Elvis Presley 16 Ağustos 1977'de hayatını kaybettiğinde henüz 42 yaşındaydı. Ardında milyonlarca hayran, unutulmaz şarkılar ve müzik tarihini değiştiren bir kariyer bıraktı. Aradan neredeyse yarım asır geçti. Dünya değişti, müzik değişti, plakların yerini dijital platformlar aldı. Ama Elvis'in şarkıları yaşamaya devam etti. Şimdi ise rock'n roll'un kralı, ölümünden 49 yıl sonra hiç tanımadığı bir rakiple karşı karşıya: Yapay zekâ!

Ünlü sanatçının 274 eserinin yapay zekâyı eğitmek için izinsiz kullanıldığı iddiasıyla açılan davada talep edilen tazminat 48,6 milyon dolara kadar çıkıyor. Müzik dünyası ise bu davanın sonucunu merakla bekliyor. Üstelik ortada yeni bir albüm, konser ya da belgesel yok. Elvis Presley'nin eserleri üzerinde hak sahibi olan şirketler ve diğer hak sahipleri, Anthropic adlı yapay zekâ şirketine dava açtı. İddiaya göre şirket, geliştirdiği Claude isimli yapay zekâ modelini eğitirken bu şarkıları gerekli izinleri almadan kullandı. Davacılar, her eser için 150 bin dolar telif hakkı tazminatı talep ediyor. Bu da 41,1 milyon dolarlık bir rakama karşılık geliyor. Diğer hukuki taleplerle birlikte toplam tutar 48,6 milyon dolara kadar yükseliyor. Düşünsenize, bir sanatçının ölümünden neredeyse 50 yıl sonra, şarkıları yeniden milyonlarca dolarlık bir mücadeleye konu oluyor. Dava dosyasında Can't Help Falling in Love, All Shook Up, Don't Be Cruel ve A Little Less Conversation gibi müzik tarihine geçmiş eserler bulunuyor. Bu şarkılar yalnızca Elvis'in kariyerinin değil, popüler müzik tarihinin de önemli parçaları.

TELİF KORUMASI ALTINDAKİ ŞARKIYI İZİNSİZ KOPYALADI
Yapay zekâ sistemleri, kendilerine sunulan büyük miktarda veriden dilin yapısını, kalıplarını ve ilişkilerini öğreniyor. Şarkı sözleri de bu eğitim sürecinde kullanılabilen içerikler arasında. Ancak bir şarkının internette bulunabiliyor olması, onun herhangi bir şirket tarafından sınırsız biçimde kullanılabileceği anlamına gelmiyor. Elvis'in eserlerinin hak sahipleri de buna itiraz ediyor. Dava dilekçesine göre Anthropic, telif koruması altındaki şarkı sözlerini izinsiz kopyaladı. Üstelik davacılar, Claude'un bazı şarkılara çok benzeyen yeni versiyonlar oluşturabildiğini de ileri sürüyor. Anthropic ise suçlamaları kabul etmiyor.

ESER SAHİPLERİ EKONOMİK PAY ALMALI MI?
Asıl mesele, müzik endüstrisinin önümüzdeki yıllarda nasıl işleyeceği. Bir besteci yıllarını vererek şarkı yazıyor. Bir söz yazarı kimi zaman tek bir cümlenin peşinde günler geçiriyor. Bir sanatçı o eseri yorumlayıp milyonlarca insanın hafızasına yerleştiriyor. Sonra bir teknoloji şirketi ortaya çıkıyor ve milyonlarca eserden öğrenen bir sistem geliştiriyor. İşte burada cevaplanması gereken bir soru var: Bu sistemlerin gelişmesinde kullanılan eserlerin sahipleri, ortaya çıkan ekonomik değerden pay almalı mı?
Teknoloji şirketleri yapay zekâyı geliştirmek için geniş veri kaynaklarına ihtiyaç duyuyor. Müzik yayıncıları ve hak sahipleri ise eserlerinin hangi koşullarda kullanılacağına kendilerinin karar vermesi gerektiğini savunuyor. Elvis davası, bu iki dünyanın karşı karşıya geldiği yeni cephelerden biri. Elvis bugün hayatta olsaydı şarkılarının yapay zekâ eğitiminde kullanılmasına nasıl yaklaşırdı, bilmiyoruz. Belki yeni teknolojilere ilgi duyardı, belki de eserlerinin izinsiz kullanılmasına karşı çıkardı. Ama bu sorunun yanıtını hiçbirimiz onun adına karar veremeyiz.