üzerindeki etkisi beni çok etkiliyor. Ben de böyle bir dönemin içerisinde bulunmayı isterdim. Daha çok eski spor karşılaşmalarını, arşiv görüntülerini, belgeselleri ve o dönemi yaşamış insanların anlattıklarını takip ederek öğrendim 80'leri. Şansım olsa kesinlikle 80'lere giderdim. Özellikle o dönemin büyük spor organizasyonlarını, futbol ve basketbol karşılaşmalarını tribünden izlemeyi çok isterdim. Bir maç için sabahlara kadar bilet kuyruğunda bekleyen insanların heyecanını yaşamak, tribünlerdeki atmosferi hissetmek ve taraftarların takımlarıyla kurduğu bağı yakından görmek benim için çok özel olurdu. Ayrıca dönemin spor gazeteciliğini, maçların nasıl yorumlandığını ve spor programlarının nasıl hazırlandığını da merak ediyorum. Elbette o yılların teknolojik ve sosyal zorlukları vardı ama bunları göze alırdım.

POPÜLER KÜLTÜRÜN ETKİSİNİ DEĞERLENDİRMEK GEREK
Uzman Psikolojik Danışman Aleyna Nazlıcan Yıldız
Hiç yaşamadıkları 80'lere özlem duyan gençlerin bu duygusunu psikolojide "tarihsel nostalji" kavramıyla açıklayabiliriz. Kişisel nostalji, kendi geçmişimizde yaşadığımız anlara duyduğumuz özlemken; tarihsel nostalji, bizzat deneyimlemediğimiz dönemlere yönelik duygusal yakınlığı ve özlemi ifade eder. Gençler; filmler, şarkılar, kitaplar, büyüklerinin anlattığı hikâyeler ve sosyal medyada karşılaştıkları içerikler aracılığıyla o döneme ilişkin bir dünya kurabiliyor. Kendi anıları olmasa da bu anlatıların taşıdığı duygularla bağ kurabiliyorlar. Filmler, diziler, kitaplar, şiirler, şarkılar ve büyüklerinden dinledikleri hikâyeler, hiç yaşamadıkları bir döneme duygusal olarak yaklaşmalarını sağlayabiliyor. Bir filmdeki mahalle ilişkileri, o yıllardaki hayatın bütünüyle böyle olduğu izlenimini uyandırabiliyor. Oysa geçmişe çoğu zaman seçilmiş sahneler üzerinden bakıyoruz. Bu algının oluşmasında popüler kültürün ve pazarlamanın da etkisini değerlendirmek gerekir. Geçmişin estetiğinin reklamlarda, yeniden uyarlanan yapımlarda ve sosyal medya içeriklerinde kullanılması, o döneme yönelik ilgiyi besleyebiliyor. Burada sözünü ettiğimiz, "nostalji pazarlaması": Geçmişe ilişkin duygusal çağrışımların bir ürüne veya içeriğe yakınlık oluşturmak için kullanılmasıdır.