GAZİANTEP, Türkiye - Suriye'yle hep iç içe olmuş bu eski kentin tarihi çarşısında, Arapça pazarlıkların gürültüsü yerini sessizliğe bıraktı. Görkemli bir alışveriş merkezi olan Sanko Park'a gelip giden 40 bin Suriyeliden artık eser yok. Oysa onların çoğu yalnızca 100 kilometre uzaktan, Suriye'nin en büyük kenti olan Halep'ten geliyorlardı. Boş kuyumcu dükkânını süzen Ercan Nacaroğlu, "Suriyelileri mumla arıyoruz" diyor ve ekliyor, "Yerel ekonomiyi bitiren krizin sona ermesini umuyoruz". Daha bir yıl önce, büyüyerek bölgesel bir güç olmayı hedefleyen Türkiye ile Suriye yakın komşulardı. İki ülke arasındaki 800 kilometrelik sınır, Türkiye'nin en uzun sınırı. Osmanlı İmparatorluğu devrinde Gaziantep, Halep vilayetinin bir parçasıydı. Suriye'deyse Osmanlı mimarisinden Türk dizilerine kadar, Türkiye'nin etkisi hâlâ büyük. İki komşu ülke arasındaki ticaret 2006'dan sonra üçe katlanarak 2010'da 2.5 milyar dolara ulaşmıştı. Türk yetkililer, Mart'ta başlayan sivil gösterilere yapılan sert müdahalelere son verilmesi için Devlet Başkanı Beşşar Esad'ı aylarca ikna etmeye çalışmış, fakat sonunda Suriye yönetimine karşı tavır almıştı. Arap Birliği, Avrupa Birliği ve ABD'nin ortak yaptırımlarıyla birleşen Türkiye'nin sert önlemleri (Suriye devletine ait varlıkların dondurulması dâhil) yavaş yavaş Esad hükümetini boğmaya başladı. Fakat işadamları iki tarafın da etkilendiğini belirtiyor. Geçenlerde 150'yi aşkın Türk kamyon sürücüsü, araçlarını Suriye'de bırakıp sınıra yürümek zorunda kaldı. Türkiye'nin doğusunda, Şanlıurfa yakınlarındaki sınır geçişi Suriye tarafından kapatılmıştı. Türk sürücüler Suriyeli yağmacıların lastik ve akülerini çaldıklarını belirtiyor. Ortadoğu'ya transit geçiş olarak Suriye'ye güzergâhını kullanan Türk şirketler de artık Irak veya Akdeniz üstünden nakliyata başladı. Türkiye'nin aldığı yaptırım kararlarından sonra Suriye, ülkeye giren Türk mallarına yüzde 30 vergi getirdi ve Türkiye'yle olan serbest ticaret anlaşmasını askıya aldı. Bunun üzerine Türkiye de tepki olarak Suriye mallarına yüzde 30 vergi getirdi. Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan, Suriye'nin ikinci büyük ihracat pazarı olduklarını (Çin'den sonra), dolayısıyla onların Türkiye'den daha zor duruma düştüğünü aktarıyor. Türkiye'de ihracatç ı la rsa ithalatçılardan daha olumsuz etkilendi. Suriye'den yapılan ithalat Türkiye'nin geçen yılki toplam ithalatının yalnızca yüzde 0.3'üyken ihracat, Suriye'nin toplam ithalatının yüzde 10.6'sını oluşturuyor. 22 yaşındaki Gaziantepli öğrenci Emre Hadımoğulları, Suriye'ye getirilen yaptırımlara karşı. Hadımoğulları, kendi gibi Alevi olan Esad'a yakınlık duyduğunu ve Suriye'deki mezalime dair haberlerin abartıldığına inandığını belirtiyor. Antep'teki birkaç Suriyeliden biri olan pazarlama analisti Hüseyin Kebed, iki ülke arasındaki bunalımın Türk arkadaşlarıyla ilişkilerini bozmadığını, ancak bundan tüm Suriyelilerin zarar gördüğünü dile getiriyor. "Yaptırımlar hiçbir şeye çözüm değil" diyor. Suriye'den bağcık ithal eden büyük ayakkabı imalatçısı Akinal Bella'nın Başkan Yardımcısı Cengiz Akinal, Suriye mallarına konan vergi yüzünden bağcıkları Çin'nden ithal etmek zorunda kaldığını söylüyor. Buna karşılık, Suriyeli ayakkabı firmalarını boykot eden Arap Birliği ülkeleri de Akinal Bell'ya yöneldiği için talebin arttığını söylüyor. Fakat Akinal, "Suriye'deki isyanın sona ermesini istiyorum. Ortadoğu ülkeleriyle ilişkilerin bozulması ticaret için iyi değil" diyor. Bazı işadamlarına göre gerek Suriye, gerek Arap Baharı'yla çalkalanan diğer ülkelerde ekonominin toparlanması ve pazarların cazip hale gelmesi yıllar alabilir. Suriye'de iki fabrikası olan Akteks Grup adlı büyük tekstil firmasının Başkan Yardımcısı Mehmet Ali Mutafoğlu yalnızca Suriye pazarına değil, Avrupa ve Ortadoğu'ya da mal satıyor. Fakat Suriye'de talep Mart'tan beri yüzde 40 azaldı. Yakın zamana kadar Halep'e günde dört otobüs kaldıran Altınoluk seyahat acentesinin Genel Müdürü Fetullah Aşkın'sa Esad'ın zulmüne karşı Türkiye'nin haklı olduğunu belirtiyor. "Suriyeliler kardeşimizdir. Birimiz hata yaptığında diğerinin yardıma koşup onu düzeltmesi gerekir" diyor.
