2010 Amerikan ara seçimleri öncesi Amerika'nın tüm eyaletlerinde Tea Party (Çay Partisi) hareketinin eylemlerine şahit olmuştuk. Eline Amerikan bayrağı alan insanlar Başkan Obama'nın sosyal politikalarına karşı örgütlenerek, muhalefetteki Cumhuriyetçi partiden daha keskin/sert politik bir söylem ile Amerikan siyasetine bir eylemsellik katmışlardı. Çay Partisi bugünlerde sokak eylemleri düzenlemese de faaliyetlerine Cumhuriyetçi Parti içinde devam ediyor.
Bazıları Çay Partisi hareketinin İslamofobik yansımasına vurgu yapsa da hareketin çıkış noktası tamamen ekonomik sebeplere dayanıyor. Çay Partisi hareketi, kötüye giden Amerikan ekonomisinin ancak düşük vergi politikası ve kamu harcamalarının kesilmesi yolu ile düzeltilebileceğini düşünüyor. Yani Çay Partililer devletin vergi oranlarını düşürerek yatırımın ve istihdam oluşturmanın (job creation) önünü açması gerektiğini vurguluyorlar. Reagan dönemini örnek göstererek "ekonomik yavaşlığı aşmanın tek formülü küçülen ve her şeyden elini eteğini çeken ve dolayısıyla az vergi talep eden hükümet modelidir" diyorlar. Sürekli "en iyi hükümet en küçük hükümettir" sloganı atıyorlar.
Çay Partisi Cumhuriyetçi Partiyi öylesine baskılamış durumdaki bütün Cumhuriyetçi başkan adayları bu organizasyonun söylemlerine yakın bir retorik ile siyasi kampanyalarını yürütüyor. Şehirlerde değil ama küçük yerleşim bölgelerinde Cumhuriyetçi Parti'nin fiili temsilciliği Çay Partisi hareketinin eline yavaş yavaş geçiyor.
Sağın sağında bunlar olurken "Amerikan solunun solu"nda da benzer bir hareketlilik ile karşı karşıyayız. Çay Partisi'nin aksine Amerikan solunun solu işsizlik ve durağan ekonomi ile mücadeleyi daha sistemsel boyutta ele alıyor. Problemin hükümet harcamaları ve vergi politikası ile ilgisinin olmadığı, çöküşe doğru giden Amerikan ekonomisinin ve hatta dünya ekonomisinin bütün sorumluluğunun dünya finans sisteminde olduğunu ifade ediyorlar. Yani ekonomi üretim yolu ile değil finansal manipülasyon yolu ile şekillendiriliyor. Amerikan solunun solu, oluşan ya da üretilen servetin paylaşımına itiraz ederek bunu sistemsel açıdan sorguluyor. Fakirliğin, işsizliğin ve savaşların faturası finans lobilerine kesiliyor. Siyasetin finans lobilerinin kuşatması altında olduğunu vurgulayarak öncelikle siyasetin finans lobilerinin kıskacından kurtarılması gerektiğini ifade ediyorlar.
Bu söylemler yeni bir şey değil ama işin eylemsellik boyutu yeni bir şey!
Amerikan solu "Wall Street'i İşgal Et" hareketi ile bir hava yakalamış durumda. Eylemlere sendikalardan ve üniversite öğrencilerinden katılım her geçen gün artıyor. Polisin eylemcilere orantısız güç uygulaması da eylemlerin yayılmasını sağlıyor. Noam Choamsky işgal hareketinin Amerikalıları ve tüm dünyayı diriltecek bir eylemsellik yakalama olasılığı olduğunu vurgulayarak başta Amerika olmak üzere tüm dünya devletlerini kontrol eden "Wall Street çetesi"nin ancak kitlesel eylemlerle çökertilebileceğini belirtiyor.
İşgal Hareketi, Aralık ayından itibaren şehir meydanlarında, finans şirketlerinin binalarında, bankalarda ve üniversite kampuslarında işgal eylemlerini ve sivil direnişini arttırarak devam ettirecek.
Harekete Demokrat Parti içinden bazı isimler açık destek verirken Demokrat Partinin elitleri hareketin lobi-siyaset ilişkisini sarsan söylemlerini sahiplenemiyor. Fakat Demokrat elitler eylemcilerin gelir adaletsizliği ve sosyal iyileşmeler konusundaki fikirlerini paylaşıyorlar. Demokratlar eylemlere katılımın artmasıyla cumhuriyetçilere karşı sosyal politikaları daha güçlü tonda savunur hale geliyorlar. Demokratlar ile "işgalciler" arasında organik bağ yok fakat muhafazakârlara göre eylemlerin en büyük gizli destekçisi Başkan Obama.
Wall Street lobilerinin kıskacındaki başkanın bu eylemelere bütünüyle destek verdiğini ifade etmek akılcı olmasa da Obama'nın Amerikan sağının eylemselliğine karşı Amerika sokaklarında Amerikan solunu bir denge olarak olumlaması muhtemel…
Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz; Amerika'da seçimlerden bağımsız olarak siyasal bir gerilim yaşanıyor. Ekonomik problemler beraberinde sosyal sorunları tetiklerken siyaset arenası hem sağdan hem de soldan gelen eylemsel hareketler ile geriliyor. Çay partisi ve" Wall street'i işgal et" hareketleri Amerikan siyasal yaşamına şimdiden etki etmeye başladılar. Bu Eylemsellik beraberinde "bir sonuç" getirecektir. Ekonomik gerçeklikler mevcudun sürdürülebilirliğini imkânsız kılıyor.
Eylemselliğin sonuçları sistemin kendisini kendini yenden yapılandırmasını sağlayacak mı?
Değişim ne boyutta olacak?
Ve bu değişimin küresel yansıması "kanlı mı olacak kansız mı olacak"?
Bu soruların cevaplarını yakın bir gelecekte göreceğiz.
serdar.karagoz@sabah.com.tr
@serdarkaragoz