150 bin nüfuslu kozmopolit şehir

İstanbul Yeşilköy'deyiz... Atatürk Havalimanı'nda ilk istikametimiz dış hatlar terminali. Daha içeri girer girmez birkaç Çinliyi yere yatmış uyurken görüyoruz. Uçaklarını bu şekilde beklemeyi tercih etmişler. Oysa sunduğu imkanlarla Atatürk Havalimanı, zamanın çok daha keyifli değerlendirilebileceği bir yer. Zaten öğrendiğimiz kadarıyla kadınlar, erkeklere göre uçuş saatinden daha erken gelip havaalanının, özellikle de dış hatlar terminalinin nimetlerinden yararlanmayı tercih ediyor. Tabii onların ilgisini çeken alanların başında dutyfree mağazaları ve lounge'lar geliyor. Atatürk Havalimanı'nda restoranlar, otel, mağazalar, PTT, bankalar, çiçekçi, lostra salonu, gazete bayileri, büfeler, hediyelik eşya mağazaları, kuaför gibi bir 'şehir'de olması gereken pek çok mekan var. Örnek vermek gerekirse, lostra salonunda günde yaklaşık 100 kişi ayakkabı boyatıyor. Daha çok personelin kullandığı kuaförün adı Parisli Cemil. Saç kesimi 50 TL, fön 25 TL, dip boya 80 TL, röfle 150 TL, erkeklerde sakal tıraşı 20 TL. Dış hatlardaki TAV Galeri'de her ay başka bir sanatçının eserleri sergileniyor. Havaalanında ayrıca yaklaşık 1200 güvenlik personeli çalışıyor. Biz de, TAV Havaalanı İşletmeleri yetkililerinin rehberliğinde, Atatürk Havalimanı iç ve dış hatlar terminalinde bir gün geçirdik ve bu 'imkanları geniş şehir'de yaşamı inceledik.

SAYILARLA ATATÜRK HAVALİMANI
Havalimanının en yoğun olduğu günler perşembe, cuma, pazartesi ve pazar.
Atatürk Havalimanı'nda, hava yolu şirketleri, yer hizmetleri kuruluşları, kamu kurumları, ticari kuruluşlar, temsil gözetim şirketleri gibi 500 tüzel kişilik /şirket ile 240 taşeron kuruluş hizmet veriyor.
İç ve dış hatlar terminallerinden yılda ortalama 24 milyon bagaj geçiyor. Bu rakam, çok yoğun dönemlerde günde 100 bin, ayda ise 2,5 milyona ulaşabiliyor.
İç ve dış hatlar terminali günde ortalama 90 bin, 2010 yılında ise toplam 32 milyon 145 bin 619 yolcuya ev sahipliği yaptı. Trafiğin en yoğun olduğu dönemlerde hizmet verilen yolcu sayısı 120 bini aşıyor.
İç ve dış hatlar terminalinde bulunan 225 tuvalette, günde ortalama 4 bin 160 adet rulo tuvalet kağıdı, 240 litre sıvı el sabunu kullanılıyor.
Havaalanındaki enerji tüketimi, günlük ortalama 265 bin kwh, aylık 8,06 milyon, yıllık 96,8 milyon kWh. Bu sayısal veriler, 120 bin nüfuslu Arnavutköy ilçesinin kullandığı elektrik miktarına eşit.
Havalimanında, TAV İstanbul'un işletmeye başladığı 2000 tarihinden bu yana dış hatlarda Kayıp Eşya Ofisi'ne ulaşan 55 bin 364 adet kayıp bagajın 46 bin 477 adedi ve 2005'ten bu yana iç hatlarda bulunan 25 bin 438 adet kayıp bagajdan 21 bin 864 adedi sahiplerine teslim edildi.
Dış hatlarda, ATÜ Duty Free tarafından 6.030 metrekare alanda, 22 farklı mağazada duty free satış hizmeti veriliyor.
66 noktada yiyecek-içecek hizmeti verilen iç ve dış hatlar terminalinde ayda ortalama, 10 ton bakliyat, 14.5 ton kırmızı et, 28.5 ton meyve, 68 ton sebze, 150 ton içme suyu, 30 ton süt ve süt ürünleri, tüketiliyor. Terminalde ayrıca ayda ortalama, 1.2 ton kahve sunuluyor. Günde ortalama 36 bin kişi yemek yiyor.

İÇ HATLAR TERMİNALİ
İç hatların altı hediyelik eşya mağazası, iki de lounge'u var
İç hatlar terminalinde iki lounge, altı hediyelik eşya mağazası ile çeşitli kafe, restoran ve barlar var. Yolcu sayısıyla orantılı olarak alışveriş alanları ve lounge'ları dış hatlardan daha az tabii ki. Fakat şunu kesinlikle söyleyebiliriz ki yeme-içme bakımından dış hatlardan hiç de geri kalır tarafı yok. Burada da yeme-içme alanlarının büyük bir bölümü yakın zamanda yenilenmiş. Giriş tarafındaki mekanlara Kantin adlı yeni bir yer eklenmiş. Burası bildiğimiz büfe aslında. Islak hamburgerden dönere bir büfede ne ararsanız var. Ve açıldığından beri yoğun ilgi görüyor. Buradan da anlaşılıyor ki biz Türkler kendi fastfood ürünlerimizden vazgeçemiyoruz. Güvenlik sonrasında yer alan foodcourt alanı da yenilenen yerlerden. İşte buradaki en özel yer Tadında Anadolu adlı restoran/dükkan. Burası için Osman Serim, Adnan Şahin gibi yemek kültürü duayenleri danışmanlık yapmış. Anadolu'nun farklı yörelerinden özgün ürünler seçmişler. Hepsini burada tadarak alabiliyorsunuz. Örneğin Mudanya'da üretimi yapılan Şeker Hanım markasının reçelleri, zeytinleri, pek çok farklı yöreden getirtilen ve asiditesine göre kategorize edilen zeytinyağları, Siirt, Bitlis, Isparta gibi yörelerin balları, Tokat'ın bez sucuğu, Bozcaada, Urla gibi yörelerin butik şarapları, Beyoğlu çikolatası ve farklı yörelerden envaiçeşit peynir bu ürünlerden bazıları. Eğer isterseniz bunları gidişte sipariş edip, dönüş uçuşu bilgilerinizi verip dönüşte teslim alabiliyorsunuz. Bir de restoran kısmı var Tadında Anadolu'nun. Belli başlı tencere yemeklerimizin ve ızgaraların yanı sıra kendi yöresi dışında kolay kolay bulamayacağınız otlar ve yemekler de var. Örneğin bir zeytinyağlı tabağında deniz fasulyesi, kuzu kulağı otu, ebegümeci, bakla, yarma ve buğday salatası, patlıcan salatası ve zeytinyağlı biber dolması, karışık yaptırabileceğiniz sıcak tabağında ise analı kızlı, Sivas'ın alatlı pilavı, Gaziantep'in kuru patlıcan dolması, radika otu yemeği, domatesli cevizli erişte tadabilirsiniz. Ayrıca sabahları da, az önce saydığımız ürünlerin yer aldığı zengin bir kahvaltı tabağı alabilirsiniz... Tadında Anadolu'nun yanındaki Kokpit, daha çok acelesi olanlara hitap ediyor. Sandviç ve unlu mamüller ağırlıkta. Onun yanındaki Greenport ise dış hatlardaki şubesi gibi brasserie tarzında, ala carte hizmet veren bir mekan. Bu arada hemen belirtelim. BTA iç hatlardaki yiyecek-içecek alanlarını geçen temmuzda USAŞ'tan devralmış ve kendi fiyat politikalarına göre yözde 25 civarında daha ucuz fiyatlar belirlemişler. Örnek vermek gerekirse, Tadında Anadolu'da karışık tabaklar 8-18 TL arasında değişiyor. Onun dışında fikir vermesi için örneğin kaşarlı tost 5.5 TL, simit 1.75 TL, sandviç çeşitleri 6 TL'den başlıyor, çay ise 3 TL.

DIŞ HATLAR TERMİNALİ
TAV Airport Otel, transit yolcuların kurtarıcısı
Atatürk Havalimanı'nda çalışan personelin tamamına yakını yabancı dil biliyor. Personel arasında, dış hatlar terminalinin üst katı (gidiş) ayrılık katı, alt katı (geliş) ise kavuşma katı olarak anılıyor. Giden ve gelen yolcunun yanı sıra, özellikle 2010'da, THY'nin büyümesiyle birlikte transit yolcu sayısı da yüzde 30 oranında artmış. Transit yolcuların havaalanında yararlanabileceği en güzel imkan ise TAV Airport Otel. Burada günlük konaklamanın yanı sıra saatlik konaklama olanakları da var. Minimum dört saat için oda alabiliyorsunuz ve fiyatı 75 avro. Özellikle dışarıya çıkmaya değmeyecek kadar, örneğin dört-beş saatlik bir bekleme süresi olan transit yolcular için ideal. Odadaki ekrandan uçuşunuzu da takip edebiliyorsunuz. Otel kadar olmasa da dış hatlardaki lounge'lar da yemek yiyip rahat koltuklarda yayılmak, gazete okumak ve hatta oyun oynamak için ideal. Hepsi 7/24 açık. Son dönemde yenilenen THY'nin CIP (Commercially Important Person / ticari olarak önemli kişi) salonunu şu sıralar herkes merak ediyor. THY'nin özel yolcu programı Miles&Smiles üyesi Elite ve Elite Plus kart sahibi yolcuların ve Star Alliance Gold kart sahiplerinin kullanabildiği salon, gerçekten de son derece geniş ve gösterişli. 3000 metrekarelik salonda kütüphane, bilardo alanı, televizyon ve müzik sistemi, özel dinlenme alanları, çocuk oyun alanı ve duş gibi imkanlar var. Bu salon ve HSBC salonu dışındaki lounge'lar TAV'ın işletmesinde. Primeclass salonu, TAV'ın Prime Pack hizmetinden yararlananlar, TAV Passport Kart sahipleri ve bazı anlaşmalı kuruluşlar için. Burada diğer lounge'lardan farklı olarak ala carte yemek de sunuluyor. Yetkililer, rağbet gören bir salon olduğu için buranın yakında tadilata girip genişletileceğini söylüyor. Bunlar dışında bankaların kredi kartı sahipleri için açtığı Wings Lounge, Garanti Zone Lounge, Yapı Kredi World Lounge, İş Bankası Millennium Lounge ve British Airways Terraces Lounge var. Hepsinde yiyecek, içecek, internet, televizyon, yerli/yabancı gazete hizmetleri var. Bazılarında PlayStation ve bilardo gibi seçenekler de bulunuyor. Bu salonların dekorasyonları da son derece iddialı. Örneğin World Lounge'ın tasarımı Karim Rashid imzasını taşıyor. Bu arada kredi kartı sahipleri yanlarında misafirlerini bazı salonlarda ücretsiz, bazılarında da belli bir ücret karşılığında ağırlayabiliyor. Dış hatlar yolcusunun en çok ilgisini çeken yerlerden biri de duty-free tabii ki. 19'u gidişte, üçü gelişte olmak üzere 22 mağaza var. Ayrıca dünyaca ünlü markaların butikleri de burada yer alıyor: Bulgari, Ermenegildo Zegna, Hermes, Hugo Boss, Salvatore Ferragamo, Versace gibi. Ayrıca Atasay, D&R, Empire, Mavi Jeans, Samsonite, Vakko gibi markaların şubeleri de bulunuyor. Bir de özellikle yabancı turistlere hitap eden ve ödüllü bir konsept olan Old Bazaar var. Burası Kapalıçarşı'nın minyatür versiyonu gibi. Türkiye'ye özgü her türlü ürünün satıldığı Old Bazaar'ın kapısında da bir Maraş dondurmacısı duruyor ve geleneksel külah çekme hareketiyle turistleri şaşırtıyor.

Bunları biliyor musunuz?
İstanbul Atatürk Havalimanı'nın toplam alanı 11.776.961 metrekare. Bunun 62.500 metrekaresi iç hatlar terminali, 268.000 metrekaresi ise dış hatlar terminali.
www.ataturkairport.com sitesinin ana sayfasında uçuşlarda rötar olup olmadığını öğrenebiliyorsunuz.
Havalimanının 2010'da ulaştığı yolcu sayısı 32,1 milyon.
Atatürk Havalimanı, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'nün (ICAO) yaptığı sınıflandırmaya göre CAT II niteliklerine sahip. Yani meteorolojik koşulların kötü olduğu zamanlarda bile uçaklar inişkalkış yapabiliyor.
Havalimanında beton kaplamalı iki adet 3000 x 45 metre ebadında ve bir adet 2600 x 60 metre ebadında üç adet pist bulunuyor.
Havalimanının bünyesinde 7076 araçlık kapalı, 1034 araçlık açık otopark var.
Şehre ulaşım, otobüs (Havaş ve İETT), taksi ve Aksaray-Havalimanı metro hattı ile sağlanıyor.

SIRA BEKLEMEYİ SEVMEYENLERE
TAV İşletmeleri'nin özel hizmetleri de var. Bunlardan biri Prime Pack. Bu hizmeti gidişte 75 avroya, gelişte ise 64 avroya satın alıyorsunuz. Prime Pack müşterileri havaalanına ayrı bir giriş kapısından giriyor. Burada bir hostes sizi karşılıyor ve bütün işlemleriniz süresince size eşlik ediyor. Öncelikli check-in yaptırıyorsunuz, pasaport ve güvenlik noktalarından öncelikli geçiyorsunuz. Pasaport kontrolünden sonra bir golf aracıyla lounge'a, sonra da uçağın kapısına kadar götürülüyorsunuz. Eğer isterseniz evden transfer hizmeti de satın alabilirsiniz. TAV Passport Kart hizmeti ise Prime Pack'in hostessiz versiyonu gibi. Fakat başka pek çok avantajı da var.

Her damak zevkine uygun bir yer var
ATATÜRK Havalimanı'nda yeme-içme işleri BTA Catering'den soruluyor. Geçtiğimiz aylarda iç ve dış hatlarda yeme-içme alanlarının büyük bölümü yenilendi. Dış hatlar terminalinde restoran sayısı oldukça fazla. Kimi BTA'nın kendi işletmesi, kimi alt işletmeciler. Uluslararası markaların şubeleri bunlar. Bir de Karaköy Güllüoğlu gibi yine anlaşmalı yerel markalar var. Özellikle dış hatlarda, dünyanın her yerinden gelen turistler göz önünde bulundurularak ortak damak zevkleri yakalanmaya çalışılmış. Burger King, Pizza Hut gibi fast-food zincirleri de var, Starbucks, Gloria Jeans, Cafe Nero gibi kahve zincirleri ya da Greenport gibi ala carte hizmet veren ve dünya mutfakları sunan restoranlar da. Foodcourt denilen ve yakın zamanda yenilenen alanda sekiz nokta bulunuyor. Buradaki Turcuisine adlı mekan, geleneksel Türk yemekleri bulunan ve turistlerin de yerel lezzetleri deneyebileceği bir alan. Onun dışında Asya mutfağı sunan mekan da var, İtalyan mutfağı sunan da. Hepsini tek tek anlatmak mümkün değil ama yenilenen mekanlardan örnekler verirsek:
- Quick Asia: Çin mutfağını ilk kez dış hatlardaki yolcularla buluşturan mekan burası. Servis saati 10:00'da başlıyor, 22:30'a kadar devam ediyor. Mönüsünde noodle çeşitleri, suşi çeşitleri, wonton çorba, çin böreği gibi klasik Çin yemekleri var.
- Sweet Delights: Cinnemon roll, çikolata şelalesi, pastalar, dondurulmuş yoğurt, waffle gibi tatlılar, milkshake ve smoothie gibi içecekler bulunan bir mekan.
- Turcuisine: Mönüsünden örnekler şöyle: Türk mutfağının klasik salataları, zeytinyağlıları, tatlıları, geleneksel ev yemekleri, pide döner, lahmacun, kuru patlıcan dolması...
- Cakes&Bakes: BTA'nın, aynı zamanda bazı uluslararası zincirlerin tatlılarını da yapan unlu mamül fabrikasının mağazası burası. Havaalanında unlu mamül tüketiminin ne kadar yüksek olduğu görülünce böyle bir yer açmaya karar verilmiş. Açma, poğaça, börek gibi unlu mamüller taze taze sunuluyor. İç hatlarda da bir şubesi bulunuyor.