Hepimiz aynı durumu yaşarız: "Çocukken yaz tatilleri bitmek bilmezken, şimdi yıllar geçip gidiyor…" Peki gerçekten zaman hızlanıyor olabilir mi, yoksa bu sadece bir his mi? Bilim dünyası bu sorunun peşine düştü ve dikkat çeken yeni bir araştırma, yaşlandıkça zaman algımızın neden değiştiğine dair güçlü kanıtlar ortaya koydu.
Yeni yayımlanan bilimsel bir araştırma, yaş ilerledikçe çoğu insanın hissettiği "zamanın daha hızlı akması" olgusuna beyinsel bir açıklama getirdi. Uzmanlara göre bunun nedeni, beynin olayları algılama ve işlemleme biçimindeki yaşa bağlı değişiklikler olabilir.
BEYİN TARAMALARIYLA İNCELENDİ
Communications Biology dergisinde yayımlanan çalışmada, 18 ile 88 yaş arasında 577 kişinin beyin tarama sonuçları incelendi.
Katılımcılar kısa bir video izlerken fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) ile beyin aktiviteleri kaydedildi.
Video, izleyen kişilerde benzer beyin tepkileri oluşturması nedeniyle tercih edildi.
YAŞLANDIKÇA BEYİN DAHA AZ "OLAY" KAYDEDİYOR
Araştırmada bilim insanları, beynin bir andan diğerine geçerken oluşturduğu farklı "nöral durumları" tespit eden özel bir algoritma kullandı. Analiz sonuçları çarpıcıydı:
Yaşlı bireylerin beyinleri daha az durum değişikliği yapıyor.
Beyindeki her durum daha uzun sürüyor. Yani beyin yaşlandıkça daha az sayıda "ayrı olay" kaydediyor.
Uzmanlara göre bu durum, zaman algımızı etkileyebilir. Çünkü beynimiz ne kadar çok yeni olay kaydederse, o süre gözümüzde o kadar uzunmuş gibi görünür. Daha az olay kaydedildiğinde ise zaman "uçup gidiyormuş" gibi hissedilir.
NEDEN BÖYLE OLUYOR?
Araştırmacılar bu durumu "yaşa bağlı nöral ayrışma kaybı" ile açıklıyor. Yaşlandıkça beynin farklı bölgeleri arasındaki iş bölümü zayıflıyor; farklı uyaranlar için benzer beyin tepkileri oluşuyor. Bu da olaylar arasındaki ayrımı zorlaştırıyor.
"ZAMANI YAVAŞLATMAK MÜMKÜN"
Uzmanlara göre yaşla birlikte zaman hızlanmak zorunda değil. Araştırmanın yazarlarından bilim insanı Linda Geerligs, zamanı daha "dolu" hissetmenin mümkün olduğunu söylüyor:
"Yeni şeyler öğrenmek, seyahat etmek ve yeni deneyimler yaşamak zaman algısını genişletiyor. En önemlisi ise insanın hayatını anlamlı kılan sosyal ilişkiler ve keyif veren aktiviteler."
