FIRAT KARADENİZ
1990’LARIN başından bu yana teknoloji hayatımızı o kadar değiştirdi ki onsuz bir hayat düşünemiyoruz. Teknolojiyi yakalamak zor. Elimizden gelen sadece onun hızına ayak uydurmaya çalışmak; yenilikleri takip etmek, onlara sahip olmak ve bir diğerini beklemek. Sinemada ilk önce sessiz filmler vardı, sonra renksiz olanları. Filmlere ses de renk de gelince bir üst seviyeye geçtik.
Yeni bir boyutu fark ettik; Üç boyutlu (3D) filmlerle tanıştık. Peki bu teknoloji sadece sinema salonlarında mı kalacak? Kesinlikle hayır! Bu, en yakın zamanda çoğu evde kendine yer edecek bir teknoloji. Dünyanın önde gelen teknoloji firmaları, büyük bir rekabet içinde olduklarını kanıtlarcasına üç boyutlu televizyonlarını tanıtıyor. Bu teknolojilerin hepsi değil ama büyük bir kısmı da teker teker ülkemizdeki tekno marketlerde yerlerini alıyor.
Üç boyutlu televizyonların çalışma prensibi hakkında kısa bir giriş yapmakta fayda var. Üç boyutlu görüntülerin yakalandığı modern üç boyutlu kameralarda belli bir açıyla yerleştirilmiş iki lens bulunur. Bu, kameraların sağ ve sol göz için ayrı görüntüler yakalamasını sağlar. Bu görüntüler beyazperdeye ya da televizyon ekranına yansıtıldığında üst üste binmiş iki resim elde etmiş oluruz.
Zaten üç boyutlu yapımlara çıplak gözle baktığımızda bulanık görmemizin sebebi budur. Active shutter adı verilen polarize camlı gözlükler ise bu iki resmi tek bir görüntü olarak algılamamızı sağlar ve görüntüye derinlik kazandırılmış olur. Yani 3D tecrübesi yaşayabilmek için üç şey lazım. Birincisi 3D uyumlu televizyon. İkincisi 3D uyumlu yayın ve 3D uyumlu gözlük.
Eskiden kullanılan bir camı mavi, bir camı kırmızı karton gözlüklerin işe yaramadığını söylemek lazım. Önceden de söylediğimiz gibi yeni nesil 3D yayınları izleyebilmek için active shutter özellikli gözlükler şart! Türkiye piyasasında ürünlerini pazarlayan belli başlı firmalar var: Samsung, LG, Panasonic, Sony, Toshiba, Türkiye pazarına çok yakın bir tarihte giriş yapan Hisense ve yerli markalarımız Arçelik ve Vestel.
ÜÇÜNCÜ BOYUTUN MALİYETİ
Üçüncü boyutun maliyeti tahmin edebileceğiniz gibi diğer televizyonların üzerinde. Tabii bu maliyete 3D oynatabilen bluray okuyucuları ve 3D gözlükleri de eklemek gerek. 3D televizyonların fiyatları LCD’ler için 3.500 TL’den başlıyor. LED TV’lerde bu fiyat 7.000 liraya kadar çıkıyor. 5.000.000: 1 kontrast oranına sahip 600 Hz. Panasonic Viera 3D full HD TV’lerin fiyatı, iki active shutter 3D uyumlu gözlükle beraber 6.000 liranın üzerinde. Samsung 3D Led TV’lerde de fiyat aralığı çok farklı değil. Samsung 3D Blu-ray paketiyle (3D BD-C6900 Player ve iki tane 3D Gözlük) bu fiyat 1.000 TL’nin üzerine çıkıyor.
BOYUT ATLATAN REKABET
Üç boyutlu teknolojilerin yaygınlaşmasıyla firmalar artık bu teknolojiyi geliştirmek için yarışıyor. Çok yakın bir zamanda tanıtılan ve şimdilerde sadece özel noktalarda sergilenen ve satışa sunulan Samsung C9000, bu teknoloji yarışının en önemli örneklerinden. Sadece 7.98 mm. inceliğindeki Samsung Full HD 3D LED 9000 serisi, görüntü kalitesi ile bugüne kadar üretilen en ince Full HD 3D LED TV. Teknoloji meraklılarını heyecanlandıracak bir diğer yeni teknoloji haberi de Philips’den geldi. Philips 21:9 Platinum TV serisi bu ay içinde İngiltere’de satışa çıkacak. Bu yeni teknoloji 3D televizyonların en büyük sorunu olan ses karışması problemine de çözüm sunuyor. Yakın bir tarihte ilk olarak İngiltere’de satışa çıkacak televizyonun 9.000 TL’ye ulaşan bir fiyatla satılması bekleniyor.
GÖZLÜKSÜZ 3D ÇOK YAKIN
Üç boyut teknolojisinin geleceği Japonya’nın en büyük tüketici elektroniği fuarı olan CEATEC 2010’da gün yüzüne çıktı. Fuarda Toshiba özel 3D gözlükler olmadan izlenebilen 3D televizyonlarını sergiledi. Gözlüksüz 3D televizyonların, aralık 2010’da satışa sürülmesi planlanıyor. Her görüntü karesi için dokuz değişik perspektif üreten sistem, izleyicinin beyninin, görüntüleri üst üste koyarak görüntüyü üç boyutlu olarak algılamasını sağlıyor. Bu yeni teknolojinin ülkemize ne zaman geleceği ve nasıl bir fiyat aralığında satışa sunulacağı ise meçhul.
MARKALI 3D GÖZLÜKLER
Active shutter gözlük kullanmadan 3D yapımları izlemek mümkün olabilecek fakat bunun ne zaman gerçekleşeceğine dair bir fikrimiz yok. Ama bu teknoloji gelene kadar nasıl daha şık olabileceğinizi biliyoruz. Gucci ve güneş gözlüğü üreticisi Oakley, 3D yayınları izleyebilmenize olanak sağlayan gözlükler üretti. Gucci’nin ürettiği gözlüğün fiyatı 225 dolar. Oakley’in gözlüğü ise 125 dolardan satılıyor. Ayrıca numaralı gözlük kullanan teknoloji meraklılarına da bir haberimiz var. Samsung özellikle gözlüklü kullanıcıların daha rahat film izlemesi için ilginç bir teknoloji geliştirdi. Numaralı gözlüğün içine takılan özel lenslerle ayrıca bir active shutter gözlük takmak gerekmiyor.
Üçüncü boyuta geçmek isteyen teknoloji mereklılarını en çok düşündüren konuların başında içerik geliyor. Sahip oldukları yeni teknolojiyle ne izleyeceklerini düşünenlerin sayısı hiç az değil. Ama 3D özelliğine sahip içeriklerin sayısı her geçen gün artıyor. Bu artışta vizyona giren yeni üç boyutlu filmlerin etkisi büyük. Fakat televizyon dünyası da beyazperdenin gerisinde kalacak gibi değil.
James Cameron’ın son şaheseri Avatar’la üç boyut çılgınlığı, 3D televizyonlar sayesinde sinema salonlarından evlere taşındı. Ama tüm bu gelişmelerden hemen önce İngiltere’nin Sky 3D spor kanalı, geçtiğimiz nisan ayında yayına girdi. İlk canlı yayın, Premier Lig takımlarından Manchester United ve Chelsea arasındaki maç gösterimiyle başladı. Taraftarlar 3D maçı, barlara özel olarak konulan televizyonlardan takip etti.
Sky’ın ürün geliştirme müdürü Brian Lenz, maçtan sonra haberlerde bir açıklama yaparak yayının olumlu ve başarılı geçtiğini söyledi. Bu da gelecek yayınlar için olumlu bir işaret olarak kayda geçti. Lenz, 3D görüntü yönetmeninin yayında olmayan 2D kameralara da erişiminin olduğunu söyleyerek: “Arada sırada çoklu görüntü dilimimiz olmadığında yakın plan alıp 2D/3D dönüştürme yaptık.
Ekranda çok fazla şey olduğu zaman bu dönüştürme gerçekten kötü gözükebiliyor, ama yakın planda ufak tefek şeyler dışında istediğinizi alabiliyorsunuz,” dedi. Bu nedenle de 3D yayında normal yayınlara oranla daha çok saha dışı görüntü televizyonlara yansıdı. 3D televizyon kanallarına bir örnek de ABD’den geldi. ABD’li DirectTV adlı bir firma, 200 tane yeni yüksek çözünürlüklü HD televizyon kanalını bu yıl içerisinde yayın hayatına kazandırdı. Üstelik bu kanallardan bir tanesi üç boyutlu yayın imkânına sahip.
OYUNLAR EVRİM GEÇİRİYOR
Microsoft’un uzun süredir Project Natal adıyla anılan hareket ve ses sensörlü oyun kontrol sistemi Kinect’ten de bahsetmek gerek. Kinect geçtiğimiz aylarda tanıtıldıktan sonra 4 Kasım’da ön sipariş uygulamasıyla satışa çıkarıldı. Xbox 360 için geliştirilen Kinect’in bu yıl bitmeden uyumlu oyunlarla birlikte raflardaki yerini alacağı söyleniyor. Yeni ürün, Nintendo’nun 2008’de piyasaya sürdüğü Wii Motion Plus ve Sony’nin hareket denetleyicili PlayStation ile rekabet halinde olacak.
Yeni cihaza uyumlu oyunlar arasında sıçrama hareketini ve uçuşu kapsayan oyunlar, yoga simülatörü, sanal ışın kılıcı
kullanımını ve ekrandaki oyunu denetlemek için bazı özel el hareketleri yapılmasını gerektiren Star Wars (Yıldız savaşları) gibi çeşitler yer alıyor. Ayrıca MTV Games firmasına ait Dance Central adlı bir dans programı da yer alıyor. Şunu da belirtmekte fayda var; yeni XBox’ı oyun konsolunun ötesinde, becerikli bir multimedya konsolu olarak tasarlayan
Microsoft, cihazın bellek ve hızını artırmakla kalmamış, kablosuz bağlantı, film ve video izleme, Zune medya oynatıcısnı çalıştırma gibi özelliklerle de donatmış.
KENDİ İÇERİĞİNİZİ YARATIN
D filmleri, oyunları ve TV programlarını takip ederken kendi 3D görüntülerinizi de yaratabilirsiniz. Panasonic’in Hollywood film sektörünü geleceğe taşıyan 3D çekim teknolojisi, herkesin kullanabileceği kadar kompakt bir gövdede piyasaya sürdüğü Panasonic SDT750 3D kameralar kendi 3D çekiminizi yapmanıza olanak sağlıyor. Sony de 3D yarışında geride kalmış değil. Firma, filmden oyuna, fotoğraftan kendi içeriğinizi yaratmanıza imkân verecek olanaklara kadar üçüncü boyutta birçok zengin seçenek sunuyor.
TÜRKİYE’DE DE ÖRNEKLER ÇOĞALIYOR
Türkiye’de de 3D yayına başlayan kanallar arasında Digiturk başı çekiyor. Digiturk haziran ayından itibaren 3D filmler ve belgeseller yayınlıyor. Süpertoto Süper Lig maçlarına da bu teknoloji yansıyacak elbet ama son gelişme belgesel cephesinden. İz TV geçen yıldan bu yana belgesel üzerine Digiturk için 3D içerik üretiyor.
Ahmet Sargın, Vedat Atasoy, Murat Toy ve Coşkun Aral tarafından kurulan İz TV, Ahmet Sargın’ın geliştirdiği teknikle 3D belgeselleri hayata geçirmek için uğraş veriyor. Sudaki İzler adlı sualtı belgeselenin çekiminde yer alan Savaş Karakaş, 23 Ekim’de Cumartesi SABAH’ta yayımlanan söyleşide 3D tecrübesiyle ilgili şunları söylemişti: “Yaptığımız 3D çekimler, basit bir sunuş olarak kalmayacak.
Seyircilerimiz gerçekten ıslanmaya hazır olsun! Çünkü artık yalnız dalmayacağım, onları da koltuklarından çekip alıp, denizin ya da göllerin derinliklerine yanımda götüreceğim. Beni 3D izlemek için takacakları gözlük, birden bir dalış maskesine dönüşecek. Seyircilerimiz kendilerini evlerinin salonundan denizin derinliklerine doğru palet vururken, balık kovalarken bulurlarsa sakın korkmasın! Ben yanlarında olacağım.”
OYUN ZAMANI
Yeni nesil görüntü ve ses teknolojilerini anlatırken oyun konsollarından bahsetmezsek eksik olur. 2010 itibarıyla oyun tutkunları üç boyutlu oyunlarla tanışmaya başladı. PlayStation 3 için beklenen 3D Blu-ray film oynatma güncellemesi eylül ayında geldi. Ancak güncelleme, film oynatımıyla sınırlı değil.
PS3’ün daha sonra çıkacak olan güncellemeleri üç boyutlu fotoğrafları, PlayTV cihazı üzerinden alınan TV yayınlarını ve hatta Youtube videolarını bile üç boyutlu gözlüklerle izleme imkânı sunacak. Ayrıca PS3’e 3D oyunlar da geldi. 3D teknolojisine sahip ve güncelleştirmeleri yapmış olan kullanıcılar, MotorStorm ve Call of Duty gibi oyunlarla 3D tebrübesi yaşamaya başladı.