BU hafta küresel diplomasinin nabzı yine Türkiye'de attı. Ama bu sefer gündem, insanlığın ortak geleceği için "çevre, iklim, sıfır atık" konuları ekseninde şekillendi.

Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı BM İklim Değişikliği Taraflar Konferansı/(Conference of the Parties) COP 31'in gerçekleştirildiği Antalya, dünyanın buluşma noktası oldu.

Sayısını hatırlamadığım kadar uluslararası zirveyi yerinde izledim. COP 31 ise takip ettiğim 5'inci BM İklim Değişikliği Konferansı idi.

Yani birazdan okuyacaklarınız bizzat tecrübe ile sabit.

*****

Dilerseniz önce, lojistik mevzulardan başlayalım…

"Türkiye yapamadı" lobisi zirvenin ilk günlerinde iş başındaydı.

100 binden fazla insanın akın ettiği Antalya EXPO alanına doğru oluşan yoğun trafik gerekçe gösterilerek organizasyon, malum çevreler ve yabancı işbirlikçileri tarafından en başından "yetersiz" ilan edilmeye çalışıldı.

Evet, zirve alanına ulaşmak dünyanın en kolay işi değildi. Ama farklı ülkelerdeki organizasyonlarda da zirve merkezine kırmızı halı üzerinden gidilmiyordu! Uzun süren yolculuğun ardından saatler süren akreditasyon çilesini yaşayanlar bilir!

Medya gözüyle akreditasyon konusuna gelince…

Bu noktada da Türk tarafına fatura kesilmek istendi. Oysa, zirve akreditasyonlarını bizzat Birleşmiş Milletler yaptı. İşin doğrusunu bilseler sosyal medyada bu kadar kuru gürültü çıkarabilirler miydi?

"İnsan seli" temalı fotoğraf paylaşımları da gördük sosyal medyada.

Kabul, liderler oturumunun düzenlendiği gün zirve alanı oldukça kalabalıktı. Buna rağmen binlerce katılımcının alana girmesi öyle saatler almadı. Sıra uzun olmasına karşın hızlı ilerledi. Zira, çok sayıdaki güvenlik koridorundan eş anlı hizmet sunuldu.

"Zirve alanında bedelsiz yemek, çay kahve ikramı yoktu, fiyatlar yüksekti" iddiası ise doğruydu!

Ülkemizin misafirperverlik kültürünü ve NATO Ankara Zirvesi'ndeki servisi göz önünde tutarak, "Antalya'da durum diğer ülkelerdeki şehirlerden farklı olur" diye tahmin ediyordum.

Yetkililere sordum ve işin aslını öğrendim…

BM, kuralları gereği ev sahibi ülkenin katılımcılara ücretsiz ikramda bulunmasını istemiyormuş. Amaç, her ev sahibi ülkenin kendi bütçesine göre farklı standartlarda ikram sunmasının önüne geçmek ve tüm zirvelerde ortak bir düzen sağlamakmış.

Binlerce kişilik organizasyonlarda açık ikram dağıtımının yaratacağı karmaşa, gıda güvenliği riskleri ve israf gibi sorunların önüne geçmek de BM'nin bu kuralı uygulamasındaki etkenler arasındaymış!

Zirve marjında hoşuma giden hususlardan biri "volunteer" yani "gönüllülük" sistemiydi.

Ben de uluslararası ilişkiler eğitimi aldığım dönemde global ölçekli toplantılarda gönüllü olarak görev üstlendim. Bu sayede hem organizasyon tecrübesi kazandım hem de çok sayıda arkadaş edindim. Antalya'da gençler, bilhassa yabancı katılımcılar için "yardım makinesi" gibi çalıştı. Güler yüzleriyle işlerimizi kolaylaştırılan özverili kardeşlerimiz teşekkürü hak etti.

*****

Gelelim zirveye damga vuran olaylara…

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, zirve açılışına gelen liderleri BM Genel Sekreteri Guterres ile birlikte karşıladı. Biri hariç… Güney Kıbrıs Rum Yönetimi adına Antalya'da boy gösteren Nikos Hristodulidis. Kendisi, zirve alanına girdiğinde, Cumhurbaşkanı Erdoğan platformdan ayrıldı ve Rum lider sadece Genel Sekreter'le tokalaşabildi.

Doğrusu buydu. Neden? Çünkü, Türkiye, Hristodulidis'i, "Kıbrıs'ın tamamının meşru temsilcisi olarak tanımıyor!"

Erdoğan'ın bu tutumu üzerine Rum-Yunan medyası aşağılık kompleksini bastırmak için karşı atağa geçmeyi denedi.

Bakınız… Cumhurbaşkanı Erdoğan, yurtdışındaki çok uluslu bir oturumda "herhangi bir siyasi aktör" ile karşılaşabilir, ayak üstü konuşabilir. Bu diplomasinin olağan akışı içinde değerlendirilebilir. Fakat, ev sahibi sıfatıyla devlet ve hükümet başkanlarını karşılarken, temsil iddiasını kabul etmediği bir isme aynı protokol çerçevesinde el uzatması beklenemezdi.

Peki, bütün bunları öngördüğü halde "Hristodulidis neden oradaydı?"

Cevabını da verelim…

COP 31 bir BM organizasyonu ve kendisi COP 31 Sekreteryasınca davet edildi.

KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Başbakan Ünal Üstel de zirvedeydi. Onlar da Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın özel olarak imzaladığı bir davet mektubu üzerine Antalya'daydı.

Karşılama demişken… Pasifik Okyanusu'nda 500'den fazla adadan oluşan Palau'nun Devlet Başkanı Surangel Whipps Jr'nin Erdoğan ile selfie çektiği anların da zirveye renk kattığını belirtmeden geçmeyelim.

*****

İklim Zirvelerinin en geniş katılımlısı olarak tarihe geçen COP 31 kritik bir noktada benzerlerinden ayrıştı.

Türkiye, "İnsanlığın ortak vicdanına seslenen güçlü mesajlarını" bu kez iklim diplomasisinin merkezinden verdi.

Ankara'nın her uluslararası platformda dile getirdiği "Gazze'deki trajedi" Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın zirve açılış konuşmasının "flaş mesajıydı."

Erdoğan, dünya kendisine kulak kesilmişken Filistin'deki zulmü, ağaca, suya, toprağa da yöneltmekten geri durmayan İsrail'i sert bir dille eleştirdi.

Genel Sekreter Guterres ve onlarca devlet lideri karşısında otururken sordu:

"Gazzelilere bir çadır dahi layık görülmüyor mu?"

Ve keskin cümlelerle devam etti:

"Altına sığınabilecekleri bir çatısı olmayan yüz binlerce Gazzeli kardeşimiz, özellikle tir tir titreyen masum çocuklar, suların içinde, bu kış koşullarında, çoğu zaman anne-babasız olarak hayatta kalma mücadelesi veriyor. Biz, konteynır göndermek istiyoruz, müsaade edilmiyor! Gazzeli çocukların dramı üzerinden güç gösterisi yapmak zayıflıktır, acizliktir, hepsinden öte vicdansızlıktır."

Ve liderler zirvesinin ikinci günü…

COP31 Başkanı… Bu dev organizasyona büyük emek veren Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum… Kurum, yönettiği oturumda konuşma sırası gelen Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa'yı anonsuyla onurlandırdı.

196 ülke temsilcisinin hazır bulunduğu oturumda Kurum'un, (Gazze ve Batı Şeria adına), "İstiyoruz ki; Antalya'dan yükselen ses, iklim adaletsizliğine de vicdanın sessizliğine de 'dur' diyen ses olsun!" sözleri üzerine salon ayağa kalktı.

Özetle; COP 31 Konferansında Türkiye gür sesle dedi ki…

Ben, çözüm odaklı her masada varım, hatta pek çoğunda ana aktörlerden biriyim.

Küresel ölçekte "daha adil dünya mücadelesinin", bölgemde ise "barış, istikrar, refahın mimarıyım!"

***

Çevre ve iklim değişikliği konularında uzun uzun yorum yapma işini bu alanın uzmanlarına bırakalım. Ancak, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın öncülüğünde 2017'de başlatılan Sıfır Atık Hareketi'ne değinmeden geçemeyiz. Birleşmiş Milletler kararlarıyla küresel bir vizyona dönüşen Sıfır Atık inisiyatifi bugün Türkiye'nin uluslararası alanda somut sonuçlarını gösterebildiği projelerinden biri.

90 milyon ton atığın ekonomiye kazandırılması, hareketin yalnızca bir farkındalık kampanyası olmadığını ortaya koyuyor. Üstelik bu tecrübe Antalya zirvesinde öne çıkan "somut sonuç" beklentisi bakımından da güzel bir örnek teşkil ediyor.

Son olarak…

"Let's COP" diyelim. COP 31'in sloganı… Bu isimle özel bir kampanya şarkı da hazırlandı. (Change Our Planet) denilerek küresel iklim hedeflerini somut adımlara dönüştürmek için ortak hareket çağrısı yapılıyor. İletişim dili açısından yaratıcı, kapsayıcı ve akılda kalıcı…

Ama Antalya'dan geriye kalması gereken sadece bir slogan değil'

Çünkü Türkiye COP31'de yalnızca dünyayı ağırlamadı, dünyaya hangi meselelerde söz söyleyeceğini, hangi değerleri savunacağını ve nasıl bir gelecek tasavvur ettiğini de gösterdi.