10 Şubat Uluslararası Epilepsi Günü. Bu kapsamda Nöroloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Gözde Öngün, değerlendirmelerde bulundu. Epilepsinin halk arasında 'sara hastalığı' olarak bilinen, beynin kortikal nöronlardaki anormal ve aşırı elektriksel deşarj sonucu ortaya çıkan, ani, tekrarlayıcı, tanımlanabilen bir olayla tetiklenmemiş nöbetleri ile karakterize bir hastalık olduğunu söyleyen Uzm. Dr. Öngün, şöyle dedi: "Nöbet; beyin hücrelerinde anormal ve aşırı elektrik deşarjları nedeniyle beyin fonksiyonunun geçici olarak bozulması durumudur. Bu deşarjlar, sinir hücrelerinin normal işleyişini bozarak, kişide istek dışı hareketler, bilincinde değişiklik, davranışsal veya duygusal farklılıklara yol açar."
NEDENİ GENETİK FAKTÖRLER OLABİLİR
Uzm. Dr. Öngün, epilepsiye yol açabilecek nedenleri şöyle sıraladı:
Genetik faktörler; ailede epilepsi öyküsü
Doğum sırasında beyin hasarı
Travma, enfeksiyon, inme veya tümörler
Doğuştan gelen beyin anomalileri
Kan şekeri veya elektrolit dengesizlikleri, toksik sebepler
Menenjit veya ensefalit gibi beyin enfeksiyonları
HANGİ ETKENLER?
Epilepsinin çocuklar ve yaşlılarda daha sık görüldüğüne dikkat çeken Uzm. Dr. Öngün, "Çocuklarda doğuştan gelen beyin anomalileri, doğum travmaları, yüksek ateşli havaleler, genetik faktörler nedeniyle görülebilir. Yaşlılarda inme, beyin tümörleri, Alzhemier gibi hastalıklar, kafa travmaları epilepsi riskini artırır. Trafik kazaları, düşmeler de beyin hasarına yol açıp riski artırabilir" dedi.
TETİKLEYEN DURUMLAR
Stres ve anksiyetenin epilepsiye doğrudan neden olmadığını ancak nöbetleri tetikleyebildiğini belirten Uzm. Dr. Öngün, şöyle dedi: "Düzensiz uyku, aşırı yorgunluk ve fiziksel tükenmişlik, stres, kaygı, öfke, aşırı duygusal dalgalanmalar da nöbetleri tetikleyebilir. Kan şekeri düşüklüğü, aç kalmak, öğün atlamak gibi beslenme ve metabolik faktörlerin yanı sıra, alkol ve uyuşturucu kullananlarda da beyin aktivitesi bozularak, epilepsi nöbeti tetiklenebilir. Parlak ışıklar veya yanıp sönen ışıklar, hızlı değişen ekran görüntüleri de etkileyebilir. Adet döngüsü, hamilelik ve hormonal ilaç kullanımı gibi hormonal değişikliklere de dikkat edilmelidir."
NÖBETİN TÜM OLASILIKLARI TEST EDİLMELİ
Tanı konma sürecinden de bahseden Uzm. Dr. Öngün, nöbetlerin detaylı değerlendirilmesinin çok önemli olduğuna işaret ederek, şunları söyledi: "Epilepsi teşhisini kesinleştirmeden önce nöbete neden olabilecek tüm olasılıklar düşünülmelidir. Kan testleri tanı koymaya yardımcıdır. EEG, Video EEG, Kraniyal Manyetik Rezonans görüntüleme, MR, BT, PET, SPECT gibi yardımcı tanı yöntemlerinden faydalanılmalıdır."
EPİLEPSİ NÖBETİ GEÇİRENE İLK YARDIM
Uzm. Dr. Öngün; epilepsi nöbeti geçiren bir kişiye nasıl yaklaşılması gerektiği hakkında şu bilgileri paylaştı:
Hastayı güvenli bir alana alın.
Yere yatırın ve başını koruyun.
Yan yatırarak, nefes yolunu açık tutun. (Tükürük ya da kusmanın solunumu engellemesini önler.)
Kasılmaları durdurmaya çalışmayın.
Hastaya su ya da ilaç vermeyin.
Sert cisimler yerleştirmeyin. (Ağıza kaşık koymak gibi yanlış müdahaleler yapmayın.)
Hemen 112'i ACİL'i arayın.
