5 günlük hava durumu
21 Nisan 2014 Pazartesi
Kazım Karabekir’in hatıraları
Yaşam 30 Mayıs 2011 - Pazartesi
  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    HASAN HÜSEYIN KEMAL

    Tarihçi Mustafa Armağan “Kazım Karabekir’in Gözüyle Yakın Tarihimiz” kitabıyla çok ses getirecek yeni bir tartışmaya kapı aralıyor. Araştırmaya göre; Kazım Karabekir kendi hatıralarında Mustafa Kemal Samsun’a çıkmadan kendisi Trabzon’a çıkarak İstiklal Savaşı’nı başlattığını iddia ediyor.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Son dönemlerde ortaya atılan belge ve bilgiler resmi tarihi değiştirecek ve tarihin yeniden yazılmasına kapı aralayacak gibi. Kurtuluş Savaşı’nı anlatan Nutuk’a alternatif olarak Mustafa Kemal’in silah arkadaşı Kazım Karabekir’in kaleme aldığı ve her dönem tartışmalar doğuran eseri “İstiklal Haribimizin Esasları” kitabı da bu bağlamda yeniden gündemde. Tarihçi Mustafa Armağan “Kazım Karabekir’in Gözüyle Yakın Tarihimiz” kitabıyla çok ses getirecek yeni bir tartışmaya kapı aralıyor.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Neden mi? Zira, Karabekir Paşa, “19 Nisan 1919’da Trabzon’a çıktım” diyerek İstiklal Harbi’ni kendisinin başlattığını öne sürüyor. Cumhuriyetin ilk dönemlerinde rejim düşmanı olarak görülen, mahkemelere verilen Kazım Karabekir bir defaya mahsus olarak sadece 2009 tarihinde İlker Başbuğ’un Genelkurmaylığı döneminde anıldı. Ve sonrası gelmedi. O Kurtuluş Savaşı’na yön veren paşalar arasında hep biraz öksüz bırakıldı.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Oysa Karabekir Paşa hatıralarında, Kurtuluş Savaşı’na büyük katkılar verdiğini; Erzurum, Kars, Ardahan, Sarıkamış, Batum’u kurtardığını; Sakarya, Dumlupınar, İnönü ve Büyük Taarruz savaşlarına asker ve mühimmat gönderdiğini belirtiyor.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Hatta 1919 yılında Fatih- Zeyrek’te İstiklal Harbi’nin planını ilk kez İsmet İnönü’ye anlattığını dile getiriyor. Mustafa Armağan’ın yeniden tartışmaya açtığı “İstiklal Harbimizin Esasları”yla Karabekir Paşa yakın tarihe basit ve yalın ama bir o kadar da tartışmaya hazır bir not düşüyor. İşte paşanın notlarından yakın tarihi değiştirecek açıklamalar…

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Vahdettin’i o ikna etmiş
    Montrö sonrası İsmet İnönü, Mustafa Kemal ve Kazım Karabekir İstanbul hükümetinin emriyle İstanbul’a çağırılır. Daha sonra Karabekir İnönü ile Zeyrek’te buluşuyorlar ve memleket meselelerini konuşuyorlar. O görüşmede Karabekir “Hepimizin İstanbul’da olması fecidir.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    İstanbul’da ne durumda kalırsanız kalın bir şey yapmak imkansızdır” der. Bu fikrini daha sonra Mustafa Kemal’e anlatır ve Mustafa Kemal hak verir. Karabekir’in fikri Doğu’da milli hükümet esası kurulduktan sonra kurtuluş için batıya yönelinmesidir. Hatta Sultan Vahdettin’i de genç komutanların Anadolu’ya gönderilmesi konusunda o ikna eder. 24 Şubat 1919 tarihinde artık 15. Kolordu’ya atanmıştır.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Doğu’ya gittikten sonra “Erzurum Doğu İlleri temsilcilerinden oluşan bir kongre yaparak ülkenin istilasına karşı hükümet çekirdeği hazırlamak” gibi siyasi bir planı olduğunu söylerken “Bir tehlike doğması halinde geçici bir hükümetin kurulmasını, Mustafa Kemal’in Anadolu Komutanı adını almasını, aynı zamanda Batı Cephesi komutanlığını üstlenmesini, kendisinin de Doğu Cephesi Komutanlığını üstleneceğini” belirterek askeri bir yapılanma içinde olduğunu da gösterir. Daha sonra tüm bu çalışmaları yapmak üzere Gülcemal vapuruyla İstanbul’dan ayrılır.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Erzurum’da kongre kararı
    “19 Nisan 1919’da sesiz ve latif bir havada Trabzon’a çıktım” derken Karabekir Doğu’nun durumunun çok kötü olduğunu İngilizlerin Kars’ı işgal ettiğini, Gürcü ve Ermenilerin sınırları aşarak Türkleri öldürdüklerini söyler. Bu durum karşısında halkın büyük bir tepki içinde olduğunu belirten Karabekir, Trabzon’da Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti’ni kurduklarını anlatır.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Böylelikle “Erzurum Kongresi’ne giden ilk ciddi adım” atılmış olur. Ve kongrenin alt yapı hazırlıkları için Erzurum’a gidilir. Tüm bu çalışmalar devam ederken Mustafa Kemal de Anadolu’ya geçer; Tarih 19 Mayıs 1919, yer Samsun. Ancak bir gün öncesinde İzmir’in işgal haberi gelir ve Erzurum’da büyük gösteriler yapılır.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Karabekir, Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkmasıyla kendisini de Anadolu’ya getirtmiş olur ve karşılamak üzere alay ve topçu taburu gönderir. Daha sonra kendisine Cemiyet’le Erzurum’da kongre yapma kararını açıklar. Mustafa Kemal’e “Milli örgüt teşkilatlanmadan, milli kongre direniş kararı almadan askeri olarak harekete geçmenin Batı tarafından birkaç generalin ayaklanması olarak görülebileceğini” ifade eder.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Günler ilerler ve 3 Temmuz’da Mustafa Kemal Erzurum’a gelir. Ancak İstanbul hükümeti Karabekir’den Mustafa Kemal’in tutuklanmasını ister. Bu isteği “Emirleriniz kanunlara uygun değildir” diyerek geri çevirir. 8 Temmuz’da ise İstanbul Hükümeti Mustafa Kemal’e askerlikten çekilmesi yönünde telgraf çeker. Bu sefer Karabekir olayların çirkinleşmemesi için istifa etmesinin uygun olacağını ancak kendisinin askerleriyle birlikte “emrinde” olacağını belirtir.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    23 Temmuz 1919’da açılan Erzurum kongresine komutan olduğu için katılamayan Karabekir “hami” olarak kongreyi izler. Kongrede Karabekir, Mustafa Kemal’i Erzurum delegesi yapmak ister ancak Erzurumlular Mustafa Kemal’in İstanbul Hükümeti’nin adamı olduğunu söyleyerek kabul etmezler. Daha sonra Karabekir’in uğraşları sonucu bir delege istifa ettirilir ve Mustafa Kemal delege olarak seçilir.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Sevr Antlaşması’na ilk darbe
    Kazım Karabekir uluslararası şartların uygunluğunu da gözetleyerek Kars’ı işgal eden Ermenilerle savaşır. Bu cephede büyük zaferler kazanır ve bunun neticesinde Gümrü, Moskova ve Kars Anlaşmaları imzalanır. 25 Kasım 1920’de Ermenilerden Sevr Anlaşması’na koydukları imzayı geri çekmeleri istenir ve 27 Mayıs’ta bu başarılır. Böylelikle Sevr ilk kez Kazım Karabekir’in zaferleriyle darbe almış olur.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Bu zaferler üzerine İsmet İnönü Eskişehir’den Karabekir’e bir mektup yazar “Doğu harekâtı bizi ve davamızı ihya etti. O kadar sıkılmış ve daralmıştık ki nefes alacak deliğe ihtiyaç vardı. Allah’ın yardımıyla sen o deliği tam bir başarı ve düzenle açtın. Batı’da sıkıntıdayız Kazım. Malzeme, anarşi, entrika sıkıntıları; tabi en önemlisi malzeme...

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Milletimize, tarihimize hediye ettiğin zaferlerle geleceğimizi açmış oldun” der. Kazım Karabekir de Doğu Cephesi’nde kazanılan zaferler sayesinde Batı Cephesi’nin de zafere ulaştığını yazar. Batı cephesine üç tümen gönderildiği halde Doğu’daki sükûnetin bozulmadığını, Büyük Taarruz’un Doğu’dan gönderilen mühimmata dayanılarak yapıldığını söyler.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Bitmeyen tartışma
    Kazım Karabekir tüm bunları “Tarihe not düşmek” için hatıralarında anlatır. Hatta Hardvard Üniversitesi kendisinden “İttihat ve Terakki Cemiyeti” hakkındaki bilgelerini paylaşmasını ister. Ancak o bunu “Türkiye’nin kendi tarihini kendisi yazması gerektiğine inandığı için” reddeder. Kurtuluş Savaşı’ndaki hatıralarından yola çıkarak yazdığı “İstiklal Harbimizin Esasları” kitabı 1933 yılında daha basılmadan matbaadan toplatılır.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları Mahkemelere verilir. Erenköy’deki evinde göz hapsine tutulur. Ama hatıraları her dönem yeniden gündeme gelir. Geçen zamana rağmen anlaşılan o ki bu tartışma bitmeyeceğe benziyor.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Kazım Karabekir’le ilgili ortaya atılan belge ve bilgiler tarihin yeniden yazılmasına kapı aralayacak gibi.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Mustafa Armağan (Tarihçi, kitabın yazarı)
    “BATI CEPHESİNE İLK HEDİYE KAZIM KARABEKİR’DEN”
    Tarih bizde Mustafa Kemal’le başlayıp onda bitirildiği için bağımsızlığı yalnız onun düşündüğü, uyguladığı ve zafere ulaştırdığı söylenir. Oysa yeni yapılan araştırmalar, bu hazırlıkların 1915 yılında Enver Paşa ve arkadaşları tarafından başlatıldığı ve ciddi bir İttihatçı proje olduğu tezini kuvvetlendiriyor.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Nitekim Karabekir’in de Enver Paşa’nın gözü gibi koruduğu Erzurum’daki eski Kafkas ordusunun başına gönderilmiş olması, Mustafa Kemal’in de “Nutuk”a aldığı en eski tarihli telgrafının Karabekir’e çekilmiş olması bu tezi doğrulayan olgular. O telgrafta Karabekir Paşa’ya, “Bir an önce size kavuşmayı arzu ediyorum” diyordu. İstiklal Savaşı’nın temelleri 1918-19’da değil, en az 3-4 yıl öncesinde aranmalıdır.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Teyfur Erdoğdu (YTÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Bölümü)
    “KAZIM KARABEKİR M. KEMAL’İ MİLLİ MÜCADELE’YE KATILMAYA İKNA ETTİ”
    Karabekir önce 19 Nisan 1919’da Trabzon’a sonra 3 Mayıs 1919 tarihinde Erzurum’a gider. 15 Mayıs’ta İzmir’in Yunan işgaline uğradığı haberi alınır. Müslümanlar arasında infial yükselince Padişah Vahdeddin’in fahri yaveri olan M. Kemal III. Ordu Kıtaatı Müfettişi olarak asayişi sağlamak üzere padişah tarafından vazifelendirilir. 19 Mayıs’ta bu amaç için Samsun’a çıkar. Bu arada Kazım Karabekir 17 Haziran 1919 tarihinde Erzurum’da bir kongre yapar ve genel kongrenin hazırlıklarını tamamlar, M. Kemal’i tekrar davet eder. M. Kemal Erzurum’a ancak 3 Temmuz’da gider. Geldiğinde hâlâ bir Osmanlı askeridir.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Bu arada Erzurumlular ile Trabzonlular arasında M. Kemal’in kongreye katılıp katılmaması konusunda anlaşmazlık çıkar. Trabzonlular -Kazım Karabekir’in söylediği kadarıyla 1922 yılında halife dahi olmak isteyecek- M. Kemal’in katılımına onu muhteris buldukları ve Milli Mücadele’yi kendi istediği yöne çekebileceği endişesi ile kesinlikle karşı çıkarlar. Ermeni mezaliminden ordunun önderliğinde kurtulan Erzurumlular ise (bir asker istifa etse de hala askerdir ilkesi gereğince) ordu mensubu olan M. Kemal’e bu yönü dolayısıyla itibar ederler. K. Karabekir uzayan bu tartışmaya ağırlığını koyarak son verir ve M. Kemal’in Milli Mücadele içinde kalmasını sağlar.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları

    Sevan Nişanyan (Yanlış Cumhuriyet kitabının yazarı)
    “KAZIM KARABEKİR DAR UFUKLU BİR İNSANDI”
    İttihat Terakki ve Teşkilatı Mahsusa M. Kemal’den önce milli mücadele için örgütlenmişti. Direnişin örgütlenmesi ve planlanması 1915’te yapılmıştır. Savaşın yengiyle sonuçlanmasıyla 18 Kasım’da humma faaliyetlerle direniş örgütlendi. Anadolu’nun her kasabasından belli başlı kimseler o kış boyunca İstanbul’a davet edildi.

  • Kazım Karabekir’in hatıraları Bu kişiler fonlarla desteklendiler ve Nisan ayında Anadolu’nun her kentinde gazeteler çıkarılmaya başlatıldı. Mart ayında Anadolu’ya ilk çıkan Rauf’tur ondan sonra da Cafer Tayyar çıkmıştır. Nisan ayında ise Kazım Karabekir çıkmıştır. Kazım Karabekir dar ufuklu, siyasi olaylardan pek anlamayan bir insandı. Savaş yıllarında M.Kemal’e kuşkuyla bakılsa da savaş kazanan tek general olması onu hareketin başına lider yaptı. Liderliği zamanla pekiştirdi. Daha sonra kendini göreve getirenleri idam ettirdi.
  • Kazım Karabekir’in hatıraları