Kişinin zihinsel ve duygusal anlamda bir başkasının etkisinde kalarak farkında olmadan yönlendirilmesi manipülasyondur. Kişi bir başkasının onu etkilemesi sonucunda bazen yapmayacağı birçok şeyi yaparken kendini bulabilir. Diğeri üzerinde kendi kontrolünü yüksek oranda sağlamış kişi, mağdurun zayıf noktasını bulmakta çok iyidir.
Bu noktaları da her anlamda yararına kullanmaktan çekinmezler. "İlişkimde duygusal manipülasyon yaşıyor muyum?" İlişkisinde sorun olan her kişi, bu haftaki konumuzda bahsedeceğimiz sıkıntıyı yaşıyor olabilir. Duygusal manipülasyon yaşarken genellikle bunu fark etmek çok zorlaşır. Manipülasyonu yapan kişi, ya bunu çok gizli yapar ya da o kişiye yüksek bağımlılık gösteren kişi manipülasyona uğradığını anlayamaz. Duygusal manipülasyona uğradığınızın işaretlerine bakalım biraz.
1. Kusuru hep sizde görürler: İlişkide yaşanan her türlü sorunda partneriniz, kendinizden utanmanız gerektiğini veya sizin yüzünüzden olduğunu söylüyorsa, bu duygusal manipülasyon yaşadığınıza dair sinyaller olabilir. Duygusal manipülasyona uğramış bir kişi de, bu durumu yaşadıktan sonra genellikle suçluluk ve utanç duyguları yaşar. Örneğin; "Sen bizim ilişkimize değer verseydin, o tatile gitmezdin" gibi.
2. 'Gaslighting'e uğrarsınız: Gasligting; kişinin kendi algı, düşünce ve duygularından şüphe etmesine neden olan bir tür manipülasyon yöntemidir. Duygusal manipülasyona uğratan kişi, mağdurun düşündüğü düşüncenin doğruluğundan şüphe etmesine neden olur. Bunu yaparak da kendi doğrusuna ikna etmeye başlar. Örneğin: "Ev temizliğini hiç iyi yapamıyorsun! Bu yüzden artık ev temizliğini ben yapacağım."
3. Sizden yararlanır!: Duygusal manipülasyonu yapan kişi, mağdurun kendini yetersiz gördüğü alanlardan yararlanır. Bu durumu da kendi lehine bir şeyi yapıp yapmamak adına bu durumu kullanır. Örneğin: "Çocukların yanında bağırmanın çocukların psikolojsine çok zarar verdiğinden bahsediyorsun. Kendine bak, çocuklarının yanında nasıl bağırıyorsun!"
4. Kendilerini iyi hissettikleri yerde görüşürler: Partnerimizle buluştuğumuzda kendimizi daha özgüvenli daha mutlu hissettiğimiz yerler vardır. Eğer partneriniz sizi sürekli kendi istediği mekanda buluşmaya zorluyorsa, bu orada ona daha güçlü hissettirdiği içindir. Ve güç dengelerini bozar. Örneğin: "İş sonrası araba sürüp o kadar yol yanına gelmek çok zor. Sen minibüse binip yanıma gelsen."
5. Olayları büyütürler: Manipülatif kişi partneriyle yaşadığı bir olayda gerçekleri çarpıtır. Kendilerini daha değerli hissettirirler. Örneğin: "Bir anda Ayşe ona yardım etmediğimi öne sürüp bana bağırmaya başladı. Ama biliyorsun değil mi, ben çok iyi ve yardımsever bir insanım."
6. Duygularınızı ifade edişinizi kullanırlar: Eğer manipülatif kişiye tavsiyede bulunursanız, tartışma çıkarır. Bu durumu özellikle mağdur, duygularını ifade ettiği ilk anda yüzüne vurarak kullanırlar. Örneğin: "Beni neden sürekli üzdüğüne gerçekten anlam veremiyorum."
7. Sizle çok hızlı bağ kurarlar: İlişkide birbirini tanıma aşamasını hızlı ilerletirler. Bir anda en gizli tuttukları zaaflarını mağdurla paylaşabilirler. Elbette önemli bir amacı vardır. Hızlı yakınlık kurmaya çalışarak mağdurun en gizli ve en özel sırlarını öğrenmeye çalışırlar. Örneğin: "Seninle derin bir bağ kurduğumuzu düşünüyorum. Ben başka kimseyle bu kadar kısa sürede bu kadar yakınlaşmadım."
8. Sizden daha iyi olduğunu hissettirirler: Alay, aşağılama, zorbalık gibi duygusal manipülatif davranışları çok fazla kullanırlar. Bu gibi durumları kullanarak mağdurda korku veya utanç hissettirip davranışlarınızı kendi istediği şekle dönüştürebilir. Örneğin: "Uzun süredir bu iştesin ama hala bir proje geliştirdiğini görmedim. Zaten senden benim kadar proje üretmeni beklemiyordum."
SAKLI YANLARINIZI İFŞA ETMEKLE TEHDİT EDER
Duygusal manipülasyonu yapan kişi, mağdurun sakladığı yanlarını paylaşmakla onu tehdit edip manipule edebilir. Bir nevi sırlarını açığa çıkarmakla tehdit eder. Örneğin: "Eğer ki bir daha eve geç gelirsen, senin yaptığın tüm davranışları ailene anlatacağım."
SÜREKLİ OLARAK UTANÇ YAŞAMANIZI SAĞLAR
Partneriniz tarafından bilinçli olarak sürekli halde utandırılmaya çalışılmanız, kişinin yaptığı tüm davranışları sürekli halde sorgulamasına neden olabilir. Örneğin, partneriniz kendinizde kusur gördüğünüz cildinizdeki sivilcelerle ilgili sürekli eleştiri yapıyor ve kendinizi çirkin-kötü hissetmenize yol açıyorsa, bu duygusal manipülasyondur.
İŞTE, DUYGUSAL MANİPÜLASYONA KARŞI SAVUNMA HATTINIZ
Duygularınızı anlamaya çalışın. Manipüle edildiğinizde hissettikleriniz neler? Öfke, utanç, çaresizlik... Bu duyguları yoğun hissettiğinizde manipülasyona uğradığınızı anlamak ve kendinizi bundan korumak, çok daha kolaylaşır.
Karşınızdaki kişiyi dinleyip anlamaya çalışın. Bazen manipülatif kişinin amacı karşı tarafa zarar vermeye çalışmaktan çok kendini açıklamaya çalışmak olabiliyor. Herhangi bir taktik uygulamadan önce duyulduğunu ve anlaşıldığını ona hissettirmek, sorunun çözülmesine neden olabilir.
Kendi savunduğunuz gerçekleri, karşı taraf kendi düşüncesini anlatırken de aklınızda tutmaya çalışın. Bunu yapamadığınızı hissettiğinizde karşı tarafa düşünmek için biraz zaman istediğinizden bahsedin.
Bu süreçte kendinizi tanımak önemlidir. Ben kimim? Ne hissediyorum? Neye ihtiyacım var? Bu sorularda net cevaplara sahip olmalısınız. Karşınızdaki kişinin size ne kadar yaklaşacağına dair sınırları sizin belirliyor olmanız, hangi duyguları hissettiğinizi sormanız, sizi duygusal manipülasyondan koruyacak en güçlü silahlardır.
