Kayıp Cennet Smyrna 1922, Hoşgörü Kentinin Yıkılışı" kitabıyla tartışma yaratan İngiliz yazar Giles Milton, Kitap Fuarı için İstanbul'a geldi. Kitabında yangını Türk askerlerinin başlattığını savunan Milton, "Ben o dönem tek amaçları para kazanmak olduğu için tarafsız olan ve huzur isteyen levantenlerin gözünden anlatmaya çalıştım. Ama sonunda Türkler kadar Yunanlılardan da büyük eleştiri aldım. Yunanistan'daki imza günümde tepki gördüm"dedi. Hiç yayınlanmamış günlüklerden ve yaptığı röportajlardan elde ettiği bilgiler ışığında hazırladığı kitabında o anları Amerikan Kız Koleji Müdürü Bayan Mills'in "Kendi gözlerimle bir Türk subayın bir eve elinde küçük teneke benzin ya da gaz kutularıyla girdiğini gördüm" sözleriyle aktaran Milton, Credit Foncier bankasının müdürü Bay Joubert'in cesaretini toplayıp bir grup Türk askerine ne yaptıklarını sorduğunu anlatıyor. Askerlerin alandaki tüm evleri yakmak için emir aldıklarını söylediğini yazan Milton, iddiaları doğrulayan bir çok görgü tanığına da kitabında yer veriyor.
LEVANTENLERİ DİNLEDİM
Olayları ne Türklerin ne de Yunanlıların gözünden anlatmak gibi bir kaygı taşımadığını söyleyen Milton, "Daha önce ele alınmamış ve bence gerçeği gizlemek için bir nedeni olmayan levantenlerle görüştüm. Çünkü onların tek istediği ticaret yapıp para kazanacakları huzurlu bir ortamdı. Hatta Türklerin idareyi sorunsuz almalarından memnunlardı" dedi. Kitabında Türk askerlerinin soğukkanlı ve barış içinde şehre girişlerinden ve Yunan askerlerinin taciz ve yağmalarından da bahseden Milton, "Tam da bu nedenle Yunanistan'da da kitabım olumsuz eleştiriler aldı. Hatta imza günümde tepkiler aldım" diye konuştu.
YILLARDIR TARTIŞILIYOR
O
dönem ismi Smyrna olan ve Türk nüfusundan çok azınlıkların ve ticaretle uğraşan oldukça zengin Levanten ailelerinin yaşadığı İzmir, 13 Eylül 1922 Çarşamba günü alev alev yanmaya başladı. Yunan askerlerinin aldıkları mağlubiyet sonrası şehri terkettiği ve tam da Türk askerlerinin İzmir'e girdiği günlerde başlayan yangını kimin başlattığı yıllardır tartışılıyor.
