Önceki gün TBMM Plan Bütçe Komisyonu'nda fon teklifi görüşülüp kabul edildi. Önümüzdeki hafta Meclis Genel Kurulu'nda yasalaşması bekleniyor. Teklifin komisyon görüşmeleri sırasında ekonomi bürokrasisinin sözleri çok tartışıldı. En çok da MASAK Başkanı Hasan Kaymak'ın açıklamaları gündeme oturdu.
Biliyorsunuz, herkes foncuların yurtdışına nasıl para kaçırdığını merak ediyordu.
Ne dedi Kaymak?
"Paralar kripto varlığa aktarılıp soğuk cüzdana alınmış olabilir. Bunu izleyebilecek, takip edebilecek insan da sistem de yok. Bir firma yurtdışında bir iştirak kurmuş virmanla hisse aktarımı yapmış olabilir. Varlık ve bilgiler flashbellekle yurtdışına aktarılmış olabilir. Bunları görme imkânımız elbette yok."
Peki esnafın, işadamının, kuyumcunun 2-3 milyon liralık ticari para hareketlerini yakından takip eden, faturasız işlemleri, pos cihazlarının amacı dışında kullanımını, kiralık hesapları bulan MASAK bu kadar büyük meblağları nasıl göremedi!
Biliyorsunuz, kripto cüzdanlar iz sürülmesi daha zor olduğu için son dönemlerde suç işleyen kişilerin sıklıkla tercih ettiği dijital varlık saklama araçları. Sanal cüzdanlar sayesinde, şüpheliler dolandırıcılıktan elde ettikleri gelirleri rahatça farklı adreslere aktarabiliyor.
Soğuk cüzdan da dijital varlıkların para ve yatırım aracı olarak kullanımıyla birlikte hayatımıza giren bir kavram. Çevrim dışı ortamda çalışıyor. Soğuk cüzdanlar kripto paraları saklamak için kullanılıyor.
Para nasıl soğuk cüzdana aktarılıyor?
Kripto paranın olduğu platforma girip, cüzdan bölümünden parayı çekebiliyorsunuz. Aktarmak istediğiniz kripto para birimini (BTC, ETH, USDT) seçip soğuk cüzdan aldığınız adresi platformdaki alıcı adresine kopyalıyorsunuz. Göndereceğiniz miktarını girip transfer işlemini başlatıyorsunuz.
MASAK Başkanı'nın dediği gibi izlenemiyor mu?
Bu işleri bilen birkaç hukukçuyla konuştum.
Diyorlar ki, "Devlet kripto para işlemlerini ve kripto cüzdanlarını belirli ölçüde takip edebilir. Bitcoin, Ethereum, Solana ve benzeri çoğu halka açık blokzincirde yapılan her transfer (cüzdan adresleri, miktarlar, tarih ve işlem kimlikleri) herkes tarafından görüntülenebiliyor. MASAK doğrudan çevrim dışı olan soğuk cüzdan cihazının içine sızamaz veya cihazı fiziksel olarak okuyamaz. Ancak, soğuk cüzdandan yapılan veya soğuk cüzdana gelen her türlü transfer blokzincirde göründüğü için bu hareketler izlenebilir. Transferin yapıldığı andan itibaren işlem hash'i, gönderici ve alıcı cüzdan adresleri kalıcı olarak zincire yazılır ve bu kayıt yetkili adli makamların talimatıyla on-chain forensic araçlar kullanılarak izlenebilir. Soğuk cüzdan adresi her zaman izlenebilir. Fakat zincirde bir cüzdan adresini görmek, o adresin sahibini kendiliğinden belirlemek anlamına gelmez. Kimlik tespiti için çoğu zaman kripto borsası kayıtları, banka hareketleri, IP ve cihaz verileri, mesajlaşmalar veya ele geçirilen dijital materyaller gibi ek deliller gerekir. İşlemin zincir üzerindeki rotası görülebilir, birbiriyle bağlantılı adresler teknik yöntemlerle ilişkilendirilebilir ve yeterli ek veri bulunursa cüzdan gerçek bir kişiyle eşleştirilebilir."
Yani...
Esasında soğuk cüzdana para genellikle bir kripto para borsasından gönderildiği için ve borsalarda kullanıcılarının gerçek kimlik bilgilerini tuttuğu için, borsadan soğuk cüzdana giden paranın zincir analizi yapılabilir.
Paranın izi bulunsa da geri alınabilir mi, derseniz...
Diyelim ki, para yurtdışı bir borsadan çıkıp soğuk cüzdana oradan da yine yurtdışı bir borsaya gönderildi. Blokzincirde iz bulunduktan sonra Adalet Bakanlığı devreye girer. Yabancı devletlerle ceza alanında yürütülecek uluslararası adli yardımlaşma için devreye alınan 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İş Birliği Kanunu var. Bu kanun kapsamında MLAT (Mutual Legal Assistance Treaty) yazışmalarıyla süreç iletilir.
Zira, bugün 29 ülkeyle temas kurulmuş durumda...
Umarım, kısa zamanda 'kaçan' paranın izi bulunur, fon mağdurlarına dağıtılır.