12 Eylül darbesinin baş mimarları Kenan Evren ile Tahsin Şahinkaya, darbeden 31 yıl sonra "Netekim" ifade verdi. Evren'in ifadesi sağlık nedeniyle Ankara Merkez Orduevi'ndeki General Lojmanları'nda alındı. Tahsin Şahinkaya'nın ifadesi ise tedavi gördüğü hastanede.
Darbecilerin ifade alma biçimi ile ifade verme biçimleri arasında ciddi farklar var. Şöyle ki:
- 12 Eylül darbesinden sonra gözaltına alınanların büyük çoğunluğu gençlerdi. Hatta idam edilen Erdal Eren henüz 17 yaşındaydı. Bu kez ifade verenler iki yaşlı generaldi. Birisi 94 diğeri 86 yaşında.
- 12 Eylül'de yaka paça, tekme tokat gözaltına alırlardı. İlk durak da karakol, siyasi şube veya MİT olurdu. Savcıyı uzun süre sonra görürdünüz. Burada emniyet ayağı olmadı. Savcı ise huzura çıktı.
- Darbe döneminde gözaltı süresi üç aya çıkarılmıştı. Tam 90 gün. Polis üstünüzde, envaiçeşit aletle her türlü 'araştırma incelemeyi' yapardı. Generallerin ifadesi üç saat sürmüş.
- 12 Eylül'de ifadeye çıkarken gözleriniz gözbağı ile kapatılırdı. (Bu gözbağları genellikle ele geçirilmiş bir pankarttan kopartılmış bez parçası olurdu.) Burada gözbağı yoktu. Evren cin gibi bakıyordu gördüğüm kadarıyla.
- Darbe günlerinde ifadenin yan unsurları filistin askısı, elektrik, falaka, kaba dayak olurdu. Burada sanırım kalem ve bilgisayardan ibaretti.
- 12 Eylül'de sorgucular doğduğunuz andan itibaren yaşadıklarınızı anlatmanızı isterdi. Burada ise sadece 12 soru sorulmuş. Soruşturma sınırlı tutulmuş. 12 Eyül darbesinin öncesi, sonrası atlanmış.
Oysa sorulmayan çok soru var:
Mesela:
- Kahramanmaraş ve Çorum katliamlarını kim yaptı?
- 1 Mayıs 77 Taksim katliamı kimin eseri?
- İşkence emrini kim verdi. Yargısız infazları neden araştırmadınız.
- Diyarbakır Cezaevi'ndeki vahşetteki rolünüz nedir?
- Kontgerilla faaliyetleri hakkında ne biliyorsunuz?
Ve tabii ki Tahsin Şahinkaya'ya sorulması gereken ana sorulardan birisi:
Time dergisi sizi dünyanın en zengin 50 generali arasında gösterdi: Bu parayı nereden buldunuz? 19 Mart 1976'da Northrop uçak şirketi, F-16 askeri uçak alımları için Türkiye'de bazı yetkililere rüşvet verdiğini açıkladı. Amerikan Kongresi'nde hakkında soruşturma açılan General Dynamics Şirketi'nin eski Başkan Yardımcısı Veliotis, Türkiye'ye 23 milyon dolar rüşvet verildiğini açıkladı. Pek çok ülkede hükümetlerin başını yiyen bu skandal, ne yazık ki Türkiye'de araştırılmadı. İma edilen kişi sizdiniz. Siz 12 Eylül zengini bir darbeci general olabilir misiniz?
Sorular uzayıp gidebilir...
Ama fazla 'kibarcık' bir soruşturma olmuş.
Sonuç olarak iki darbeci "Pişman değiliz. Aynı koşullar olsa yine yapardık," demişler.
Darbenin alışkanlık yaptığını biliyoruz. Alışmamış mabadda don durmazmış!
Ama 94 yaşında kahramanlık kolay.
Zor olan, 20 yaşında iken işkencehanelerde kahraman olmaktı.