Körfez'de tırmanan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı'nın kapanması, Irak'ın petrol ihracat stratejisinde önemli bir değişime yol açtı. Uzun süredir atıl durumda bulunan Kerkük–Ceyhan boru hattı, Bağdat ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasında sağlanan uzlaşının ardından yeniden devreye alındı. Anlaşmayla Kerkük– Ceyhan hattında 2 yıl sonra yeniden akış başladı. İlk etapta günlük 170 ila 250 bin varil petrolün Türkiye'ye taşınması planlanıyor.
ROTA TÜRKİYE'YE KIRILDI
Irak ekonomisinin belkemiğini oluşturan petrol ihracatı, bugüne kadar büyük ölçüde Basra üzerinden Körfez'e, oradan da Hürmüz Boğazı aracılığıyla dünya piyasalarına ulaşıyordu. Ancak bölgede artan çatışma riski ve deniz trafiğinin kesintiye uğrama ihtimali, bu güzergâhı kırılgan hale getirdi. Bağdat yönetimi, alternatif ihracat hatlarını yeniden değerlendirmeye aldı. Bu çerçevede, 2014 yılında DEAŞ saldırılarında zarar gören, 2023 yılında Türkiye'deki asrın felaketinde bir darbe daha alan ve IKBY ile merkezi hükümet arasında yıllardır süren gelir paylaşımı uzlaşmazlığı ve tahkim konusuyla çıkmaza giren 960 kilometre uzunluğa sahip hatta akış yeniden başladı.
BASRA'YA UZAR MI?
Irak Kuzey Petrol Şirketi'nin açıklamasına göre, Kerkük sahalarından çıkarılan petrol, IKBY toprakları üzerinden Türkiye'deki Ceyhan Limanı'na sevk edilmeye başlandı. Sürecin ilk aşamasında günlük 250 bin varil kapasite öngörülürken, hattın toplam kapasitesinin 1,5 milyon varile kadar çıkabileceği belirtiliyor. Yeniden başlayan sevkiyat yalnızca teknik bir gelişme olarak değil, aynı zamanda Bağdat ile IKBY arasında uzun süredir devam eden yetki ve gelir paylaşımı anlaşmazlıklarının aşılması açısından da kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Taraflar arasında sağlanan uzlaşma, Irak'ın ihracat altyapısında esneklik yaratırken, kriz dönemlerinde alternatif bir çıkış kapısı oluşturuyor. Türkiye açısından ise gelişme ekonomik kazançların ötesinde jeopolitik bir anlam taşıyor. Ceyhan'daki depolama ve lojistik faaliyetler ile transit gelirler düzenli döviz girdisi sağlarken, Türkiye enerji akışının yönünü etkileyebilen bir merkez olma konumunu güçlendiriyor. Ayrıca Kerkük petrolünün bir bölümünün Kırıkkale rafinerisinde işlenebilmesi, hattın yalnızca transit değil aynı zamanda iç tüketim açısından da önemini artırıyor. Uzun süredir Türkiye tarafından dile getirilen hattın Basra'ya kadar uzatılması önerisi de bu gelişmelerle yeniden gündeme geldi. Böyle bir genişleme, Irak'ın toplam petrol ihracatının önemli bir bölümünün Akdeniz üzerinden gerçekleştirilmesine olanak tanıyacak. Irak petrolünün Türkiye üzerinden yeniden akmaya başlaması, küresel piyasalarda arz endişelerini kısmen hafifletti. Brent petrol, varil başına 103 doların altına düştü. Ancak daha sonra İran'daki gaz tesislerinin vurulmasıyla petrolün varili yeniden 110 dolara yaklaştı.
BAYRAKTAR: PETROL VE GAZDA SORUN YOK
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, katıldığı bir televizyon programında Irak'tan gelecek olan petrole ilişkin, "Hattın kapasitesi 1.5 milyon varil. Biz yıllardır şunu söylüyoruz. Ne kadar haklı olduğumuz ortaya çıktı. Ve o zaman hani bir şey olacağından değil ama, 'yarın Hürmüz'de bir şey oldu, Hürmüz kapanırsa siz Irak olarak ihracatınızı nereden yapacaksınız?' sorusunu biz onlara sorduk. Ve şunu önerdik: Gelin biz bu Kerkük'e kadar olan boru hattını Basra'ya kadar uzatalım. Bugün Irak'ın günlük yaklaşık 3 milyon varil ham petrol ihracatı var. Bunun 1.5 milyon varilinin bu hat üzerinden Akdeniz çanağındaki müşterilere gitme ihtimali var" diye konuştu. Bayraktar, Türkiye'de enerji piyasasında sorun olmadığını belirterek, "Irak ve Suudi Arabistan'dan ham petrol alıyoruz. Toplam tedariğin içinde yüzde 10'lar seviyesinde. Arz güvenliği açısından bu bölge sorun arz etmiyor. İşin doğalgaz boyutu var. Katar LNG'sinin dünyayla buluştuğu bir yer. Yine Hürmüz'le bağımlılığımız yok. Dolayısıyla doğalgaz ve ham petrolde ülkemize sıkıntı yaşatmadık, yaşatmayacağız" dedi.
ELEKTRİK VE DOĞALGAZA ZAM OLACAK MI?
Enerji Bakanı Bayraktar, elektrik ve doğal gaz fiyatları için Nisan ayında değerlendirmede bulunacaklarını söyledi. Bayraktar, "Elektrik ve doğal gaz fiyatlarına ilişkin 1 Nisan'da değerlendirme yapılacak. Doğalgaz da yeni destek programına ilişkin değerlendirmeyi nisan ayında yapabiliriz" açıklamasını yaptı.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
