Çin-Japonya gerilimi derinleşiyor: Ekonomiye yansıması ne olacak?

Tokyo, Pekin'in son ihracat kontrolü kararına tepki gösterdi. Çin'in Japonya'ya yaptığı ihracatın yüzde 40'tan fazlasını etkileyebilecek bu önlemlerin, Asya'nın iki büyük ekonomisi arasındaki gerilimi artırması bekleniyor.

Oluşturma Tarihi 07 Ocak 2026 10:39

Japonya Dışişleri Bakanlığı, Çin'in Japonya'ya yönelik askeri amaçlı ürünlerin ihracatını kontrol altına alma kararının ardından Çin Büyükelçiliği'nde Baş Misyoner Yardımcısı Shi Yong'a resmi bir protesto notası gönderdi.

Nomura Araştırma Enstitüsü ekonomisti Takahide Kiuchi, Japonya'nın Çin'den ithal ettiği çift kullanımlı ürünlerin değerinin yaklaşık 10,7 trilyon yen (68,4 milyar dolar) olduğunu, bunun 2024'te Japonya'nın Çin'den yaptığı toplam ithalatın yüzde 42'sine denk geldiğini belirtti.

Japonya Bakanlar Kurulu Sekreteri Minoru Kihara ise Çin'in bu adımlarını kabul edilemez bulduklarını ifade ederek, "Bu önlemler yalnızca ülkemizi hedef alıyor ve uluslararası uygulamalardan önemli ölçüde sapıyor. Detayları dikkatle inceleyip gerekli yanıtları değerlendireceğiz" dedi.

Pekin'in son kararı, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi'nin Kasım başında Tayvan hakkında yaptığı açıklamaların ardından artan gerginliklerin devam ettiğine işaret ediyor. Japonya'nın kritik sektörlerinde olası etkiler endişesi otomobil üreticilerinin hisselerini düşürürken, nadir toprak elementleriyle ilgili hisseleri yükseltti. Ancak Çin'in ihracat kontrollerini nasıl uygulayacağı hâlâ belirsizliğini koruyor.

Çin devlet kontrolündeki China Daily gazetesi ise, Pekin'in bazı orta ve ağır nadir toprak elementleri için ihracat lisansı incelemelerini sıkılaştırmayı planladığını bildirdi.

Mitsubishi UFJ Morgan Stanley'de kıdemli yatırım stratejisti Kohei Onishi, 2021-2022 yıllarındaki ABD-Çin gerilimlerinde yaşandığı gibi, tedarik zincirindeki aksaklıkların üreticilere Çin'den uzaklaşarak tedarik çeşitlendirmesi yapmaları gerektiğini hatırlattığını belirtti.

Japonya Metal ve Enerji Güvenliği Örgütü verilerine göre, 2024 yılında Japonya'nın nadir toprak elementleri ithalatının yaklaşık yüzde 70'i Çin kaynaklı. 2010'daki anlaşmazlık sonrası Çin'in aldığı önlemler, Japonya'nın imalat sektöründe ciddi zararlara yol açmıştı.

Nomura'dan Takahide Kiuchi, yeni ihracat kontrollerinin nadir toprak elementlerini de kapsaması halinde Japonya'nın büyük zarar göreceğini ifade etti. Kiuchi, bu kısıtlamaların üç ay sürmesi durumunda ekonomik kaybın yaklaşık 660 milyar yen olacağını ve Japonya'nın ekonomik üretiminin yüzde 0,11 oranında düşeceğini tahmin ediyor.

Uzmanlara göre, Çin'in son hamlesi sadece nadir toprak elementleriyle sınırlı kalmayabilir. Çin'in çift kullanımlı ürün ihracat kontrol listesinde kimyasallardan elektronik ürünlere, sensörlerden denizcilik ve havacılıkta kullanılan ekipman ve teknolojilere kadar 800'den fazla ürün yer alıyor.