Kadın çiftçilere destekte yeni dönem

Türkiye'de tarımsal üretimin geleceğinde kadın çiftçilerin rolü giderek büyüyor. Tarlada, serada, hayvancılık işletmelerinde ve gıda üretim tesislerinde çalışan kadınların kendi işletmelerini kurabilmesi, üretim kapasitesini artırabilmesi ve ürünlerini pazara ulaştırabilmesi amacıyla kamu destekleri yeniden şekilleniyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, kırsal kalkınma programlarında kadınlara ve gençlere öncelik verirken hibe oranlarını yükseltiyor. Modern seracılıktan arıcılığa, hayvancılıktan akıllı tarım teknolojilerine kadar birçok alanda yeni yatırım fırsatları oluşturuluyor. Özellikle kadın kooperatifleri ve aile işletmeleri, yeni destekleme modelinin önemli hedef grupları arasında bulunuyor. 2026 yılında genişletilen desteklerin ardından 2027 için açıklanan bitkisel üretim tutarları ve kadın çiftçilere yönelik proje hedefleri, kırsalda üretimin güçlendirilmesine yönelik yeni dönemin çerçevesini ortaya koyuyor.

KADIN GİRİŞİMCİLERE 2.5 MİLYON DESTEK
Kadınların tarımsal ürünleri işleyerek ekonomik değere dönüştürmesine yönelik yatırımlarda KOSGEB destekleri de önemli finansman imkânları sunuyor. KOSGEB'in 12 Ekim 2026'da yenilediği Girişimci Destek Programı kapsamında, uygun sektörlerde faaliyet gösteren yeni işletmelere yüzde 80 oranında geri ödemeli İş Geliştirme Desteği sağlanıyor. Destek üst limiti 2 milyon 250 bin lira olarak belirlenirken, kadın girişimciler için bu tutara 250 bin lira daha ekleniyor. Böylece kadın girişimcilerin yararlanabileceği üst limit 2.5 milyon liraya ulaşıyor. Program kapsamında makine ve teçhizat, personel, yazılım, danışmanlık, belgelendirme ve pazarlama giderleri destekleniyor. Tarımsal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve gıda imalatı gibi uygun faaliyetlerde işletme kuran kadınlar da sektör ve başvuru şartlarını karşılamaları halinde programdan yararlanabiliyor. Ayrıca kadın ve genç girişimciler için 1 milyon liraya kadar işletme sermayesi kredisine yönelik faiz veya kâr payı desteği bulunuyor. KOSGEB, 2024 yılından bu yana İş Geliştirme Desteği kapsamında 4 bin 476 proje için toplam 6.4 milyar liralık destekleme kararı aldı. 2026 yılının üçüncü dönem başvuruları ise 12-31 Ekim tarihleri arasında gerçekleştiriliyor.

HİBE ORANI YÜZDE 70'E YÜKSELDİ
Kırsal Kalkınma Yatırım Programı kapsamında 2026 yılında önemli değişiklikler hayata geçirildi. Tarım ve Orman Bakanlığı, program için 10 milyar liralık bütçe açıkladı. Yeni düzenlemeyle 100 bin liradan 30 milyon liraya kadar olan uygun yatırım projelerine, KDV dahil yüzde 50 ile yüzde 70 arasında hibe desteği sağlanması kararlaştırıldı. Modern seralar, hayvansal üretim tesisleri, arıcılık, tarımsal ürünlerin işlenmesi, modern sulama sistemleri ve teknolojik yatırımlar destek kapsamına alındı. Program bütçesinin en az yüzde 20'si kadın ve genç girişimcilere, yüzde 30'u ise aile işletmelerine ayrıldı. Böylece kadınların kendi tarımsal işletmelerini kurması ve mevcut işletmelerini büyütmesi için finansmana erişimin kolaylaştırılması hedeflendi.

42.6 MİLYAR LİRALIK KADIN GİRİŞİMCİ DESTEĞİ
Kadın çiftçilere yönelik önemli finansman kaynaklarından biri de Avrupa Birliği ve Türkiye tarafından ortaklaşa finanse edilen IPARD programları. Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından uygulanan programlarda kadın girişimcilere proje seçiminde ilave puan verilerek öncelik sağlanıyor. Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 yılında açıkladığı verilere göre IPARD programları kapsamında bugüne kadar 7 bin 653 kadın girişimciye toplam 42.6 milyar liralık hibe desteği verildi. Genç girişimcilere sağlanan destek ise 86,7 milyar liraya ulaştı. 2026 yılı IPARD III çağrı takviminde 241 milyon avroluk hibe bütçesi açıklanırken, yaklaşık 400 milyon avroluk yeni yatırımın hayata geçirilmesi hedeflendi. Program kapsamında uygun projelere yüzde 50 ile yüzde 75 arasında hibe sağlanıyor.

2027'DE DEKAR BAŞINA DESTEK ARTACAK
Tarım ve Orman Bakanlığının açıkladığı yeni destekleme kararlarıyla 2027 yılı bitkisel üretim desteklerinin çerçevesi de belirlendi. Buna göre 2025 üretim yılında dekara 244 lira olan destek katsayısı, 2026 yılı için 367 liraya yükseltildi. 2027 üretim yılı için ise katsayı 442 lira olarak açıklandı. Böylece 2027'deki katsayı, 2026 yılına göre yaklaşık yüzde 20 artacak. Destek katsayısı, ürün türüne ve destek kategorisine göre yapılacak hesaplamalarda esas alınacak. Nohut ve mercimekte temel ve planlı üretim desteğinin toplamı ise 2027 üretim yılı için dekara 1.326 liraya ulaşacak. Kadın çiftçiler de ilgili üretim ve kayıt şartlarını karşılamaları halinde bu desteklerden yararlanabilecek.

KADIN ÇİFTÇİLER İÇİN PROJELER
Kadın çiftçilere yönelik 2027 hazırlıkları yalnızca doğrudan üretim destekleriyle sınırlı değil. Tarım ve Orman Bakanlığının Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı, 2027 yılı için "Kadın Çiftçiler Tarımsal Yeniliklerle Buluşuyor" ve "Aile Çiftçiliğinin Geliştirilmesi" programlarına ilişkin başvuru çağrısı belgelerini yayımladı. Programlarla kadınların yenilikçi tarımsal uygulamalara erişiminin artırılması, aile çiftçiliğinin geliştirilmesi ve kırsalda girişimciliğin güçlendirilmesi amaçlanıyor. Bakanlığın 2026 Yılı Performans Programı'nda kadın çiftçilere yönelik yürütülen kümülatif proje sayısının 2026 sonunda 340'a, 2027 sonunda ise 375'e çıkarılması hedefleniyor. Bu rakam, yeni yılda 35 ilave projelik artış anlamına geliyor.

KOOPERATİFLERE VE AİLE İŞLETMELERİNE ÖNCELİK
Kadınların tarımsal üretimde daha güçlü bir ekonomik konuma ulaşması için kooperatifçilik de destek politikalarının önemli başlıklarından biri. Tarım ve Orman Bakanlığı, kadınların kooperatif kurmasını teşvik eden eğitim ve proje çalışmalarını sürdürürken, kırsal kalkınma yatırımlarında tarımsal amaçlı örgütlere öncelik veriyor. Kadın çiftçilerin ortak üretim yapması, ürünlerini işlemesi, paketlemesi ve pazarlaması için oluşturulan modellerin yaygınlaştırılması amaçlanıyor. Aile işletmelerine ayrılan bütçe payı ve kadın girişimcilere yönelik öncelikler, özellikle küçük ölçekli üreticilerin yatırım imkânlarını genişletmeyi hedefliyor.

AKILLI TARIMA DA HİBE DESTEĞİ
Yeni kırsal kalkınma modelinde teknoloji yatırımları da destek kapsamına alındı. Dijital tarım uygulamaları, yapay zekâ tabanlı karar destek sistemleri, sensör teknolojileri, otomasyon ve akıllı tarım çözümleri hibe programlarında yer buluyor. Böylece kadın çiftçilerin yalnızca geleneksel tarımsal faaliyetlerde değil, teknolojiye dayalı üretim alanlarında da yatırım yapabilmesi hedefleniyor. Özellikle modern seracılık, su tasarrufu sağlayan sulama sistemleri ve tarımsal üretimde verimliliği artıracak teknolojiler yeni destekleme yaklaşımının önemli parçaları arasında bulunuyor.