Geçen hafta başı saat 11.00'de, Türkiye'nin 'sivil toplum podyumu' sayabileceğimiz İstiklal Caddesi'nde 'Demokrasi ve özgürlük' isteyen 50'nin üzerinde sanatçı yürüyüş yaptı. Rutin bir güzergâhla, Galatasaray'dan Taksim Meydanı'na kadar bu kez 'Laik Cumhuriyet' ve demokrasinin bekaası için yürüyenler, ağırlıkla tiyatro sanatçılarıydı. Bu yürüyüşe bazı tiyatro sanatçıları katılmasa da, hatta tepki gösterse de bu yürüyüş de sanatçı eylemleri tarihinde yerini aldı. 12 Eylül 1980 askeri darbesini bir milat kabul edersek, sanatçılar o gün bu gündür sık sık sokağa çıkıyor. Arşivlerde, 1984'te 2 binden fazla sanatçı ve aydının imza verdiği
Aydınlar Dilekçesi'ne kadar geri gitmek mümkün. Sanatçı ve aydınlarımız, Türkiye'de sansürden cezaevindeki insani koşullara, Kürt halkının siyasi haklarından kayıp yakınlarına, Sivas katliamından Bosna vahşetine, Filistin trajedisinden Irak işgaline kadar hep sokakta, hep eylemde, oradaydı. Unutmayalım diye, bu toplu yürüyüşlerin, protestoların fotoğraflarını sizlere yeniden sunuyoruz. Biliyorsunuz, 68'den bu yana 'güzellik, sokaktadır'.
Bir dilekçeyle, 2 binden fazla aydın 'vatan haini' oluverdi!
Yer: Ankara
Tarih: 15 Mayıs 1984
Talep - Sonuç: 12 Eylül sonrası yaşanan baskı, sinemacı, tiyatrocu ve bilim insanlarının da içinde bulunduğu 2 binden fazla aydının (Aziz Nesin, savunmasında Fikret Hakan, Yıldız Kenter, Öztürk Serengil, Cüneyt Arkın'ın imzalarını geri çektiğini belirtiyor) hazırladıkları ortak dilekçe sıkı bir demokrasi mücadelesine yol açtı. Kenan Evren, bildiriye destek veren herkesi 'vatan haini' ilan etti.
2 Temmuz'u hiç unutmadılar
Yer: Ankara, İstanbul
Tarih: 2 Temmuz 1993
Talep - Sonuç: 33 kişinin, Sivas Madımak Oteli'nin ateşe verilmesi sonucu hayatını yitirmesi Türkiye'yi derinden yaraladı. Aralarında Yaşar Kemal, Demirtaş Ceyhun ve Atilla Birkiye'nin de yer aldığı sanatçı ve aydınlar tek yürek oldular. Önce arkadaşlarının cenazelerini toprağa verdiler, sonrasında ve eserlerinde olayı sert biçimde kınadılar.
Özgür Ülke gazetesi için dayanışma yürüyüşü
Yer: İstanbul
Tarih: 12 Aralık 1994
Talep - Sonuç: Özgür Ülke gazetesinin bombalanmasından sonra aralarında Orhan Pamuk, Ahmet Altan, Lale Mansur, Hale Soygazi, Latife Tekin, Cezmi Ersöz, Murathan Mungan ve Barış Pirhasan'ın bulunduğu sanatçı ve yazarlar İstiklal Caddesi'nde gazete satarak olayı protesto ettiler.
Kafka bile mahkemelik oldu!
Yer: İstanbul
Tarih: 23 Ocak 1995
Talep - Sonuç: 1080 sanatçı ve aydın, aralarında Yaşar Kemal'in
Der Spiegel dergisindeki yazısının da bulunduğu 10 yasaklanmış metni içeren kitaba yayıncı olarak adlarını yazdı. Katılımcılar, kendilerini DGM savcısına ihbar etti. Tiyatrocu Mahir Günşıray'ın savunmasında Kafka'dan alıntı yapması nedeniyle, Franz Kafka bile yargılandı.
Cumartesi Anneleri'nin hep yanındaydılar
Yer: İstanbul
Tarih: 27 Mayıs 1995
Talep - Sonuç: Aralarında Şanar Yurdatapan, Ataol Behramoğlu, Nevzat Çelik, Lale Mansur, Zeki Demirkubuz, Jülide Kural, Ayla Algan ve İlkay Akkaya'nın da bulunduğu birçok sanatçı, Cumartesi Anneleri'nin Galatasaray'daki eylemlerine alenen destek verdi.
Bosna vahşeti uluslararası kamuoyuna şikâyet edildi
Yer: Bosna Hersek
Tarih: 18 Ağustos 1995
Talep - Sonuç: Şimdiki Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, Bosna Hersek'te yaşanan vahşete karşı, aralarında Cem Karaca, Esin Afşar, Alev Alatlı, Ataol Behramoğlu, Refik Erduran, Suavi, Mehmet Güleryüz ile Hüseyin Hatemi'nin de bulunduğu 74 kişiyle Bosna Hersek'e gitti.
Musa Anter için Barış Treni'ne bindiler
Yer: İstanbul, Diyarbakır
Tarih: 1 Eylül 1996
Talep - Sonuç: 1 Eylül Dünya Barış gününde binlerce insan, yüzlerce aydın ve sanatçıyı Haydarpaşa'dan Diyarbakır'a yolcu etti. Trenin adı Musa Anter Barış Treni'ydi. Trenin yolcuları arasında Zeki Demirkubuz, Melike Demirağ, Şanar Yurdatapan gibi sanatçılar da vardı.
Susurluk sonrası temiz Türkiye istediler
Yer: Tüm Türkiye
Tarih: 1996
Talep - Sonuç: 3 Kasım 1996'da meydana gelen 'kaza' sonrasında, yazarlar, aydınlar, sanatçılar Susurluk Skandalı'nın aydınlatılması için çaba harcadı; 'Aydınlık İçin 1 Dakika Karanlık' eylemlerine destek verdiler.
Açlık grevi ve ölüm oruçlarında hep ön saftalar
Yer: İstanbul
Tarih: 1990, 1996, 2001
Talep - Sonuç: Mahkûmlar 1990'da açlık grevine başladı. Fakat dönemin hükümeti, buna rağmen sevk kararı aldı. Sevk sırasında iki mahkûmun yaşamını yitirmesi yine eylemlerle protesto edildi. Harbiye Açıkhava Tiyatrosu'nda, geliri Açlık Grevi'ndeki mahkûmların tedavilerine aktarılacak özel bir gece düzenlendi. 1996'daki Ölüm Oruçları'nda ise Yaşar Kemal, Zülfü Livaneli, Orhan Pamuk ve Eşber Yağmurdereli'nin araya girmesi ile, 12 kişinin vefatına yol açan eylem bitti. 2001'deki F Tipi Cezaevleri'ni protesto için başlatılan Ölüm Orucu'nda ise yine Yaşar Kemal, Orhan Pamuk ve Zülfü Livaneli araya girse de bir şey değişmedi. Bu nedenle 19 Aralık operasyonu yapıldı. 30 mahkûm öldü.
Kenterler'de Bush karşıtı bir akşam
Yer: İstanbul
Tarih: 25 Şubat 2003
Talep - Sonuç: 2003 Irak İşgali'nden günler önce, sanatçılar da Küresel Barış ve Adalet Koalisyonu şemsiyesi altında bir araya geldi. Kenter Tiyatrosu'nda bir araya gelen sanatçı, yazar ve aydınlar arasında Tarık Akan, Vecdi Sayar, Memet Ali Alabora, Melike Demirağ, Ataol Behramoğlu, Müjdat Gezen, Mustafa Alabora, Ayten Uncuoğlu, Ahmet Mümtaz Taylan, Duygu Asena ve Mehmet Esen bulunuyordu.
Behiç Aşçı için bir aradaydılar
Yer: İstanbul
Tarih: 28 Kasım 2006
Talep - Sonuç: F tipi cezaevlerindeki uygulamalar nedeniyle Avukat Behiç Aşçı'nın başlattığı açlık grevinin durması amacıyla yapılan çağrı toplantısına, aralarında yazar Perihan Mağden ve Suavi'nin de bulunduğu birçok sanatçı destek verdi. Aşçı, eylemine 294 gün sonra son verdi.
AKM ve Muhsin Ertuğrul yıkılmasın!
Yer: İstanbul
Tarih: 27 Mart 2007
Talep - Sonuç: İstanbul Taksim Atatürk Kültür Merkezi'nin (AKM) önünde toplanan AKM çalışanları, tiyatro oyuncuları, bale ve opera sanatçıları, sivil toplum ve meslek örgütleriyle 27 Mart Dünya Tiyatrolar Günü'nde bir araya geldi. Sanatçı ve vatandaşlar, AKM ve Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi'nin yıkılma kararını protesto etti.
Aydınlar DTP kürsüsünde
Yer: Ankara
Tarih: 22 Kasım 2007
Talep - Sonuç: DTP'nin grup toplantısına katılan Barış Meclisi üyeleri, DTP'nin yanında oldukları mesajını verirken, Meclis Kürsüsü de ilk kez halka açılmış oldu. Eyleme Vedat Türkali, Yıldırım Türker, Cengiz Güleç ve Murathan Mungan gibi sanatçı ve aydınlar katıldı.
Kot işçileri için sahneye çıktılar
Yer: İstanbul
Tarih: 11 Mart 2009
Talep - Sonuç: "Sesimiz Nefesiniz" dayanışma konserinde sanatçılar Silikozis hastası kot kumlama işçileri için şarkı söyledi. Gecede Anadolu Ateşi Dans Grubu gösteri sunarken, Arif Sağ, Mor ve Ötesi, Kardeş Türküler, Cahit Berkay - Emrah Karaca şarkı ve türküler seslendirdi.
Çocuğa dipçik, sanatçıyı sokağa çıkardı
Yer: İstanbul
Tarih: 24 Nisan 2009
Talep - Sonuç: Hakkari'de bir Kürt çocuğunun bir polis tarafından dipçikle dövülmesi, aralarında milletvekili Ufuk Uras, Prof. Dr. Atilla Yayla ve Moğollar grubu kurucu üyesi, solist Cahit Berkay'ın da yer aldığı bir grup yazar ve sanatçı tarafından Taksim Meydanı'nda protesto edildi. Olaya karışan polis memuru kısa süre sonra görevden uzaklaştırıldı.
