Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Antalya'da COP31 kapsamında düzenlenen Finans ve Ticaret Günü açılış programında, yeşil dönüşümün Türkiye'nin ticaret politikasındaki öncelikli konumunu anlattı. Türkiye'nin iklim hedeflerini somut uygulamalara dönüştürmeyi amaçladığını belirten Bolat, "Hedefimiz daha yenilikçi, kaynak verimli ve katma değeri yüksek bir ekonomi. Öne çıkan bir ders şudur ki; kamu politikası yönü belirler, şirketler hedefleri gerçek dünyadaki sonuçlara dönüştürür. Bu nedenle ihracatçılarımız ve iş derneklerimizle yakın çalışıyoruz" dedi.
YEŞİL DÖNÜŞÜM KÜRESEL EKONOMİK FIRSATLAR YARATIYOR
COP31 hedeflerinden söz eden Bolat, iklim taahhütlerini somut eylemlere ve ölçülebilir sonuçlara dönüştürerek uygulamaya geçmeyi amaçladıklarını ifade etti. İklim eylemi, uluslararası ticaret ve endüstriyel kalkınmanın birbirine rakip gündemler olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Bolat, bu alanların birbirini desteklemesi gerektiğini söyledi.
Küresel ticaretteki dönüşüme ilişkin rakamları paylaşan Bolat, Dünya Ticaret Örgütü verilerine göre mal ve hizmetlerde küresel ticaretin 2025 yılında yaklaşık 35 trilyon dolara ulaştığını belirtti. Çevresel ürünlerin küresel ihracatının 2024 yılında yaklaşık 2 trilyon dolar seviyesine çıktığını aktaran Bolat, bu tutarın küresel üretim ihracatının yüzde 14'üne karşılık geldiğini kaydetti.
Uluslararası Enerji Ajansı'nın temiz enerji teknolojileri pazarına ilişkin tahminlerine de değinen Bolat, söz konusu pazarın son on yılda yıllık ortalama yüzde 20 civarında büyümenin ardından 2025'te yaklaşık 1,2 trilyon dolara ulaştığını ifade etti.
Bu verilerin yeşil dönüşümün yalnızca çevresel bir zorunluluk olmadığını gösterdiğini belirten Bolat, "Bu aynı zamanda zamanımızın en büyük ekonomik fırsatlarından biridir. Yeni pazarlar, yatırım ve büyüme yaratmaktadır. Bizim görevimiz, ticareti bu dönüşümün itici gücü yapmaktır" diye konuştu.
TÜRKİYE'NİN YEŞİL MUTABAKAT EYLEM PLANI GÜNCELLENDİ
Türkiye'nin Avrupa Birliği ile yakın ekonomik ilişkilerinin yeşil dönüşüm politikalarının şekillenmesinde önemli rol oynadığını belirten Bolat, Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın üretim, yatırım ve pazara erişim üzerindeki etkilerinin erken dönemde dikkate alındığını söyledi.
Bu kapsamda Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda 2021 yılında Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nın kabul edildiğini hatırlatan Bolat, planın ilgili bakanlıkları, kamu kurumlarını ve özel sektörü ekonominin dönüşümü için ortak bir yaklaşım etrafında buluşturduğunu ifade etti.
Türkiye'nin 2021 yılında Paris Anlaşması'nı onayladığını ve 2053 net sıfır hedefini açıkladığını belirten Bolat, Temmuz 2025'te kabul edilen İklim Kanunu'nun ulusal karbon fiyatlandırması ve Emisyon Ticaret Sistemi için yasal temel oluşturduğunu kaydetti.
Endüstriyel karbonsuzlaştırma, döngüsel ekonomi, sürdürülebilir finans ve temiz enerji alanlarında stratejiler ile yol haritaları hazırlandığını aktaran Bolat, 2026-2030 Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nın güncellendiğini bildirdi. Planın dijitalleşme, adil geçiş ve eğitim başlıklarını da kapsayacak şekilde genişletildiğini söyledi.
SERMAYE VE TEKNOLOJİYE ERİŞİMDE EŞİTSİZLİK VURGUSU
Temiz enerji yatırımlarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Bolat, Uluslararası Enerji Ajansı'nın 2026 yılında temiz enerjiye yaklaşık 2,2 trilyon dolar yatırım yapılmasını öngördüğünü belirtti. Bu tutarın fosil yakıtlara yönelmesi beklenen yatırımın neredeyse iki katı olduğunu ifade etti.
Bununla birlikte sermaye ve teknolojiye erişimin eşit olmadığını vurgulayan Bolat, yeşil dönüşümün küresel ölçekte gerçekleşebilmesi için yatırımların gelişmekte olan ekonomilere, küçük üreticilere ve desteğe ihtiyaç duyan topluluklara da ulaşması gerektiğini söyledi.
Bolat, program kapsamında düşük karbonlu ve dayanıklı değer zincirlerinin oluşturulması, KOBİ'lerin iklime hazır ticarete katılması, finansman ve yatırımların ihtiyaç duyan işletmelere ulaştırılması ve uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi konularının ele alınacağını kaydetti.
"TİCARET, İKLİM EYLEMİNİN ÖNÜNDE ENGEL OLMAMALI"
Bakan Bolat, açılış programının ardından "İklim, Ticaret ve Rekabetçilik: Düzenlemeden Uygulama İçin Koordinasyona" etkinliğine katıldı. Türkiye'nin COP31'i iklim taahhütlerini somut eyleme, yatırıma ve ölçülebilir sonuçlara dönüştüren bir uygulama konferansı yapmaya kararlı olduğunu belirten Bolat, uluslararası ticaretin bu süreçteki önemine dikkat çekti.
İklim politikalarının uluslararası ticaret kurallarını giderek daha fazla şekillendirdiğini, ticaretin de yeşil dönüşümü hızlandırabilecek güçlü araçlardan biri olduğunu ifade eden Bolat, "Ticaret; temiz teknolojilere, temel hammaddelere ve sürdürülebilir ürünlere erişimi kolaylaştırmaktadır. Üreticileri, yatırımcıları ve pazarları birbirine bağlar ve düşük karbonlu değer zincirlerinin sınırlar ötesinde geliştirilmesine olanak tanır. Bu nedenle yaklaşımımız açıktır: ticaret, iklim eyleminin önünde ek bir engel değil, onu kolaylaştıran bir unsur olmalıdır" dedi.
87 KARBON FİYATLANDIRMA ARACI YÜRÜRLÜKTE
İklimle bağlantılı ticaret önlemlerinde uluslararası koordinasyonun ve birlikte çalışabilirliğin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Bolat, dünya genelinde karbon fiyatlandırma mekanizmaları, emisyon ticaret sistemleri, sınırda karbon düzenlemeleri, ürün standartları ve sürdürülebilirlik gerekliliklerinin uygulamaya konulduğunu söyledi.
Dünya Bankası verilerine göre dünya genelinde 40 emisyon ticaret sistemi ve 47 karbon vergisi olmak üzere toplam 87 karbon fiyatlandırma aracının yürürlükte olduğunu aktaran Bolat, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 30'unun doğrudan karbon fiyatlandırması kapsamında bulunduğunu ifade etti.
Bolat, söz konusu mekanizmaların yalnızca 2025 yılında 107 milyar dolardan fazla kamu geliri oluşturduğunu belirterek, iklim düzenlemelerinin küresel ekonomide giderek daha önemli hale geldiğini kaydetti. Sınırda karbon düzenleme mekanizmalarının yaygınlaşmasıyla yerel iklim politikalarının etkilerinin ulusal sınırların ötesine taşındığını da sözlerine ekledi.