Celal Bayar (Bakan olarak) Doğu'ya, Güneydoğu'ya gidiyor.
Ve 10 Aralık 1936'da "Şark Raporu" nu kaleme alıyor.
"Yüksek Başvekalete" diye yazarak Başbakan İsmet İnönü'ye sunuyor.
İnönü de "Cumhurbaşkanı Atatürk'e."

***

Bayar'ın raporunun daha mukaddeme (giriş) bölümünden bir cümle:
"Ağalar ve şeyhler soyduklarının bir kısmını hükümet erkanına (devlet büyüklerine, yüksek bürokrasiye) vermek suretiyle müşterek (ortak) idare-i maslahat (gelişigüzel) devri yaşanmıştır."

***

Celal Bayar'ın "Şark Raporu'nun tam metnini" Dr. Ramazan Topdemir'in kitabında okuyunca...
Maç anlatan spiker misali "vay anasını sayın seyirciler" demekten kendimizi alamadık.

***

Hükümet üyesi Celal Bayar "hükümeti eleştiriyor."
Hem de "en ağır üslupla."
Ankara'nın "bölgeye" yolladığı kamu görevlilerini (valiler dahil) yerden yere vuruyor.
"Halka farklı muamele yapılıyor" diyor.
Zengine farklı, fakire farklı. Türk'e farklı, Kürt'e farklı.

***

Doğu-Güneydoğu konusunda rapor yazan yazana...
Ama Celal Bayar'ın raporu "bir başka."
Eleştiri de var, özeleştiri de...
Alınması gereken önlemlerle ilgili öneriler de.