Bir reaksiyonun alerji mi yoksa hassasiyet (intolerans) mi olduğunu anlamak çok önemli. Bu nedenle gıda alerjisi ile gıda hassasiyeti arasındaki farkı doğru bir şekilde bilmek lazım. Besin hassasiyeti, vücudunuzun belirli yiyeceklere kötü tepki vermesi durumudur, ancak alerjiden farklı olarak bağışıklık sisteminiz devreye girmez. Son dönemde çok konuşulan laktoz hassasiyeti ve gluten hassasiyeti (çölyak hastalığı ile karıştırılmamalı) bunun klasik örnekleridir. Hassasiyette genel olarak şişkinlik, mide rahatsızlığı ve bazı durumlarda döküntü ve kaşıntı gibi tepkilerle karşılaşılır.
HAYATİ TEHLİKE OLUŞTURABİLİR
Manchester Üniversitesi'nden moleküler alerji profesörü Clare Mills bu durumu "Genellikle hayati tehlike oluşturmazlar ama zorluklara yol açabilirler" sözleriyle açıklıyor. Oysa alerji bazı durumlarda hayati tehlike bile yaratabilir. En yaygın gıda alerjisi türü, bağışıklık sisteminizin güvenli bulmadığı gıdalardaki proteinlere tepki verdiği IgE aracılı alerjidir. Bu, bağışıklık sisteminin alerjen bir maddeyle karşılaştığında İmmünoglobulin E (IgE) adı verilen antikorları üretmesiyle oluşan, dakikalar içinde hızla gelişen bir Tip I aşırı duyarlılık reaksiyonudur. Mills'e göre, IgE antikorları normalde parazitler gibi şeylerle savaşır ancak bazılarımızda polen veya yiyeceklere tepki olarak gelişirler. Alerjik reaksiyon birçok kişi için nispeten hafif seyrederken, bazıları için hızla hayati tehlike oluşturabilir. Dahası, bazı kişilerde reaksiyonu tetiklemek için çok küçük bir miktar bile yeterlidir. Bu nedenle gıda alerjileri çok tehlikeli olabilir ve ambalajlarda 'Eser miktarda fıstık içerebilir' gibi uyarılara rastlamanız bu yüzdendir.
NEFES DARLIĞI VE BOĞAZDA ŞİŞLİK
Bu nedenle alerjilere dair belirtileri gözlemlemek ve doğru bir şekilde analiz etmek önemlidir. Gıda alerjisinin belirtileri hemen veya günler sonra ortaya çıkabilir. Bu belirtiler genel olarak hırıltılı solunum, öksürük veya nefes darlığı, şişlik (özellikle yüzde veya ağız ve boğazda), yutma güçlüğü ve ağızda karıncalanma olarak karşımıza çıkabilir. Döküntü ve kaşıntılı cilt, ishal ve kusma gibi diğer belirtiler de hassasiyetle örtüşebilir, bu nedenle profesyonel bir teşhis almak önemlidir. King's College London'dan çocuk alerjisi profesörü Alexandra Santos, insanların gıda alerjilerini bildirmelerinin, doğru bir değerlendirme sonrasında alerjilerinin teyit edilmesinden daha yaygın olduğunu söylüyor. Yine de nefes darlığı, boğaz şişmesi veya anafilaksi belirtilerinden herhangi birini yaşayan herkes acil tıbbi yardım almalıdır. Anafilaksi, bir alerjene maruz kaldıktan sonra dakikalar içinde gelişen, tüm vücudu etkileyen ve ölümcül olabilen en şiddetli alerjik reaksiyon türüdür.
ÇOCUKLUK DÖNEMİNE DİKKAT
Çocuklarda gıdalara karşı alerji yaygındır. İnek sütü, yumurta, yer fıstığı, fındık-fıstık ve susam en çok alerji nedeniyle anılan gıdalardır. Peki, hangi çocuklar gıda alerjisi riski açısından en fazla risk altında? Şiddetli egzaması olan küçük çocuklarda risk daha yüksek olabilir. Birleşik Krallık Alerji Vakfı'nın klinik hizmetler başkanı Amena Warner'a göre, cilt bariyeri bozulduğunda, alerjenler içeri sızarak tolerans gelişmeden önce ciltte 'hassasiyet' oluşturabilir. Egzaması olan çocukların ve yumurta alerjisi olanların fıstık alerjisi geliştirme riskinin de daha yüksek olabileceğini ekliyor.
