Cevher Aftabeci kimdir?

Doğum ve ölüm tarihleri kesin olarak bilinmemektedir. Hümâyun'un âftâbecisi (ibrikdar) olan Cevher 1540 yılına kadar onunla beraber Hindistan'da kaldı; daha sonra Sûrîler'den Şîr Şah Sûr'un tehdidi karşısında Hümâyun'la birlikte Sind ve Afganistan'a kaçtılar. 1555'te Hindistan'a döndüklerinde Cevher Heybetpûr Bînî'ye muhassıl (vergi memuru) tayin edildi. Aynı yıl Pencap ve Mültan hükümetinin hazinedarlığına getirildi ve önemli hizmetlerde bulundu. Hümâyun'un ölümü üzerine 1556'da oğlu Ekber Şah'ın hizmetine girdi ve otuz yılı aşkın bir süre onun emrinde çalıştı.

Cevher Âftâbeci'nin Teẕkiretü'l-vâḳıʿât adlı Farsça eseri, müellifi sarayda âftâbeci olarak hükümdarın en yakın adamları arasına girebildiği için Hümâyun devrine ait olayları ihtiva eden çok önemli bir kaynaktır. Hümâyun hakkında monografi hazırlayan Banerjee, Prasad ve Sukumar gibi müellifler Teẕkiretü'l-vâḳıʿât'ı birinci elden kaynak olarak kullanmışlardır. Yazma nüshaları British Museum (Add., nr. 16711), School of Oriental and African Studies (nr. 46451) ve King's College'da (nr. 84) bulunmaktadır. Eseri C. Stewart İngilizce'ye çevirmiştir (London 1832; Calcutta 1904). Bu tercümenin bir bölümü Elliot ve Dowson tarafından History of India'da da (V, 136-149) yayımlanmıştır. Ayrıca Pakistanlı âlim S. Munülhak Cevher'in eserini Urduca'ya tercüme ederek 1935'te Karaçi'de neşretmiştir.

Kaynak: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi

BİZE ULAŞIN
BİZE ULAŞIN