Tarihi rapor... Cumhuriyet döneminde, yolsuzluk üzerine böylesine kapsamlı bir araştırma raporu yok... Resmi belge... TBMM araştırması.
Genel seçim yapıldı... 3 Kasım 2002... AK Parti tek başına iktidar.
58. Cumhuriyet Hükümeti kuruldu... 18 Kasım 2002.

Ve... Ankara Milletvekili Salih Kapusuz ile 24 milletvekili TBMM Başkanlığı'na önerge verdiler... 18 Aralık 2002.
"Yolsuzlukların sebeplerinin, sosyal ve ekonomik boyutlarının araştırılarak, alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması yapılmasına dair..."
AK Parti İstanbul Milletvekili Azmi Ateş başkanlığında Meclis Araştırma Komisyonu kuruldu... Aylarca çalıştı... Ve raporunu yazdı... 19.6.2003.
Rapor... Tam 1114 sayfa... Çok kapsamlı... Ayrıntılı.
TBMM'nin tozlu raflarındaki tarihi rapor, sanki dün yazılmış gibi... Güncelliğini koruyor.
Öneriyoruz... Kitap olarak basılmalı... Okumayan kalmasın.

***

VE... BİR AYRINTI

Meclis Araştırma Komisyonu çalışmaya başlarken, kendi içinde 5 alt komisyon kurdu. 3 numaralı alt komisyonun iki başkanı vardı: Başkanlardan biri CHP İstanbul Milletvekili Kemal Kılıçdaroğlu idi.
Diğeri de AK Parti Amasya Milletvekili Hamza Albayrak.

***

SUNUŞ

Komisyon raporunun sunuş bölümünden bir cümle: "Komisyon üyeleri, bu çalışmalarında Türkiye ve Türk milleti sevgisini rehber edinerek, parti kimliklerini komisyonun dışında tutmaya özen göstermişlerdir."

***

ACI AMA GERÇEK

Yolsuzlukları araştıran komisyon, Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık ve Sayıştay başta olmak üzere 200 kurum ve kişiye yazı yazdı.
Kimlere ve nerelere mi?
Son seçime katılan 18 partinin genel başkanına.
Konuyla ilgilenen STK'lara.
Yolsuzlukla mücadele eden derneklere... Ve tüketici örgütlerine.
TBMM'de daha önce kurulmuş olan komisyonların başkanlarına.
Bazı eski yargı mensuplarına.
Yolsuzluklara dair belge, bilgi, öneri ve düşünceleri istendi.
Ve acı gerçek... Türkiye gerçeği... 200 kurum ve kişinin ancak yarıya yakınından cevap geldi.

***

YÜKSEK BÜROKRASİ

Komisyonda... Ve alt komisyonlarda... 50'ye yakın uzman görev yaptı... Yetkin... İhtisas sahibi... İlgili kurum ve kuruluşlardan.
Komisyon ayrıca akademisyenlerden de yararlandı.
Ama... Bir acı Türkiye gerçeği daha; Bazı kurumlarda... Yüksek bürokrasi, çeşitli nedenlerle, komisyona mesafeli durdu... Yardımcı olmadı.

***

YAYGIN KANAAT

Meclis Araştırma Komisyonu raporundan birkaç satır başı:
32 il... 78 ilçe... 2 bin 416 anket... Ve alınan sonuç... Kamu yönetiminde, özel çıkarlar için toplumun ortak kuralları çiğneniyor... Sayfa 104.
Yolsuzluğun toplumsal, siyasal ve ekonomik yapının ayrılmaz bir parçası olduğu yolunda yaygın bir kanaat bulunmaktadır... Sayfa 109.
Türkiye... KİT'lerin ve fonların denetim kurullarından kaçırılması nedeniyle yolsuzluk cennetidir... Sayfa 122.

***

SUSKUNLUĞUN NEDENİ

Vatandaştan rüşvet isteniyor... Fakat vatandaş sesini çıkarmıyor... Rüşvet olayını ihbar etmiyor... Neden?
Rapor... Sayfa 107... Kelimesi kelimesine:
"Rüşvet talebini ihbar etmeyeceğini söyleyenlerin büyük bir bölümü, hem işlerini yaptıramayacaklarını hem de yeni sorunlarla karşılaşabileceklerini düşünüyorlar."

***

YOLSUZLUK TÜRLERİ

Komisyon raporunda, "Türkiye'ye en çok zarar veren yolsuzluk türleri" de sıralanmış:
Devlet malını veya parasını zimmetine geçirmek.
Devlet gücünü kullanarak çıkar sağlamak.
Yasadışı talebi, rüşvet karşılığında yerine getirmek.
Yasal hizmetler karşılığında rüşvet almak.
Yeraltı dünyası ile işbirliği.
Özel kuruluşlarla çıkar alışverişi.

***

İLK ÜÇ SORUN

Sayfa 100... Türkiye'nin çözülmesi gereken en önemli sorunu... Hane halkı gözünden.
Bir numaralı sorun... Enflasyon.
İki... İşsizlik.
Üç... Yolsuzluk.
Bugün de... Aynı sorunlarla boğuşuyoruz.

***

YORUMSUZ

Dikkatimizi çekti... 2003 Türkiye'sinde... Çözüm bekleyen en önemli sorunlar listesinde ahlaki yozlaşma son sırada.
Ya bugün! Yorum sizin.

***

HANGİ BİRİNİ SAYALIM?

Yolsuzluk 2003... Her yerde.
Kamuda... Sporda... Vakıflarda... Yerel yönetimlerde... Taş, kum ve çakıl ocağı işletmelerinde... Turizmde... İmar uygulamalarında... Raporda hepsi anlatılıyor... Uzun uzun.
Ama... Raporun 104. sayfasındaki ifadeyle, "Emanet edilmiş bir yetkiyi özel yarar sağlamak için kullanan" o kadar çok ki;
Yolsuzluk, rüşvet dal budak sarmış... Kurumsallaşmış.

***

BİRAZ DA TEBESSÜM

Raporda... Karikatürler de var... Örneğin... Sayfa 57.

Vatandaş... Elinde dilekçe, derdini anlatmaya çalışıyor.
Makam sahibi... Umurunda mı vatandaşın derdi... Purosunu tüttürüyor... Puro ve sıfır şeklindeki dumanları, 100 bin lira rüşvet istendiğini gösteriyor.

***

ÖNSÖZ VE SONSÖZ... ATATÜRK

Meclis raporunun başında... Atatürk'ün fotoğrafı var... Ve şu sözler yazılı.
İmza... Kemal Atatürk:

İnsanlar daima yüksek, temiz ve mukaddes hedeflere yürümelidirler.
Bu hareket şeklidir ki insan olanın vicdanını, dimağını ve bütün insani kavramını tatmin eder.
Bu şekilde yürüyenler, ne kadar büyük fedakârlık yaparlarsa, yükselirler ve bu hareket şekli mutlaka açık olur.
Çünkü alnı açık, dimağı açık, kalb ve vicdanı açık insanlar tarafından idare olunabilen toplumlar ancak bu mânada hareketlerin izleyicisi olabilirler.
Fikirlerini, duygularını ve teşebbüslerini gizli tutanlar, gizli vasıtalar uygulamaya girişenler mutlaka utanma ve sıkılmayı gerektiren, akıl ve mantığın haricinde hareket edenler olabilirler.
Bu gibi işlere girişenlerin sonu ergeç acıdır.