Marmaray cam tarihini değiştirdi

yeni haber
Giriş Saati : 21.11.2011 12:15
Güncelleme : 21.11.2011 12:16

Marmaray metro inşaatı projesi kapsamında Sirkeci'de yapılan arkeolojik kazılarda, Roma, Bizans ve Osmanlı'dan günümüze ulaşan 2 bin yıllık cam sanatının izlerine rastlandı.

Devam eden kazılarda elde edilen kalıntılar, Osmanlı döneminde cam sanatının ulaştığı noktayı da ortaya koydu.

Doğuş Üniversitesi Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölüm Başkanı Prof. Dr. Üzlifat Özgümüş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Marmaray Projesi kapsamında yapılan çalışmaların, dünyanın en büyük ve önemli kazıları olduğunu, 2007 yılından beri Sirkeci'de kazı yaptıklarını belirtti.

İstanbul'un, büyük imparatorluklara başkentlik yaptığını, bu yüzden her döneme ait eserlerin bulunduğunu aktaran Özgümüş, ''2 bin yıllık kesintisiz bir buluntu var. Yunanlı'nın son döneminden başlayarak, günümüze kadar geçen sürede üretilen bütün camlara ulaştık. Genç Roma, Erken Bizans, Orta Bizans, Erken Osmanlı camları, Genç Dönem camları var, Klasik Dönem Osmanlı camları var'' diye konuştu.

Her dönemin kendine ait özelliğinin bulunduğunu, Yunanlılar'a ait tek bir cam kalıntısının ortaya çıktığını ifade eden Özgümüş, hala kazıların devam ettiğini, o dönem ait camların çıkabileceğini bildirdi.
Roma dönemine ait kalıntıların 2 çeşit olduğunu kaydeden Özgümüş, çok şık ve üzerinde kaliteli işçilik kullanılan camların üst düzey insanlar için, diğer kısmının ise halk tarafından günlük yaşantıda kullanılan camlar olduğunu tahmin ettiklerini aktardı.

Roma dönemine ait camların Bizans'tan daha kaliteli olduğunu anlatan Özgümüş, Roma'nın her şeyinin Bizans'tan çok farklı olduğunu, en mükemmel ürünlerin Roma İmparatorluğunda görüldüğünü kaydetti.
Günlük yaşantıda kullanılan bardak, kase ve tabak çeşitlerinin çok geniş bir hayal gücünü yansıttığını anlatan Özgümüş, bu kalıntıların günümüzde kullanılan bardak, tabak ve kaselerin ön tipleri olduğunu bildirdi.

''Ennion camı''
Özgümüş, bugün kullanılan bardak ve tabak tiplerinin binlerce yıl önce bulunan bir dizayn olduğunu aktardı.

Kesme camların ön tiplerinin de çok eski döneme dayandığını, bunların en eski tiplerinin Roma'da ve İran'da yapıldığını bildiren Özgümüş, ''Üzerinde insan figürleri var. Kesmeyle yapıyorlar. Bunlar 3. 4. yüzyılın kesme camları. Roma'ya ait yaldızlı cam Türkiyede ilk defa bulundu. 1. yüzyıla ait en önemli buluşumuz ise, Ennion camı. Bu usta Lübnan'ın Sayda şehrinde olan bir usta. Bu usta çok önemli. Marka bir ustadır. Kalıba üfleyerek kaplar üretiyor ve bu kalıpların içinde kendi adı var. İmzalı olan camlar. Bu dünyada sayılı. Belli müzelerde ve özel koleksiyonlarda var. Türkiye sınırları içinde ilk defa Marmaray kazılarında çıktı'' ifadelerini kullandı.

''Bulunan vazolardan iki tanesi bütünlenebilir''
Eski dönemlerde sade renkli camların çok nadir üretildiğini dile getiren Özgümüş, ''Camlar, hafif yeşilimsi, mavimsi, kahverengi. Çünkü camı o dönemlerde çok iyi arıtamıyorlar. Nadir örnekleri arıtabiliyorlar. Cam harmanı zaten kumdan oluşuyor. Kumun içinde eğer mineral varsa, renk değişiyor. Bunu ayrıştırmak çok zor. Onun için, çok önemli özel camların dışında biz sıradan renkler görüyoruz'' dedi.

Özgümüş, Bizans döneminin en önemli örneklerinden olan yüzlerce kadehlerin bulunduğunu, günümüzde kullanılan kadehlerin hemen hemen aynı olduğunu bildirdi.

Orta Bizans dönemine ait (12. yüzyıla ait) bir şişenin bütün olarak, Osmanlı dönemine ait vazoların da parça halinde bulunduğunu dile getiren Özgümüş, ''Bulunan vazolardan iki tanesi bütünlenebilir. Ancak geri kalanı bütünlenemiyor. Ağızlar var, boyundan parçalar var, diplerden yüzlerce parça var ama onların bir araya getirilmesi yıllar sürer. Yani bir bilmece gibi yayacaksınız parçaları hangisi uyuyorsa onları birleştireceksiniz. Çok kısa sürede bütünlenebilecek 2 tane örnek var. Çünkü diğer parçaların hepsi çok kırık'' diye konuştu.

Osmanlı Dönemi
Bizans dönemindeki ve Erken Osmanlı dönemindeki camların renklerinin aynı olduğunu ifade eden Özgümüş, şunları söyledi:

''Belli ki cam işçiliği kesintisiz devam etmiş. Yeni gelen Osmanlı ustalarıyla, Bizans ustaları beraber çalışmışlar. Arada bir geçiş olması lazımdı, olmamış. Hemen oradan aynı renklerin kullanımıyla Osmanlı'da cam üretimi devam etmiş. Arada bir kopukluk yok. Aynı sanat devam ediyor. Daha sonra biz bu kahverengilerin, koyu yeşillerin biraz azalıp daha az sayıda yapıldığını görüyoruz. Renkler Osmanlı'nın sevdiği turkuaza dönüşüyor. Şişeler büyüyor. Zamanla kendine has bir kimlik ediniyor. Bu süreci kazılardan elde ettiğimiz camlarda görebiliyoruz. Artık bunlar Osmanlı'nın ürettiği dediğimiz camlar, Surname-i Hümayun adlı düğün kitabında gördüğümüz resimlerdeki camlarla aynı. 3. Murat dönemine ait bir düğün kitabıdır. Nakkaş Osman tarafından resmedilmiş. Kazıdan çıkan camların biçimi, rengi, dekorasyonu bu resimlerdekilerle aynı. Ustaların hareketleri, kullanılan aletler, fırının biçimi o kadar gerçekçi ki, inanılmaz bir şey. ''

''Cam tarihini değiştiren bir kazı''
Buluntulardan sonra, eski minyatürlerin de belge olarak kullanılabileceğine anladıklarını aktaran Özgümüş, sözlerini şöyle devam etti:

''Tamamen örtüşüyor birbiriyle. Birçok uzman, resimlerdeki gibi Osmanlı'da iyi bir camcılığın olmadığını iddia ediyorlardı, özellikle batılı yazarlar. Böylece bunların yerli ürün olduğunu, gerçekten Osmanlı ustalarınca üretildiğini ispatlamış olduk aslında. Bu buluntular çok iyi oldu. Sirkeci camlarıyla beraber Osmanlı camcılığının karanlık sayfası da açılmış oldu. İlk dönem Bizans camcılığını devam ettirmişler ama daha sonra kendilerine has bir kültür oluşturmuşlar. Hem renk değişiyor, cam eserlerin boyları büyüyor, şişelerin biçimleri değişiyor. Osmanlının biçimi daha kıvrak, süslemesi de daha kıvrak. Kendine özgü bir tarz oluşturuyor. Arada kopukluk yok. Yumuşak bir geçişle o zevkin değişimini biz izliyoruz. Cam tarihini değiştiren, bilgileri değiştiren bir kazı oldu. Cam tarihi açısından, Sirkeci'deki kazılar çok önemli. Bu işçiliğin, bu tekniğin, bu endüstrinin İstanbul'da ne kadarlık bir geçmişinin olduğunu anlıyoruz. O geçmişin içinde de önemli buluşlara sahne olduğunu anlıyoruz.''

Bu parçaların bütünleme çalışmalarının yıllar alacağını, mutlaka parçaların sergilenmesi gerektiğini dile getiren Özgümüş, zaman içerisinde bir müze oluşturulması gerektiğini belirtti.

Özgümüş, camın ilk geri dönüşümü sağlanan malzeme olduğunu, İstanbul'da bu kadar yoğun camın, ilk defa bulunduğunu kaydederek, ''Müthiş camlar ortaya çıkıyor, binlerce parça var elimizde. Cam sanatına çok önem verilmiş. Cam kıymetli bir malzeme. Cam ne kadar halkın her kesiminde kullanılsa da önemli bir malzeme. O açıdan en geniş kapsamlı cam buluntusu ortaya çıkıyor'' dedi.

kalan karakter 460

yorumla

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer Sergi Haberleri

Diğer Sergi Haberleri: Çin vazosuna 9 milyon pound; Monroe'nun mektubu satılıyor; Dünyanın en pahalı fotoğrafı; En pahalı fotoğraf; Gözleri çelik mavisi!; Alay Köşkü, Tanpınar Müzesi olarak açılıyor; Çocuklar mekaniği oyuncakla keşfediyor; Ünlü sinemacılar Forum İstanbul'da; Ata'yı anıyoruz; Osmanlı parasıyla anıları satın alacak; Vefatının 73. yılında fotoğraflarla Atatürk; Ankara antik tiyatrosu turizme açılıyor; Saddam'ın tuvaleti sergilenecek!; Onur Konuğu olmayacağım; Arkeolojide buluntu eser rekoru kırıldı; Amasya'da Roma dönemine ait toplu mezar bulundu; Freskin içinde şeytan gizli!; Eyüboğlu'ndan retrospektif sergi; Üç boyutlu Titanic 6 Nisan'da vizyonda; Aynı tablodan iki tane var!; Temizlikçi kadın sanat eserini de sildi!; Bez torba tasarımı; Renkler ön planda; Yağmalanan resme 40 milyon dolar; En güzel şapkalar Capıtol AVM'de; Eski gazeteler sanat eserlerine dönüştü; Satıyorum, satıyorum, satamadım!; 'Merkez'in sanat hazinesi 17 yıl sonra ilk kez açılıyor; Ataman'ın sergisi bir süre daha açık!; ''8 Işık 8 Renk'' sergisi açıldı!

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah