Adalet ve Kalkınma Partisi, 14 Ağustos 2001'de kurulduktan 14 ay 20 gün sonra tek başına iktidara geldi... 3 Kasım 2002... 24 yıl önce bugün.
Recep Tayyip Erdoğan, AK Parti'yi kurarken, "Uzun, ince bir yolda gideceğiz, gündüz gece" demişti:

Ne olursa olsun gideceğiz.
Gündüz de gideceğiz, gece de gideceğiz.
Hedefe varana kadar gideceğiz. Bugün... Zaman tünelinde bir gezinti... 2002'de neler olmuştu?

***

3 Kasım 2002

Seçmenin yüzde 79.14'ü sandığa gitti... Oy kullandı.
1980 askeri darbesinden sonra yapılan seçimlerdeki en düşük katılım oranı.
1950 seçimlerinden sonra ilk kez iki partili bir Meclis oluştu.
Ve... Çok partili siyasi dönemde, TBMM'de en yüksek yenilenme yaşandı... Milletvekillerinin yüzde 89.1'i değişti.

***

Sandık

Bugün... Parti sayısı 200'e yaklaştı... Tam 194 parti var... Bunun adı siyasi parti enflasyonu.
3 Kasım 2002 seçimlerinin yapıldığı dönemde...
50 siyasi parti vardı.
Seçime girmeye hak kazanan parti sayısı 23 idi.
Ama... Seçime 18 parti katıldı.
Sandıktan iki parti çıktı... AK Parti ile CHP.
Geriye kalan 16 parti, seçim barajını aşamadı.
Bu partilerden yedisi... Yüzde bir bile oy alamadı.

***

Siyasi aritmetik

AK Parti, 10 milyon 808 bin 229 oy aldı... Yüzde 34.28... Çıkardığı milletvekili sayısı 363.
Cumhuriyet Halk Partisi... 6 milyon 113 bin 352 oy... Yüzde 19.30... Çıkardığı milletvekili 178.
Ve Meclis'e 9 bağımsız milletvekili girdi... Hiç de az değil.

***

Kitabın ortasından

Siyasi partiler... Genel başkanlar... Elbette seçim kazanmak isterler... Hatta kazanacaklarına inanırlar.
Ama... Bir siyaset gerçeği var... Kitabın ortasından bir söz:
"Don Kişot olmak için yola çıkan pek çok insan, evine Sancho Panza olarak dönmüştür."
3 Kasım 2002 seçimlerinde yaşanan, tam da budur.

***

En az

Adalet ve Kalkınma Partisi, 2002 seçimlerinde, 79 ilde milletvekili çıkardı.
Çıkaramadığı iki il... Iğdır ile Tunceli.
Iğdır'da aldığı oy... Yüzde 6.50. Tunceli'de... Yüzde 6.67.
Cumhuriyet Halk Partisi'nin en az oy aldığı iki ile gelince...
Bayburt... Yüzde 2.49. Bitlis... Yüzde 4.52.

***

En çok

Adalet ve Kalkınma Partisi... En fazla oyu Konya'da aldı... Yüzde 54.94. Sonra Erzurum... Yüzde 54.65.
Cumhuriyet Halk Partisi'ne gelince.
En yüksek oy... Kırklareli... Yüzde 32.81. İkinci sırada... Antalya... Yüzde 30.93.

***

İki altın kural

Siyasetin değişmez kuralı... Altın kural: "Seçimi ideoloji değil, lider kazanır." Bir diğer kural: "Seçmen umuda oy verir."

***

Erken kalkan yol alır

Seçim afişleri... Sloganlar... Seçim kampanyası... Çok önemli... Halka umut ve heyecan vermeli.
2002 seçimlerinden önceki koalisyon hükümetinin üç ortağı... Demokratik Sol Parti... Milliyetçi Hareket Partisi... Ve Anavatan Partisi... Kampanyada zayıf kaldılar.
Meydanlarda heyecan yaratamadılar.
AK Parti ise... Seçim afişi/slogan/propaganda/ kampanya çalışmasına hepsinden erken başlamıştı.
Hani ne derler? "Erken kalkan yol alır."

***

Afişlerin dili

Adalet ve Kalkınma Partisi... Recep Tayyip Erdoğan... Koalis-yonlardan yorulan ve 2001 krizi nedeniyle öfkeli olan seçmenin karşısına iddialı afiş ve sloganlarla çıktı:

"Tek başına... İş başına."
Türkiye, tek başına iktidarı özlemişti. Bir diğer afiş/slogan: "Türkiye için AK Parti... Erdoğan." Lider vurgusu... Yeni/ yıpranmamış/ileriye bakan bir lider.

Ve... Bir afişten daha söz edelim: "Biz Türkiye'nin Yunus'u, Mevlana'sı, Pir Sultan Abdal'ıyız."
Mesaj... Birlik, beraberlik... Kilimin bütün desenleri... Kucaklaşma.

***

Seçmen 2001 krizini unutmadı

Şurası kesin... İki kere ikinin dört ettiği kadar kesin...
2002 seçimleri, 2001 ekonomik krizinin gölgesinde yapıldı.
19 Şubat 2001... Milli Güvenlik Kurulu toplantısı... Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in, Anayasa kitapçığını Başbakan Bülent Ecevit'in önüne atması.

Manşetler... Nankör iddiası... Terbiye dışı davranış... Tavan yapan borsa... Ekonomik kriz...
Bir esnafın Başbakan'a yazar kasa fırlatması.
İflaslar... Enflasyon... Dışarıya (IMF) el açılması.
Seçmen 2002'de sandığa giderken yorgundu... Tepkiliydi... Öfkesi sandığa yansıdı.
Ve... Koalisyonun üç partisi... DSP... MHP... ANAP... Seçim barajının altında kaldı... Sandıktan çıkamadı.

***

Üç yorgun ortak

Demokratik Sol Parti... "Şimdi yine DSP zamanı" afişiyle/sloganıyla kampanya yaptı... Ama... Mesaj inandırıcı olmadı... Mitingler sönük kaldı.
Milliyetçi Hareket Partisi... Afiş... "Kalem tutan el... Türkiye'nin onurlu geleceği... Türkiye kendi kaynaklarıyla lider ülke olacak."

MHP'nin afişleri iddialıydı... Fakat... 2001 krizi... Ve seçim öncesi... MHP'yi koalisyon dışı bırakmak... DYP ile yeni hükümet kurmak gibi ayak oyunları seçim sonuçları üzerinde etkili oldu... MHP barajı aşamadı.
Ve ANAP... Afiş/slogan, "Anavatan'a evet, çünkü bu Türkiye'nin geleceği."
İnandırıcı olmadı...

***

2002 dünde kaldı 2026'ya bakalım

Hazreti Mevlana'nın dediği gibi... "Dün dünde kaldı cancağızım... Bugün yeni şeyler söylemek lazım."
Afiş, slogan, kampanya, miting elbette önemli... Fakat... Sadece şikâyetleri sıralayarak, slogan atarak seçimi alamazsın.
Kamuoyunun önüne mutlaka bir sivil toplum projesi, demokratikleşme programıyla çıkacaksın.