Astronotlar uzayın kokusunu tarif etti, duyanlar kulaklarına inanamadı! Çoğu insanın hiçbir şey kokmadığını düşündüğü o devasa boşluğun, aslında tanıdık bir kokuya benzediği ortaya çıktı. Bakın uzay aslında ne kokuyormuş!
Uzayın kokusu denildiğinde çoğu insanın aklına muhtemelen "hiçbir şey" gelir. Sonuçta uzay, neredeyse tamamen boşluktan oluşur. Ancak Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) görev yapan birçok astronot, uzayın kendine özgü ve oldukça belirgin bir kokusu olduğunu söylüyor. Hatta bu koku; yanmış metal, kaynak dumanı, barut veya kızarmış et gibi farklı benzetmelerle tarif ediliyor. Peki astronotların sözünü ettiği bu gizemli koku gerçekten nedir ve bilim insanları bunu nasıl açıklıyor?
Uzayın tarifini yaparken NASA astronotları ve diğer uzay ajanslarının ekip üyeleri farklı benzetmeler kullanmış olsa da hepsi ortak özellikler etrafında toplanmıştır.
Emekli NASA astronotu Don Pettit, bu kokuyu, "metal, sıcak kaynak ve hafif yanmış bifteğin bir karışımı" olarak tanımlamıştır. Uzaya çıkmış olan ilk Amerikalı kadın Sally Ride de bu kokuyu "metalik, yanı bir koku" olarak tanımlamıştır.
NASA astronotu Chris Hadfield ise 2013 yılında 146 günlük ISS görevinin ardından "yanan tahta ve metalin karışımı, biraz da barut" diyerek aktarmıştır.
UZAYI KOKLAMAK MÜMKÜN MÜ?
Uzayda kaskınızı çıkarmanız ölüm anlamına geldiğinden uzayın kendisini doğrudan koklamak mümkün değildir. Astronotların kokladıkları, uzay yürüyüşünden dönen takım arkadaşlarının kıyafetlerine ve ekipmanlarına sinmiş olan kokudur.
Bu koku, büyük olasılıkla birkaç farklı kaynağın bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Yıldızarası ortamda karbon, hidrojen, oksijen ve nitrojenden oluşan polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH) mevcuttur.
Güneş rüzgarı ve kozmik ışınımla tetiklenen yüksek enerjili partiküller de bu kokuya katkıda bulunmaktadır.
Hollandalı kimyager Luca Turin, çalışmalarından birinde uzayın kokusuna benzer bileşikleri analiz etmiştir. NASA'nın bazı araştırmaları, uzay giysilerinde biriken kalıntıların analizinde polisiklik aromatik hidrokarbonlara rastlandığını ortaya koymuştur.
Ayrıca 2009 yılında, astronomik spektroskopi çalışmaları sayesinde Sagittarius B2 adlı yoğun gaz bulutunda etil format molekülünün tespit edilmesi bilim dünyasında büyük ilgi uyandırmıştır.
Bu bileşik, kokusal ve tatsal özellikleri nedeniyle sıklıkla ahududu şekerine benzetilir. Ancak bunun uzayın genel olarak "ahududu gibi koktuğu" anlamına gelmediğini; söz konusu molekülün yalnızca uzak bir gaz bulutunda bulunduğunu belirtmek gerekir.
NASA'nın Johnson Space Center'da kullanılan eğitim materyallerinde de uzay yürüyüşleri sonrasında ekipmanlarda hissedilen metalik kokuya sıkça değinilmektedir.
Bu ilginç ayrıntı, uzay görevlerine ve insanlı keşiflere ilgi duyanların karşısına çıkan en şaşırtıcı bilgilerden biri olarak öne çıkmaktadır.
Uzayın kokusu, insanlığın Dünya'nın ötesine uzanan yolculuğunda karşılaştığı sıra dışı deneyimlerden biri; bilimin en etkileyici ve düşündürücü ayrıntılarından biridir.
