500 milyar dolar yatırım 250 bin istihdam

Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi'nde düzenlenen "Milli Enerji 2040" tanıtım toplantısında yaptığı sunumda, Türkiye'nin yeni dönemde gerçekleştireceği enerji yatırımlarına ilişkin hedefleri anlatan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye'nin "Milli Enerji 2040" vizyonu kapsamında toplam 500 milyar dolarlık yatırım, 142 bin dolaylı, 108 bini doğrudan toplam 250 bin kişilik istihdam hedeflendiğini söyledi. Petrol ve doğal gaz üretiminin günlük 1.7 milyon varile, kişi başına elektrik tüketiminin ise yıllık 7 bin 500 kilovatsaate ulaşmasının hedeflendiğini belirten Bayraktar, 2040'a gelindiğinde Türkiye, toplam elektrik ihtiyacının yüzde 11'ini nükleerden karşılanacağını söyledi.

RÜZGÂR VE GÜNEŞ
Türkiye'nin 2040 itibarıyla 175 bin megavatlık rüzgâr ve güneş kurulu gücüne ulaşacağını söyleyen Bayraktar, bu yatırım tutarının yaklaşık 100 milyar dolar seviyesinde olacağını kaydetti. Hedeflere ulaşılması durumunda 2040'ta Türkiye'nin yüzde 36'lık elektrikleşmeye ulaşacağını kaydeden Bayraktar, enerjide dışa bağımlılığın 2030'da yüzde 50'nin altına indirilmesinin hedeflendiğini belirtti. Türkiye'nin 2022'de 96.3 milyar dolarlık enerji ithalatı gerçekleştirdiğini, son yıllardaki yıllık ortalamanın ise 65-70 milyar dolar düzeyinde bulunduğunu belirten Bayraktar, son 24 yılda enerji ve maden ithalatına yaklaşık 1.1 trilyon dolar ödendiğini açıkladı. Enerji stratejisinin beş temel ayağını enerji verimliliği, nükleer enerji, yenilenebilir kaynaklar, petrol ve doğalgaz üretimi ile kritik madenlerin oluşturacağını belirten Bayraktar, bu alanlarda elektrikleşmenin belirleyici olacağını vurguladı.

680 TERAVATSAAT TALEP
Önceki ulusal enerji planında 2040 yılı için 551 teravatsaat olarak hesaplanan elektrik tüketimi, yeni senaryoda 680 teravatsaate yükseltildi. Elektrik talebindeki büyümenin önemli bölümünün elektrikli araçlar, veri merkezleri, hidrojen üretimi, ısı pompaları ve su arıtma tesislerinden kaynaklanması bekleniyor. Elektrikli araçların yıllık elektrik tüketiminin yaklaşık 3.5 teravatsaatten 90 teravatsaate, veri merkezlerinin ilave elektrik ihtiyacının 55 teravatsaate ulaşacağı öngörülüyor. Elektrolizörler için 20, ısı pompaları için 8, su arıtma faaliyetleri için ise 5 teravatsaatlik talep hesaplanıyor. Türkiye'nin 2035 yılı için ortaya koyacağı elektrikleşme hedefi ise yüzde 35 olacak.

240 MİLYAR $
Enerji verimliliğini dönüşümün ilk önceliği olarak tanımlayan Bayraktar, 2025- 2040 döneminde enerji yoğunluğunu yüzde 40 azaltmayı hedeflediklerini açıkladı. Elektrikleşme ve enerji verimliliği için yıllık yaklaşık 15 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı bulunduğunu belirten Bayraktar, programın kümülatif 240 milyar dolarlık tasarruf sağlayabileceğini söyledi. Bayraktar, kamu binalarında yüzde 30 tasarruf hedefini hatırlattı.

Bayraktar, son iki buçuk yılda yaklaşık 6 bin megavatlık YEKA yarışması gerçekleştirildiğini ve 671 milyon euroluk katkı bedeli elde edildiğini açıkladı. Denizüstü rüzgâr projelerinin başlatılacağını belirten Bayraktar, mevcut rüzgâr santrallerinin daha yüksek kapasiteli türbinlerle yenilenmesi ve hibrit üretim tesislerinin yaygınlaştırılmasına öncelik vereceklerini söyleyen Bayraktar, "Bir megavatın altındaki küçük güneş santrallerinin önündeki kapasite engelleri azaltılacak" diye konuştu. Elektrik iletim altyapısında 36 milyar dolar, dağıtım şebekelerinde ise 80 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı bulunduğunu açıklayan Bayraktar, yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışın güçlü bir şebekeyle desteklenmesi gerektiğini söyledi.

DEPOLAMA VE ENERJİ KORİDORLARI
Yenilenebilir enerji üretimindeki dalgalanmaların yönetilmesi için Türkiye'nin yaklaşık 140 gigavatsaatlik depolama kapasitesine ihtiyaç duyduğunu belirten Bayraktar, 6 gigavatlık pompaj depolamalı hidroelektrik kapasitesinin de hedeflendiğini açıkladı. Sınır ötesi elektrik bağlantı kapasitesinin yaklaşık 5.4 gigavattan 15 gigavata yükseltilmesi planlanıyor. Suriye, Irak, Gürcistan, Azerbaycan, Bulgaristan ve Yunanistan ile elektrik bağlantılarının güçlendirilmesi, Suudi Arabistan ile yeni projelerin geliştirilmesi hedefleniyor.

KRİTİK MADENLERDE YERLİ ÜRETİM
Yapay zekâ çağında enerji altyapısı kadar kritik madenlerin de stratejik önem taşıdığını vurgulayan Bayraktar, nadir toprak elementlerinin işlenmesi ve kalıcı mıknatıs üretimi için uluslararası teknoloji ortaklıkları üzerinde çalışıldığını açıkladı. Güney Kore'de bu alanda görüşmeler gerçekleştirdiklerini belirten Bayraktar, rüzgâr türbinleri ve elektrikli araçlarda kullanılan mıknatısların Türkiye'de üretilmesini hedeflediklerini söyledi.

20 MİLYON ELEKTRİKLİ VE HİBRİT
Ulaştırmada petrol bağımlılığını azaltmayı hedefleyen program kapsamında 2040 yılında Türkiye'deki toplam araç filosunun 41 milyona, elektrikli ve hibrit araç sayısının ise yaklaşık 20 milyona ulaşması bekleniyor. Bayraktar, bu araçların şarj ihtiyacının karşılanması için en az 1,5 milyon şarj ünitesine ihtiyaç duyulacağını belirtti. Bunların yaklaşık 1 milyonunun konut ve iş yerlerinde, 500 bininin ticari tesislerde kurulması öngörülüyor.

NÜKLEERDE 20 BİN MEGAVATLIK HEDEF
AKKUYU Nükleer Güç Santrali'nin ilk reaktöründe devreye alma testlerinin sürdüğünü açıklayan Bayraktar, Türkiye'nin 2040 yılında 10 bin, 2050 yılında ise 20 bin megavat nükleer kurulu güce ulaşmayı hedeflediğini söyledi. Küçük modüler reaktörlerde yerli teknoloji geliştirilmesini stratejik öncelik olarak tanımlayan Bayraktar, 2050 hedefinin en az 5 bin megavatlık bölümünün bu santrallerden oluşmasının planlandığını belirtti. Bayraktar, 10 bin megavatlık nükleer kapasitenin yıllık yaklaşık 15 milyar metreküplük doğalgaz ithalatını ikame edebilecek üretim sağlayacağını ifade etti.

ETİ MADEN NİJER'DE ALTIN ÜRETECEK
BAYRAKTAR, Eti Maden'in yaklaşık 1.5 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiğini belirterek, şirketin Afrika ve Orta Asya başta olmak üzere uluslararası alandaki faaliyetlerinin güçlendirilmesini hedeflediklerini söyledi. Türkiye'nin yurt dışındaki madencilik faaliyetlerine de değinen Bayraktar, Nijer'de Eti Maden'in MTA Uluslararası Madencilik AŞ (MTAIC) ile birlikte ilk altın üretimini birkaç gün içinde gerçekleştireceğini dile getirdi.