1984'te iktidar olan Turgut Özal hükümeti, fırsat bulduğu yıl Türkiye'yi özelleştirme ile tanıştırdı. Biz özelleştirme olunca, "Dünya standartlarını yakalayacağız, ürünü ve hizmeti ucuz alacağız" diye umutlandık!
Elektrik üretiminde "Yap- İşlet- Devret" modeliyle yola çıktık...
Elektrik dağıtımında ise "İşletme Hakkı Devri" için harekete geçtik...
Kayseri Elektrik ve İstanbul'un Anadolu yakasındaki "Aktaş Elektrik" özelleşti. Yıllar içinde "Özelleştirdim demekle özelleştirme yapılmadığını" gördük! Elektrik dağıtım ihalelerinde kötü tecrübenin en iyi örneği ise Aktaş Elektrik!..
Kayseri Elektrik iyi yönetildi ama Aktaş'ta yatırımlar denetlenmedi!..
Mahsuplaşma sağlanamadı.
Sonunda çare bulundu (!) ve şirket yeniden devletleştirildi.
1995'te Başbakan olan Tansu Çiller, denedi ve modeli yeniden ısıtmak istedi.
Olmadı...

***
Elektrik dağıtımındaki yeni özelleştirme modelinin adı, "İşletme hakkı satışı!"
Yani hisse devri. Açıkçası bu özelleştirme mülkiyet satışını içermiyor. Lisansların 30 yıllığına devredilmesini içeriyor.
Henüz 3'ü satılmadı, yakında satılacak ama 21 dağıtım şirketinin 18'ini hisse devri yoluyla özelleştirdik. 24 milyon abone artık TEDAŞ'a bağlı değil! Vatandaş, bundan böyle, kaliteli hizmeti özel sektörden bekleyecek.
Hatırlatmakta yarar var.
1993'te, 233 sayılı Kanun Hükmündeki Kararname (KHK) ile Türkiye Elektrik Kurumu'nu (TEK), TEDAŞ ve TEİAŞ diye ikiye ayırdık.
TEDAŞ, 21 dağıtım bölgesinin kontrolü, yatırımları ve organizasyonunu yapıyordu. Devran döndü... TEDAŞ'ın yavruları uçtu!..
Peki, bu durumda merkezindeki bin 400 çalışanıyla TEDAŞ ne olacak? Öyle ya, çalışanlar kamu havuzuna mı gönderilecek?
Elbette lisanslar devredildi ancak, mallar hâlâ TEDAŞ'ın. Üstelik yapılacak yeni yatırımların tümü TEDAŞ'ın malı sayılacak. Eğer özelleştirme sürecinde bir sorun yaşanırsa mal varlığına da devlet el koyacak.
***
Gazeteci uyarır, devlet tedbir alır, gereğini yapar. Elektrikte denetim hakkının Enerji Piyasası Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nda (EPDK) olduğunu ve EPDK'nın ateşten bir topu kucağına alacağını yazdık.
Kulağımız delik...
EPDK da bir hayli sıkıntılı! Mutsuzlar...
Bir kere EPDK yeterli teknik kadrolara sahip değil!.. Bugüne kadar düzenleyici kurul olarak görevini yaptı. Şimdi denetimde ciddi bir sınav verecek. EPDK, denetimden yana tecrübesiz...
Acaba bu noktada EPDK, yetişmiş vasıflı ekibi aracılığıyla denetim görevini TEDAŞ'a devredebilir mi?
Trafo yük çeker. Çekemezse patlar.