İbnü’l-vecîh

671 (1272) yılı başlarında Vâsıt'ta doğdu. Burada Ebü'l-Abbas Ahmed b. Gazâl, Ebû Abdullah Muhammed b. Gazâl ve Ali b. Abdülkerîm Hureym'den kıraat dersleri aldı. Basra'da İbnü'l-Muallim İsmâil b. Osman'dan nahiv okudu. Birbirlerinden faydalandıkları Zehebî'nin teşvikiyle Kahire'ye gitti; orada Takıyyüddin Muhammed b. Ahmed es-Sâiğ'den çeşitli kıraat kitaplarının muhtevaları çerçevesinde on yedi günde bir hatim indirdi. Kahire'de ayrıca Ebü'l-Hasan Ali b. Ömer el-Vânî ve Ebü'n-Nûm Yûnus b. İbrâhim el-Kinânî'den hadis aldı. Beledülhalîl'de (Filistin) Ca'berî'nin derslerine devam etti; Irak bölgesinin kıraat alanında otoritesi konumuna ulaştı. Ticaretle de meşgul olduğu için Basra, Bahreyn, Hürmüz, Cezîretülkays gibi birçok merkeze seyahat imkânı bulan İbnü'l-Vecîh uğradığı yerlerde kıraat dersleri verdi. Ebü'l-Hasan Ali b. Ahmed ed-Dûrî, Ebü'l-Abbas Ahmed b. Receb el-Bağdâdî, Ebü'l-Abbas Ahmed b. Muhammed (Sıbtu's-Sel'ûs), Ebü'l-Abbas Ahmed b. Muhammed es-Sebtî, Ebû Muhammed Hasan b. Muhammed en-Nablusî, İbnü'l-Cündî onun talebelerinden bazılarıdır. İbn Râfi', eserlerini rivayet konusunda İbnü'l-Vecîh'in kendisine icâzet verdiğini belirtir (Takıyyüddin el-Fâsî, s. 70). Güzel ahlâkı, dindar kişiliğiyle tanınan İbnü'l-Vecîh, Şevval veya Zilkade 740'ta (Nisan veya Mayıs 1340) Bağdat'ta vefat etti ve Şûnîziyye Kabristanı'na defnedildi.

Eserleri. 1. el-Kenz fi'l-ḳırâʾâti'l-ʿaşr. Henâ el-Hımsî, Dârü'l-kütübi'z-Zâhiriyye nüshasını (nr. 316, vr. 91-270) esas alarak kitabı yayımlamıştır (Beyrut 1419/1998; diğer nüshaları için bk. Süleymaniye Ktp., Hacı Mahmud Efendi, nr. 412; Konya Yûsuf Ağa Ktp., nr. 6952; el-Fihrisü'ş-şâmil, I, 276-277). 2. el-Kifâye. Bir önceki eserin eş-Şâtıbiyye* tarzında manzum hale getirilmiş şekli olup 1273 beyitten oluşmaktadır. 3. Ravżatü'l-eẓhâr fî ḳırâʾâti'l-ʿaşere eʾimmeti'l-emṣâr. Ebû Amr ed-Dânî'nin el-İdġāmü'l-kebîr'i ile Muhammed b. Hüseyin el-Kalânisî'nin el-İrşâd'ı esas alınarak yazılan on kıraate dair 1153 beyitlik bir eserdir. 4. Tuḥfetü'l-iḫvân fî rivâyeti Ḥafṣ b. Süleymân (a.g.e., I, 276). 5. el-Lümʿatü'l-celiyye. Nahiv ilmine giriş niteliğindedir.

Kaynak: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi

BİZE ULAŞIN
BİZE ULAŞIN