Haberi Dinle

Çinliler Tersine Gidiyor

02.11.2009

Çin'in parasını manipüle etmesinden dolayı dünya ekonomisinin

Üst düzey merkez bankacılar genelde şifreli konuşurlar. O bakımdan ABD Merkez Bankası Başkanı Ben Bernanke de Uzakdoğu, uluslararası dengesizlikler ve mali kriz hakkında yaptığı son konuşmasında, Çin'in çirkin para politikasını açıkça eleştirmedi. Fakat buna zaten gerek yoktu; satır aralarını herkes okudu. Çin'in olumsuz tutumu dünya ekonomisi için büyüyen bir tehdit oluşturuyor. Tek sorun, dünyanın, özellikle de ABD'nin bununla ilgili ne yapacağı. Biraz geçmişe gidelim: Çin parasının değeri, sözgelimi İngiliz Sterlini'nin değeri gibi, arz ve taleple belirlenmiyor. Çinli yetkililer yuanın değeri için belirledikleri hedefi yabancı piyasalarda paralarını alıp satarak tutturuyorlar ve bu politikayı özel yatırımcıların ülke içine veya dışına taşıyabilecekleri parayı sınırlayarak gerçekleştirebiliyorlar. Bu politikanın illa yanlış olması gerekmiyor, özellikle de hâlâ yoksul olan ve mali sisteminin dengesi sıcak para dalgalanmalarıyla kolayca bozulabilen bir ülke söz konusuysa. Hatta bu politika, 1990'ların sonunda Uzakdoğu'yu vuran mali krizde Çin'in çok işine yaradı. Fakat buradaki asıl konu, yuanın hedef değerinin makul olup olmadığıdır. 2001 civarına kadar bu değerin makul olduğunu söylemek mümkündü: Çin'in toplam ticaret pozisyonu çok da dengesiz değildi. Gel gelelim, yuan-dolar kurunu sabit tutma politikası bu tarihlerden sonra giderek tuhaf bir görüntü vermeye başladı. Bir kere dolar özellikle avro karşısında giderek değer yitirdiği için, yuan/ dolar kurunu sabitleştiren Çinli yetkililer kendi para birimlerinin değerini de öbür tüm paralara karşı fiilen düşürmüş oldular. Bu arada Çin'in ihracat sanayisindeki verimlilik yükseldikçe yükseldi; fiiliyattaki devalüasyonla birlikte Çin'in dünya pazarlarındaki malları olağanüstü ucuzladı. Sonuçta Çin'in ticaret fazlası dev boyutlara ulaştı. Arz-talep mekanizmasının işlemesine izin verilse Çin parasının değeri hızla yükselirdi. Fakat Çinli yetkililer buna izin vermedi. Büyük miktarda yuan satarak paralarının değerini düşük tuttu ve karşılığında, çoğu dolar olmak üzere, muazzam miktarda döviz yığdılar; bu birikim şu an kabaca $2,1 trilyon değerinde. Ben dâhil birçok ekonomist Çin'in bu varlık satın alma çılgınlığının emlak balonunu şişirmeye yardımcı olduğuna ve böylelikle küresel mali krize zemin hazırladığına inanıyor. Oysa Çin'in, dolar değer yitirmesine rağmen, yuan/dolar kurunu sabit tutmadaki ısrarı bugün daha da büyük zararlara yol açıyor olabilir. Dolardaki düşüşle ilgili birçok felaket senaryosu konuşulmasına rağmen gerçekte bu düşüş hem doğal, hem de iyi. Ticaret açığını azaltmak için Amerika'nın zayıf dolara ihtiyacı var ve krizin zirve yaptığı dönemde ABD tahvillerinin sözüm ona güvenliğine sığınan telaşlı yatırıcımlar paralarını işletmek üzere başka yerlere kaydırmaya başladıkça da bu amaca ulaşılıyor. Fakat Çin kendi parasını dolara sabitleştirmekten vazgeçmiyor; bu da büyük bir ticaret fazlası ve hızla gelişen bir ekonomisi olan bir ülkenin, parası değerleniyor olması gereken bir ülkenin gerçekte müthiş bir devalüasyon kotardığı anlamına geliyor. Ve en kötüsü de, dünya ekonomisinin yetersiz toplam talepten dolayı derin bir durgunluğa saplanıp kaldığı bir zamanda bunu yapması. Parasının değerini düşük tutma politikası güden Çin zaten az olan talebi başka ülkelerden alıp kendine çekiyor, bu da dünyanın neredeyse tamamındaki büyümeyi engelliyor. Bu arada, en büyük kurbanlar da büyük bir ihtimalle yoksul ülkelerdeki işçiler. Başka zaman olsa Çin'in öbür insanların işini çaldığı iddiasını reddedenlerin başında yer alırım, ama bugün için tek kelimeyle gerçek bu. Peki ne yapacağız? ABD'li yetkililer Çin sorunuyla yüzleşmekte son derece ihtiyatlı davranıyorlar, o kadar ki, daha geçenlerde Maliye Bakanlığı, Kongre'ye sunduğu zorunlu raporunda, "kaygılarını" dile getirmekle beraber, Çin'in kendi parasını manipüle etmediğini - tekrar ediyorum, manipüle etmediğini - açıklıyor. Herhalde dalga geçiyorlar, ne dersiniz? İşin garip yanı, bu ihtiyatlı tutum şu an saçma. Çin'in, Wall Street ve Washington'dakilerin korkuyor göründükleri şeyi yapıp, istiflediği dolarların bir bölümünü sattığını hayal edin. Mevcut şartlarda bu, ihracatımızın rekabetçiliğini artırarak Amerikan ekonomisine katkı sağlar. Nitekim bazı ülkeler, en çok da İsviçre, kendi paralarını yabancı piyasalarda satarak ekonomilerini ayakta tutmaya çalışıyor. ABD ise en başta diplomatik nedenlerden ötürü bunu yapamaz, fakat Çinliler bizim hesabımıza yapmaya karar verse, onlara bir teşekkür notu iletmemiz gerekir. Dünya ekonomisi hâlâ nazik bir durumdayken büyük aktörlerin üretime ket vuran politikalarına göz yumulamayacağını söylemek istiyorum. Çin parasıyla ilgili bir şeylerin yapılması gerekiyor.

kalan karakter 460

yorumla

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer New York Times Haberleri

Diğer New York Times Haberleri: Seçim Hileleri Rus Halkında Tepkiye Yol Açmıyor; İyi Müzik, Doğuştan Yetenekli Bir Kadın; Suçlu Aileler, Maymun İştahlı Aile Danışmanları; Sadece 200 Kişilik Bir Köy, Tutunacak Gücü Kolombiya'nın Tropik Çölünden Bulabiliyor; Bir Zamanlar Afganistan'da...; Rüzgar Ve Samanla Isınan Bir Ada; Güneş Enerjisi Su Savaşlarını Yeniden Tetikliyor; Daha İyi Bir Ampul Yap Ve 10 Milyon Doları Kap; Taliban'ın Elinde 7 Ay; Siyasi Krizde Honduraslılar Azizeye Sığındı; Yüzyıllar Sonra Kral V. Henry'nin Zaferi Tarihçilerin Kuşatması Altında; Açlık Korkusu Nüfusla Beraber Artıyor; Kanlı Yunus Katliamı Japonların Tadını Kaçırdı; Çin'in Yeni Gerillaları: Bağımsız Sinemacılar; Efsane Pilotun Geri Dönüşü; Gerçek Hayattan İlham Alan Bir Roman Yazarı; Brezilya'da Bir Köyün Sesi Olan Müzisyen; Siyah-Beyaz Bir Dünyanın Renkleri; Kokteylin Nasıl Çalkalanacağına Dair Renkli Bir Tartışma; Amerikan Kökenli Meksika Sosislerine Övgü; Balığını Kurtarmaya Çalışan Bir Kasaba; Bir Tatlı İkramı Arap Dünyasına Yayılıyor; Tablet Bilgisayarlara Sonunda Dokunabileceğiz; Hibrid Arabalarda Kişiye Özel Motor Sesi Seçimi; İnsülin Spreyinin Faydaları Henüz Belli Değil; Afrika'da İnternetin Erişemediği Yerde Telefon Devreye Giriyor; Diğer İnsanların Kederini Paylaşmak; Gerçekle Yüz Yüze Gelme Vakti; Üç Boyutlu Bir Yaşam; Sudan'la Müzakereler

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah