Kardiyovasküler hastalıklar, dünya genelinde en çok ölüme yol açan sağlık sorunlarının başında geliyor. Kalp krizi ve felç gibi hayati risk taşıyan bu rahatsızlıklar, çoğunlukla kanın kalbe veya beyne akışını engelleyen tıkanıklıklardan kaynaklanıyor. Bilim insanları uzun yıllardır kalp sağlığını korumanın yollarını araştırırken, beslenme alışkanlıklarının bu süreçte oynadığı kritik rol giderek daha fazla ortaya çıkıyor.
Yeni bir araştırma, özellikle kahvaltılarda düzenli olarak tüketilen tahıl liflerinin, damar tıkanıklığını ve iltihaplanmayı azaltarak kalp krizine karşı güçlü bir koruma sağladığını gösteriyor.
Columbia Üniversitesi Mailman Halk Sağlığı Okulu'nda görev yapan epidemiyoloji uzmanı Doç. Dr. Rupak Shivakoti ve ekibi tarafından yürütülen araştırma, lifin kalp ve damar sağlığı üzerindeki etkilerine odaklandı. Bulgular, JAMA Network Open dergisinde yayımlandı.
Araştırmada, Kardiyovasküler Sağlık Çalışması kapsamında yer alan 4.123 yaşlı yetişkinin verileri incelendi. Katılımcıların beslenme alışkanlıkları, düzenli aralıklarla yapılan anketlerle değerlendirildi; ayrıca kan örnekleri alınarak iltihap belirteçleri ölçüldü.
Elde edilen sonuçlar çarpıcıydı: Günde yalnızca beş gramlık ek tahıl lifi alımı, C-reaktif protein ve interlökin-6 gibi iltihap göstergelerinin anlamlı düzeyde azalmasıyla ilişkili bulundu. Bu düşüş, kalp krizi ve felç riskinin de azalabileceği anlamına geliyor.
Dr. Shivakoti, "Katılımcıların büyük bir bölümü, önerilen miktarın çok altında lif tüketiyor. Tahıl lifi yönünden zengin gıdaların artırılması, özellikle bu gruplarda sağlık sonuçlarını ciddi şekilde iyileştirebilir" açıklamasını yaptı.
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu, lif türleri arasındaki fark oldu. Ekip, tahıl lifinin iltihaplanmayı azaltmada meyve veya sebze liflerinden çok daha etkili olduğunu belirledi. Uzmanlara göre bunun nedeni, tahıl liflerinin vücutta bağırsak mikrobiyotasını dengeleyerek anti-inflamatuvar (iltihap önleyici) mekanizmaları daha güçlü biçimde tetiklemesi.
İltihaplanma, kalp krizlerinin en önemli öncülerinden biri kabul ediliyor. Damar duvarlarında biriken plaklar, kronik inflamasyon sonucu büyüyor ve zamanla gevşeyerek kan pıhtısı oluşumuna neden oluyor. Bu pıhtılar, kalbe ya da beyne giden damarlarda tıkanma yaratarak ölümcül sonuçlara yol açabiliyor.
Uzmanlara göre, tahıl lifi denildiğinde akla ilk gelen gıdalar yulaf, tam buğday ekmeği, esmer pirinç ve tam tahıllı makarnalar olmalı. Daha önce yapılan araştırmalar da, özellikle yulafın içerdiği beta-glukan maddesinin kandaki kötü kolesterol (LDL) seviyesini düşürdüğünü, böylece damar sağlığını desteklediğini ortaya koymuştu.
Better Health adlı sağlık kuruluşunun açıklamasına göre, "Yulaf ve pisilyum gibi çözünür lif bakımından zengin tam tahıllar, kan dolaşımındaki kolesterolü önemli ölçüde azaltarak kalp hastalıklarının gelişimine karşı koruyucu etki gösterir."
Bu gıdalar sadece kalp sağlığını değil, insülin duyarlılığını da artırarak diyabet riskini düşürebiliyor. Ayrıca bağırsak florasını desteklediği için sindirim sistemine de önemli katkılar sunuyor.
Araştırmacılar, her tahıl ürününün aynı faydayı sağlamadığını da vurguluyor. Marketlerde satılan bazı kahvaltılık gevrekler ve tam tahıllı bisküviler, her ne kadar lif oranı yüksek görünse de çoğu zaman yüksek miktarda şeker ve tuz içeriyor. Bu katkı maddeleri, lifin kalp üzerindeki olumlu etkilerini tersine çevirebiliyor.
Uzmanlara göre en doğru yaklaşım, işlenmemiş tahılları tercih etmek. Yani şekersiz yulaf ezmesi, tam buğday ekmeği veya karabuğday gibi doğal seçenekler kalp sağlığı için en etkili tercihler arasında yer alıyor.
Harvard Halk Sağlığı Okulu tarafından yapılan bir başka araştırma da, lif açısından zengin kahvaltı yapan kişilerin diyabet, kanser ve kalp hastalıklarından kaynaklanan erken ölüm riskinin belirgin biçimde daha düşük olduğunu ortaya koydu.
Uzmanlar, günlük beslenmede alınması gereken ortalama lif miktarının 25–30 gram civarında olduğunu, ancak çoğu insanın bu miktarın yarısına bile ulaşamadığını belirtiyor. Bu nedenle, sabah kahvaltısına bir kase yulaf lapası, tam tahıllı ekmek veya bir avuç yulaflı müsli eklemek, uzun vadede kalp sağlığına büyük katkı sağlayabilir.
Bilim insanlarının ulaştığı sonuç açık: Lifli tahıllar sadece sindirim sistemini değil, kalbi de koruyor. Günde birkaç gramlık artış bile damar iltihabını azaltarak pıhtı oluşumunu engelleyebiliyor.
Her sabah kahvaltınıza doğal tahıllar ekleyerek, kalp krizi ve felç riskini azaltmak mümkün. Uzmanların önerisi net: "Kalbinizi korumak istiyorsanız, tabağınıza lif ekleyin."
