5 günlük hava durumu
24 Nisan 2011 Pazar

Dikkat! Mobbing artık suç

İşyerinde, çalışanları farklı davranışlarla yıldırma yani mobbing birçok kişinin kabusu. Ancak yasalarda yapılan yeni düzenlemeler ve yayımlanan başbakanlık genelgesi, kurbanları dava açmaya yüreklendirecek, açılan tazminat davalarının daha çabuk sonuçlanmasına katkı sağlayacak

Türk Dil Kurumu 'bezdiri' diye hayli komik bir sözcük önerse de mobbing, yani işyerindeki yıldırma hareketleri, artık hepimizin hayatındaki kavramlardan biri. Bu yazının konusu ise Türkiye'de ilk kez bir mobbingle mücadele merkezinin açılması. Merkezin kurucusu ve sahibi Çağlar Çabuk, insan kaynakları uzmanı. Bu sayfada okuyacağınız yasal düzenlemelerin çıkması konusunda Meclis'te uzman danışman olarak dinlenip, önerilerine başvuruldu. Sayfada ayrıca iki mobbing mağdurunun ifadelerine de tanıklık edeceksiniz. Güzel ve umut verici olan günlük hayatta pek çoğumuzun maruz kalsak da küçümseyerek önemsemediği mobbingin, hükümet ve yasama organı tarafından ciddiye alınması ve hayli ileri uygulamaların hayata geçirilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması. Bu haberin yapılmasının diğer nedeni de, mobbing mağdurlarını bu yasalardan ve haklarından haberdar etmek. Çünkü bu düzenlemelerle, çalışma yaşamında hukuk dışında kalan mobbing hukuk içine çekildi. Böylece mobbing kurbanlarının, kendilerine işkence çektirenler hakkında dava açma konusundaki belirsizlikler netleşti. Çalışanları mobbing kavramıyla da yüzleştiren düzenlemeler, kurbanları mobbing davası açmaya yüreklendirecek, dava açılmasını kolaylaştıracak, açılan tazminat davalarından daha çabuk sonuçlanmasına katkı sağlayacak.

Astlar da üstlerine mobbing yapıyor
- Neler mobbinge giriyor? Mobbing üst yönetici ile çalışan arasındaki bir şey mi sadece?
- Sadece yukarıdan aşağıya inen bir yıldırma operasyonu değil. Aşağıdan yukarıya da olabilir, eşitler arasında yatay olarak da görülebilir. Belli bir süre dahilinde, belli sıklıkta, örneğin haftada bir kere ya da ayda en az üç-dört kere sürekli olarak bitmeyen, sürekli şekil değiştiren bir hal alıyorsa ve de en önemlisi kişinin değerlerine, etnik, politik özelliklerine ve mesleki yetkinliklerine doğru yapılan saldırılara 'mobbing' diyoruz. Diğer çatışmalardan; süreli, sistemli ve kasıtlı olmasıyla ayrılıyor.

- Aşağıdan yukarıya nasıl yapılıyor?
- Alttaki çalışanların üsttekini kaçırmak için tuzaklar kurması, verilen işi yerine getirmemesi, yanlış getirmesi şeklinde. Nitekim böyle bir vakamız vardı, bir hekimdi. Sorumlu olduğu ekibin içinde çalışanlar sonuçları bekletiyor, bozuyor, işi süresinde teslim etmiyordu. Bu vakada fiziksel şiddet de vardı. Saçını çekme, boğazını sıkma, kollarını morartma gibi.

- Biz Türkiye olarak mobbingde ne durumdayız?
- Gayet iyi durumdayız. 2011'e çok hızlı girdik. Meclis'ten geçen Borçlar Kanunu mobbingle pek çok madde içeriyor ve tüm vatandaşları kapsıyor. Yasaya göre artık işveren, psikolojik ve cinsel tacizi önlemekle yükümlü. Bu kanun Meclis'ten geçti, fakat 2012'de yürürlüğe girecek.
#Sayfa#
BASKIYA MARUZ KALAN BUNU BİLDİRMEK ZORUNDA
- Ya işveren yapıyorsa?
- İşverenin de yaptığı stratejik mobbing var, buna literatürde 'bossing' deniyor. Delil aşamasında bunun kanıtlanması gerekiyor. Yani baskıya maruz kalan, bunu gidip bildirmek zorunda. İşverenin bundan haberdar olması gerekiyor, çünkü işverenin birinci sorumluluğu işyerinde barış ortamını kurmak.

- Mobbingin ispatlanması gerekiyor mu?
- Evet. Çünkü mobbing, iz bırakmayan bir işkence türü. O nedenle de kanıtlanması, fiziksel şiddetten çok daha zor. Ama yarası ve bıraktığı etki çok daha ağır.

- Birine ağır yük taşıtmak bile böyle yorumlanabiliyormuş.
- Bunu ne kadar süre yaptığı önemli. Bir kere taşıtabilir, taşıtacak başka kimse yoktur, olabilir. Bunun sürekli olması halinde mobbingden bahsedebiliriz.

- Peki mobbing yapanlar nasıl insanlar?
- Yapanlar her şeyden önce egosantrik insanlar, yani bencil, benmerkezci. Bazılarının giyim tarzı, konuşma tarzı, iş yapma tarzı farklıdır mesela, bunlar birilerine batabilir, birilerini rahatsız edebilir. Bir flört durumundan çıkmış bir vaka vardı, aynı işletmede eşitler arasında yaşanmıştı.

- Dünyanın diğer ülkelerinde mobbinge karşı mücadele yöntemleri nasıl?
- İtalya, Almanya, Fransa çok ileri bu konuda. Oralarda her şeyden önce şahidin korunması önemli. Dünyada şahidin korunduğu yasalar var. Ve işverenin yaptığı sabit görülürse, çok ciddi tazminat ödeme yükümlülüğü var.

EL TİTREMESİ, EGZAMA, HALSIZLİK GÖRÜLÜYOR
- Mobbinge maruz kalanlara önereceğiniz kurallar var mıdır?
- Önce mutlaka yaşanan durumun saptanması ve fark edilmesi gerekiyor. Sonra kurumun, işletmenin ilgili bölümüne başvurulmalı. Ve bunu randevu alarak yapmak önemli. İşveren problemi saptamalı ve çözüm yolları aramalı. Ayrıca mobbinge maruz kalanın bütün yazışmaları, SMS'leri, notları saklanmalı. En önemlisi yaşanan şeylerin hem birilerine anlatılması hem de bir günlük gibi not alınması. Tanık da güçlendirici bir etkide bulunur.

- Mobbinge maruz kalan kişilerde ne tür fiziksel, ruhsal sıkıntılar görülüyor?
- En önemlisi motivasyon kaybı. Kolunu bile kıpırdatamamak, konuşmaya cesaret edememek, sürekli ağlama isteği, el titremesi, ses titremesi, heyecanlanma, halsizlik, boğazının tıkanması gibi strese bağlı durumlar. Ayrıca cilt hastalıkları, egzama, kaşıntı, lekelenmeler, kalp ve batın hastalıkları görülüyor.
#Sayfa#
Türkiye'nin ilk ağır cezalık mobbing davasını açtırdı
F.İ., bir edebiyat öğretmeni. 26 yıldır çok sevdiği mesleğini Türkiye'nin çeşitli kentlerinde yaptı. İstanbul'da tayin olduğu okulda bir buçuk yıl içinde eften püften nedenlerle 20 kez soruşturma geçirdi. Okuldaki herkesten yalıtıldı, yalnız bırakıldı. Hakkında dedikodular üretildi, fiziksel şiddete maruz kaldı. Bu süreç içinde psikolojik ve fiziksel rahatsızlıklar yaşadı, bunlardan en önemlisi kalp hastalığıydı. F.İ. okulun yöneticileri ve öğretmenleri hakkında 'kamu görevlisine işkence yapma' şikayetiyle Bakırköy Ağız Ceza Mahkemesi'ne başvurdu. Mahkeme başvuruyu kabul etti. F.İ.'nin yaşadığı mobbing, Türkiye'nin işkence savıyla ağır ceza mahkemelerinde yargılanan ilk vakası: "Bu süreçte her şeyden önce kendime saygım kalmadı. Beni en çok, öğrencilerimin önünde küçük düşürülmek utandırdı. 'Bezdiri' diyorlar ama ben işkence çektim gerçek anlamda. Sınıfları tek tek geziyor ve hakkımda olur olmaz laflar söylüyorlardı öğrencilere. Ben neredeyse bir yıl boyunca okulda yalnız bırakıldım. Öyle bir hale gelmiştim ki okul kapısından içeri giremiyordum, kızımı arayıp beni okula sokmasını

Mektubuyla genelge çıkarttı
M.Ç. bir özel bankada yaşadığı mobbingi başbakanlığa yazdı. Mektuptan sonra başbakanlık mobbingle ilgili bir genelge yayınladı: "Her şey 2009 yılı şubat ayında başladı ve 2010 yılının kasım ayına kadar devam etti. Müdürümden her türlü tehdidi işittim. Müdürün tehditlerinin yanı sıra aynı seviyede olduğumuz arkadaşlardan da hakaretler görmeye başladım. Yüzüme kağıtlar fırlatılıyor, müşteri önünde ve astlarımın önünde bağırılıyordu. Genel Müdürlük şikayetimle ilgileneceğine çözüm arama mektubumu istifa olarak kabul ettiklerini, şubeye artık gitmemem gerektiğini söyledi. Yaşadıklarımın mobbing olduğunu bilmiyordum. O ana kadar kendimde hata arıyordum. Yaşadıklarımı bir başkası yaşasaydı emin olun delirirdi. Olanı biteni bir mektuba dönüştürdüm, 11 sayfalık bir mektuptu ve başbakanlığa ilettim. Mektubum onları çok etkilemiş ki, mart ayında yayımlanan mobbingle ilgili Başbakanlık Genelgesi'nden isim vermeden mektubumdan bahsedildi. Genelgenin yayımlanması biz mobbing mağdurlarını bir nebze rahatlattı. Bir bakanın benim sesime kulak vermesi mutluluk verici."
#Sayfa#
MOBBİNGLE İLGİLİ HANGİ YASALAR VAR?
Anayasanın 17-18. maddeleri, 2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun 22. maddesi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 105. ve 117. maddeleri 4857 sayılı İş Kanunu'nun 5. ve 24. Maddeleri de mobbingle ilgili. Aynı zamanda 04.02.2011 tarihli ve 27836 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6098 sayılı Borçlar Kanunu da mobbingle ilgili maddeler içeriyor. Maddede ilgili bölüm şöyle: "İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür. İşverenin yukarıdaki hükümler dahil, kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir." Öte yandan 19 Mart'ta ve Resmi Gazete'de yayımlanan başbakanlık genelgesi de mobbing konusunda iç rahatlatan bir yenilik. Genelge mobbin konusunda kesintisiz ve uzlaşmasız bir mücadelenin başlatıldığının da müjdesi: "İşyerinde psikolojik tacizle mücadele öncelikle işverenin sorumluluğunda olup işverenler çalışanların tacize maruz kalmamaları için gerekli bütün önlemleri alacaktır. Bütün çalışanlar psikolojik taciz olarak değerlendirilebilecek her türlü eylem ve davranışlardan uzak duracaklardır. Toplu iş sözleşmelerine işyerinde psikolojik taciz vakalarının yaşanmaması için önleyici nitelikte hükümler konulmasına özen gösterilecektir. Psikolojik tacizle mücadeleyi güçlendirmek üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi, ALO 170 üzerinden psikologlar vasıtasıyla çalışanlara yardım ve destek sağlanacaktır. Çalışanların uğradığı psikolojik taciz olaylarını izlemek, değerlendirmek ve önleyici politikalar üretmek üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde Devlet Personel Başkanlığı, sivil toplum kuruluşları ve ilgili tarafların katılımıyla Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu kurulacaktır. Denetim elemanları, psikolojik taciz şikâyetlerini titizlikle inceleyip en kısa sürede sonuçlandıracaktır. Psikolojik taciz iddialarıyla ilgili yürütülen iş ve işlemlerde kişilerin özel yaşamlarının korunmasına azami özen gösterilecektir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve sosyal taraflar, işyerlerinde psikolojik tacize yönelik farkındalık yaratmak amacıyla eğitim ve bilgilendirme toplantıları ile seminerler düzenleyeceklerdir."

Diğer Pazar Sabah Haberleri

Estetik yaptırdığınızı saklayın
Katar'a damga vuran Türk kadınları
Kapalıçarşı can çekişiyor
Haberin yeni adresi yarın yayında
ABD'nin yeni turistik mabedi
Dergileri fethetti, sıra sokaklarda
Zencefil gibisi yok
'En iyi' listeleri ne kadar güvenilir?
Portakal çiçeği kokulu Endülüs
Maket hobisini müzeye taşıyacak
Hakan Şükür o golü atmayacaktı!
Kimse desteklemedi, dişimle tırnağımla geldim
Bitpazarına anı yağdı
Jamie, pop star gibi kamera ve kızlar ordusuyla geziyor
Eski müzisyenleri taklit etmek daha kolay
iPhone takipte ama neden?
Biz büyüdük ve kariyerimiz bitti
Baharı beklerken
Şirket gazetesinin kuponlarını biriktirmek etik mi?
Müze için yer arayışında
Sosyal Medya' nın En Çok Paylaşılanları
ÜCRETSİZ SABAH BÜLTEN ÜYELİĞİ

Üye olun, son dakika haberleri e-postanıza gelsin.

Adı Soyadı :
E-posta :
Üye Ol