Türkiye, şike skandalıyla uğraşırken Britanya da bir medya skandalıyla sarsılıyor. Britanya'nın tabloid gazetelerine egemen olan ve satış için kural tanımayan habercilik anlayışı, telefon mesajı hackleme skandalları, polise rüşvet, medyanın siyasetçiler ve iktidarla ilişkileri açısından her düzeyde sorgulanıyor. Medya baronları, gazete yöneticileri, Scotland Yard yöneticileri ve başbakan dahil siyasetçiler, bu sorgulamanın hedefleri arasında. Medya dünyasında rakip tanımayan ve tiraj için her tür etik değerin dışında bir gazetecilik anlayışının en önemli temsilcisi olan Avustralyalı medya baronu Rupert Murdoch, 80 yaşında İngiliz Parlamentosu İçişleri Komisyonu'nun karşısında, imparatorluğunun yöneticilerinden olan oğlu James Murdoch ile dört buçuk saat sorguya çekildi. Skandalın mağdurlarından özür dilemesine karşın, gazetesinin kurduğu yasadışı ve ahlaksız ilişkilere dair soruları baba oğul, "Bilmiyorum,", "Hatırlamıyorum," ya da "Bunu ilk defa duyuyorum," diye savuşturdular. Rupert Murdoch sorguda ayrıca, güvendiği önemsiz insanların ihanetine uğradığını ve bedeli onların ödemesi gerektiğini söyledi. Sorgunun ikinci saatinde, dinleyici sıralarında oturan bir protestocunun yüzünü hedeflediği köpük pastasını ise karısı Wendi, önce protestocuyu tokatlayıp sonra da köpüğü yüzüne bulaştırarak bertaraf etti. Bu skandalın merkezinde Britanya'nın en çok satan, Murdoch'un
News of the World (NOW) gazetesi var. Gazete ve yöneticileri, kraliyet ailesi, cinayet kurbanları, Afganistan ve Irak savaşında ölen askerler ve Londra bombalamaları mağdurlarının ailelerinin telefon mesajlarını hacklemekle, bilgi alabilmek için polise sürekli rüşvet vermekle suçlanıyor. Önce iddialara karşı dik duran Murdoch, reklam verenlerin
NOW'ı boykot etmesi ve kamuoyu tepkisinin artması üzerine gazeteyi kapattığını açıklamak zorunda kaldı. Britanya'daki medya yatırımlarının ana şirketi olan News International'ın yöneticisi, eski
NOW Genel Yayın Yönetmeni Rebekah Brooks'u önce savundu, ancak iş ayyuka çıkınca "Ona güvenmiştim," demekle yetindi. Brooks, parlamenterlerin sorgusundan sonra tutuklandı.
KANDAL NASIL PATLADI?
2003'te 13 yaşındayken okul dönüşü kaçırılan ve sonra da öldürülen Milly Dowler'la ilgili haberler nedeniyle Rebekah Brooks (2003'e kadar
NOW'un editörü, o tarihten itibaren
The Sun'ın yayın yönetmeni) ve Andy Coulson (
NOW'un yayın yönetmeni) bir parlamento soruşturma komitesinin karşısına çıktılar ve bilgi için polise para ödediklerini itiraf ettiler. 2006'da Clive Goodman (
NOW'un kraliyet ailesi editörü), bazı diğer gazeteciler ve özel detektiflerle birlikte kraliyet ailesinin şikayeti üzerine telefon mesajlarının hacklendiği gerekçesiyle tutuklandılar. Gazetenin Genel Yayın Yönetmeni Andy Coulson istifa etti. 2009 ve 2010'da yapılan araştırmalar gazetenin telefon mesajı dinleme konusunda çok çeşitli faaliyetleri olduğunu ortaya koydu. İşin içinde Scotland Yard yetkilileri ve özel dedektifler de vardı. Gazete, dinlenme mağdurlarına 2 milyon pound tazminat ödeyerek anlaştı ve mahkemeden kurtuldu. Soruşturma devam etti ve 2011'de yapılan açıklamayla gazetenin Britanya Kraliyet Ailesi'nin, öldürülen Milly Dowler'ın, Londra bombalamalarının mağdurlarının, savaşta ölen Britanyalı askerlerin ailelerinin telefon mesajlarını dinlediği, bilgi almak için polise rüşvet verdiği açıklandı. Gazete yöneticileri bu faaliyetler hakkında bilgi sahibi olmadıklarını söyledi. Kamuoyu ayağa kalktı. Murdoch, gazeteyi kapattı. Böylece yayın hayatına 168 yıl önce saygın bir gazete olarak başlayıp 1968'de Murdoch'la birlikte pervasız bir tabloide dönüşen (yani magazinleşen) gazetenin yayın hayatı bitti, 200'den fazla gazeteci de işsiz kaldı.
ÖLÜ MUHBİR MUHABİR
Sean Hoarne,
NOW'da çalışan ancak 'alkol ve uyuşturucu sorunları' nedeniyle işine son verildiği söylenen bir gazeteciydi. Murdoch'ların sorgusundan bir gün önceki açıklamalarıyla Britanya Başbakanı Cameron'u da skandalın göbeğine oturttu. Skandal nedeniyle yayın yönetmenliğinden ayrılan Andy Coulson, artık başbakanın iletişim direktörlüğünü yürütüyordu. Hoarne, Coulson'un telefon mesajlarının dinlenmesi talimatını verdiğini, en azından dinlendiğini bildiğini açıkladı. Ayrıca şöhretlerin cep telefonlarını takip ederek nerede olduklarını bulmak üzere polise rüşvet verilmesinin de bilgisi dahilinde olduğunu açıkladı. Murdoch'un bir başka yöneticisi de Scotland Yard'ın danışmanı olarak işe alınmıştı. Scotland Yard da bu skandala en üst düzeyde iki yöneticisini kurban verdi. Ancak tesadüfe bakın ki bu açıklamalardan iki gün sonra Hoarne evinde ölü bulundu. Ölüm hakkında detaylı bir açıklama yapmayan polis, şüpheli bir durum olmadığını belirtti.
RUPERT MURDOCH YA DA LORD VALDERMORT
Saygın gazeteleri alıp kârlı paçavralara çevirmekle namlı. Gazeteciliğin etik kurallarını yerle bir etti. Sahibi olduğu Fox televizyonunun taraflı haberden çok propagandaya benzeyen yayınları nedeniyle 'haberin foxlaştırılması' tanımının mucidi oldu. Kah o kah bu siyasetçiye yanaşarak, medya imparatorluğunun desteğini sundu, çıkar elde etti, sonra onları yarı yolda bıraktı. Buna karşın o da iletişim akademisyenlerini, itibarlı gazetecileri ve gazeteleri elitist ve tutucu olmakla suçladı. Murdoch'un medya imparatorluğunun dünya üzerinde 47 bin çalışanı var. Şirketlerinden vergi öncesi geliri ise yılda 28 milyar dolar. Haberciliğin magazinleştirilmesi ve reyting uğruna her şeyin mubah kılınması anlayışı nedeniyle eleştirilen Murdoch, kâr sözkonusu olunca çok başarılı bir işadamı. Britanya'daki tartışmanın medya patronluğunun sınırları meselesini de yeniden gündeme getirmesi bekleniyor. Bu arada siyaset dünyasıyla çıkar ilşkisi kurduğu gerekçesiyle Murdoch aleyhine ABD'de de soruşturma açılacağı açıklandı.
MURDOCH MEDYA İMPARATORLUĞU
SİNEMA SANAYİ: 20th Century Fox, 20th Century Fox Espanol, 20th Century Fox Home Entertainment, 20th Century Fox International, 20th Century Fox Television, Fox Searchlight Pictures, Fox Studios Australia, Fox Studios Baja, Fox Studios LA, Fox Television Studios ve Blue Sky Studios.
TELEVİZYON: Fox Broadcasting, Fox Sports Australia, Fox Television Stations, FOXTEL, MyNeworkTV, STAR; Fox Business, BSkyB, DirectTV ve Sky Italia.
KABLO: Fox Business Network, Fox Movie Channel, Fox News Channel, Fox Sports Channel, Fox College Sports, Fox Sports Enterprises, Fox Sports En Espanol, Fox Sports Net, Fox Soccer Channel, Fox Reality, Fuel TV, FX, National Geographic, Channel United States, Channel Worldwide, Speed.
DERGİLER:Big League, Inside Out, donna hay, ALPHA, News America Marketing, Smart Source, The Weekly Standard ve Gemstar - TV Guide International Inc.
GAZETELER: Avustralya'da aralarında Daily Telegraph, Sunday Telegraph, Herald Sun ve Sunday Herald Sun, Post-Currier, Sunday Mail, Sunday Times, The Australian, The Mercury, The Weekly Times olan 21, Britanya'da aralarında The Times, The Sunday Times, The Sun ve News International olan altı, The New York Post ve Wall Street Journal (ABD) ve ayrıca aralarında yayınevleri, çeşitli şirketlerle holdingler olan 30'u aşkın şirketi de var.
MURAT ÇELİKKAN
