Modern hayatın her köşesinde karşımıza çıkan plastikler; tıbbi cihazlardan teknolojik aletlere kadar hayatımızı kolaylaştırsa da görünmeyen bir bedelle birlikte geliyor. Environmental Science & Technology dergisinde yayımlanan bir analize göre ortalama bir insan, yiyecekler, su ve soluduğu hava yoluyla yılda 39 bin ila 52 bin arasında mikroplastik parçacığı vücuduna alıyor; düzenli olarak pet şişe su tüketenlerde ise bu sayı 90 bine kadar çıkıyor.
Ancak uzmanların dikkat çektiği asıl nokta, neredeyse her gün tekrarladığımız çok basit bir günlük rutin: Kahve demleme ve içme alışkanlığımız. Bilim insanları, kahvenizi nasıl hazırladığınızın ve hangi bardaktan içtiğinizin, farkında olmadan yuttuğunuz mikroplastik miktarını doğrudan belirlediğini söylüyor.
Science of the Total Environment dergisinde yayımlanan güncel bir araştırmaya göre, sıcak kahve, buzlu kahveye kıyasla çok daha fazla mikroplastik parçacığı barındırıyor. Araştırmacılar bunun temel nedeninin "yüksek sıcaklık" olduğunu belirtiyor; ısı arttıkça kahvenin temas ettiği ambalaj ve ekipmanlardan mikroplastik salınımı hızlanıyor.
Konuyu değerlendiren uzmanlardan Dr. Robert Weinstein, plastik yüzeylerin zamanla ve günlük aşınmayla birlikte gözle görülmeyen mikroskobik çatlaklar oluşturduğunu, sıcak sıvı temas ettiğinde ise bu çatlaklardan içeceğe parçacık sızdığını ifade ediyor. Günlük hayatta en sık yapılan iki hata ise şöyle sıralanıyor:
Eski ve plastik hazneli makineler kullanmak: Dr. Stephanie Wright ve Dr. Muhammad Qasim, araştırmada özellikle eski kahve makinelerinin yenilerine kıyasla daha fazla mikroplastik sızdırdığına dikkat çekiyor. Sıcak kahve plastik bir haznede ne kadar uzun süre beklerse sızıntı riski o kadar artıyor.
Uzmanlara göre kahve keyfinizden ödün vermeden mikroplastik riskini en aza indirmek için şu basit adımları uygulayabilirsiniz:
Cam, seramik veya metal tercih edin: Kahvenizi plastik aksamlı makineler yerine cam, porselen veya paslanmaz çelik ekipmanlarla (French press, Chemex, moka pot veya çelik cezve gibi) hazırlayın ve bu malzemelerden yapılmış kupalarda için.
Kendi termosunuzu yanınıza alın: Dışarıdan kahve alırken tek kullanımlık plastik kaplı karton bardaklar yerine kendi çelik veya cam termosunuzu kullanın.
Plastiği ısıdan uzak tutun: Yiyecekleri plastik kaplarda saklamayın ve özellikle mikrodalga fırında plastik kaplarla ısıtma yapmayın. Sıcak havada otomobil içinde uzun süre beklemiş pet şişelerdeki suları içmekten kaçının.
Ev içi tozları azaltın: Mikroplastikler havadaki sentetik tozlarda da bulunduğu için evi sık sık elektrik süpürgesiyle temizlemek ve yürüyüşlerde yoğun trafikli ana caddeler yerine ara sokakları tercih etmek solunum yoluyla maruziyeti azaltmaya yardımcı oluyor.
Dr. Qasim, "Sabah kahveniz konusunda paniğe kapılmayın. Bu çalışma hastalık kanıtlamıyor, sadece maruziyeti ölçüyor. Kahveyi bırakmanıza gerek yok, yalnızca hazırlama şeklinizi iyileştirmeniz yeterli" diyor.