ABD merkezli Associated Press'e (AP) göre, ABD Başkanı Donald Trump, yönetimin Tahran'a karşı askeri harekât seçeneğini değerlendirdiği bir dönemde İran'da iktidar değişikliğinin "olabilecek en iyi şey" olacağını söyledi. ABD merkezli Associated Press'e göre Trump, Kuzey Carolina'daki Fort Bragg'de askerleri ziyaret ettikten kısa süre sonra ve Orta Doğu'ya ikinci bir uçak gemisi görev grubu gönderileceğini doğrulamasının ardından bu açıklamaları yaptı.
İKTİDAR DEĞİŞİKLİĞİ MESAJI
AP'ye göre, Trump'ın gazetecilerle yaptığı sohbet sırasında İran'daki yönetimin devrilmesi için baskı yapılıp yapılmayacağı sorulduğunda, "Bu, olabilecek en iyi şey gibi görünüyor. 47 yıldır konuşuyorlar" dedi. ABD Başkanı son haftalarda önceliğinin İran'ın nükleer programını daha da geri çekmesi olduğunu belirtse de, Cuma günü bunun ABD'nin İran'dan talep ettiği tavizlerin yalnızca bir yönü olduğunu ima etti.
Trump, Kuzey Carolina'daki Fort Bragg'de askerleri ziyaret ettikten kısa süre sonra ve günün erken saatlerinde Orta Doğu'ya ikinci bir uçak gemisi görev grubu göndereceğini doğrulamasının ardından bu açıklamaları yaptı.
NETANYAHU'NUN TALEPLERİ
Habere göre, Washington'da Trump'la görüşen İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, olası bir anlaşmanın İran'ın balistik füze programını etkisiz hâle getirecek adımlar ile Hamas ve Hizbullah gibi gruplara verilen desteğin sona erdirilmesini içermesi için baskı yaptı. Trump ise Tahran'ın nükleer programını hedef alma konusunda "Eğer bunu yaparsak, bu görevin en küçük kısmı olur" dedi.
NÜKLEER PROGRAM TARTIŞMASI
Analize göre İran, nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu savunurken, Haziran ayındaki savaştan önce teknik olarak silah seviyesinde zenginleştirmeye ulaşmaya çok kısa bir adım uzaklıktaydı. Haberde Trump yönetiminin, geçen yılki ABD askeri saldırılarının programda ciddi gerilemelere yol açtığı öne sürüldü.
İKİNCİ UÇAK GEMİSİ KARARI
AP'ye göre Trump, dünyanın en büyük uçak gemilerinden biri olan USS Gerald R. Ford'un Karayip Denizi'nden Orta Doğu'ya gönderileceğini ve bölgedeki diğer savaş gemileri ile askeri unsurlara katılacağını açıkladı.
Planlanan konuşlandırma, Trump'ın İran'la yeni bir müzakere turunun yakın olduğunu ima etmesinden yalnızca birkaç gün sonra geldi. Ancak görüşmeler gerçekleşmedi; bunun yerine Katar'da ABD arabulucuları aracılığıyla mesaj alışverişi yapıldı. Trump, ikinci uçak gemisi hakkında "Eğer anlaşma yapamazsak ona ihtiyacımız olacak. Çok yakında yola çıkacak" ifadelerini kullandı.
Fox News kanalının ABD'li bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, Başkan Donald Trump'ın İran'a karşı askeri harekat başlatıp başlatmama konusunda karar vermeye çalıştığı bir dönemde USS Gerald R. Ford gemisine Karayip Denizi'nden Orta Doğu'ya geçme emri verildiğini belirtildi.
Bunun Orta Doğu'ya gönderilen ikinci uçak gemisi olacağı aktarıldı. CBS News'e konuşan 3 ABD'li yetkili de USS Gerald R. Ford uçak gemisi ve ona eşlik eden savaş gemilerinin Karayipler'den Orta Doğu'ya doğru yola çıkması beklendiğini ifade etti.
USS ABRAHAM LİNCOLN UÇAK GEMİSİ 26 OCAK'TA BÖLGEYE KONUŞLANMIŞTI
Washington'un İran'ın nükleer programlarına ilişkin taleplerine yanıt vermemesi halinde olası bir saldırıya hazırlık kapsamında Orta Doğu'da eşi benzeri görülmemiş bir ABD askeri yığınağı yapması nedeniyle bölge giderek artan gerilimlere sahne oluyor.
ABD Başkanı Donald Trump, 28 Ocak'ta sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran'a doğru devasa "Armada"nın (ABD donanmasına ait büyük deniz gücü) ilerlediğini belirterek, Tahran yönetimine anlaşma çağrısında bulunmuş, aksi halde "daha kötü bir saldırı" düzenleneceğini kaydetmişti.
Trump, bu Armada'nın "USS Abraham Lincoln" uçak gemisi öncülüğünde ve Venezuela'ya gönderilenden daha büyük bir filo olduğuna işaret ederek, "(Filo) Venezuela'daki gibi, gerekirse hızla ve şiddetle görevini yerine getirmeye hazır, istekli ve kabiliyetli." ifadesini kullanmıştı.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) da 26 Ocak'ta "USS Abraham Lincoln" uçak gemisi taarruz grubunun "bölgesel güvenlik ve istikrarı desteklemek" amacıyla Orta Doğu'ya konuşlandırıldığını duyurmuştu.
BÖLGESEL GERİLİM VE UYARILAR
Associated Press'e göre Körfez'deki Arap ülkeleri, olası bir saldırının Gazze Şeridi'ndeki çatışmaların sürdüğü bir ortamda yeni bir bölgesel savaşı tetikleyebileceği konusunda uyardı.
İran'da ise geçen ay Tahran'da binlerce kişinin öldüğü saldırıların ardından 40 günlük yas törenleri düzenlenmeye başlanması, yaptırımlar altındaki yönetim üzerindeki iç baskıyı artırdı.
Habere göre New York Times tarafından ilk kez duyurulan konuşlandırma kapsamında Ford görev grubu, iki haftadan uzun süredir bölgede bulunan USS Abraham Lincoln ve ona eşlik eden güdümlü füze destroyerlerine katılacak.
Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada hâlâ İran'la bir anlaşma sağlanabileceğine dair ölçülü bir umut dile getirerek, "İlk seferde vermeleri gereken anlaşmayı bize versinler. Eğer doğru anlaşmayı verirlerse bunu yapmayız" dedi.
ABD merkezli Associated Press'e göre Ford görev grubu Orta Doğu'ya 5 binden fazla ek asker getirecek ancak hâlihazırda bölgede bulunan Lincoln grubunda olmayan sınırlı sayıda yeni kabiliyet sağlayacak.
Buna rağmen iki uçak gemisinin varlığı, ABD askeri planlamacıları ve Trump için kullanılabilir uçak ve mühimmat sayısını iki katına çıkaracak.
USS GERALD R. FORD'UN ÖZELLİKLERİ
Dünyanın en gelişmiş ve güçlü uçak gemilerinden biri olarak kabul edilen USS Gerald R. Ford, Ekim ayında Akdeniz'den Karayipler'e gönderilmişti. Bu konuşlandırma, Trump yönetiminin geçen ay Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro'nun kaçırılmasıyla sonuçlanan operasyon öncesinde bölgedeki askeri varlığını güçlendirmesi kapsamında yapılmıştı.
Yaklaşık 100 bin ton ağırlığındaki ve 334 metre uzunluğundaki gemi, 75'ten fazla uçağa ev sahipliği yapabilecek kapasitede bulunuyor. Normal şartlarda 60-70 uçaktan oluşan bir hava filosu ile görev yapıyor.
Gemi ayrıca elektromanyetik uçak fırlatma sistemi sayesinde günde yaklaşık 160 sorti gerçekleştirebiliyor. Bu sayı eski nesil uçak gemilerinde yaklaşık 120 civarında kalıyordu.
Gemide F/A-18 Super Hornet savaş uçakları, EA-18G Growler elektronik harp uçakları, E-2D Hawkeye erken uyarı uçakları ve MH-60 helikopterleri yer alıyor. Nükleer reaktörlerle çalışan geminin yakıt ikmali gerektirmeden yaklaşık 50 yıl hizmet verebileceği belirtiliyor.
İRAN İLE ABD ARASINDAKİ MÜZAKERELER
İran ile ABD arasında, Haziran 2025'te İsrail ve ABD'nin İran'a saldırıları sonrasında kesintiye uğrayan nükleer görüşmeler, Umman'da 6 Şubat'ta yeniden yapılmıştı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile yapılan görüşmeler için "İran ile ABD arasında Maskat'taki müzakereler, tarafların görüşmeleri sürdürme yönünde mutabakata varmasıyla sona erdi." demişti.
