İLİŞKİLİ HABERLER: Bir dönüşüm öyküsü; Ovidius'un Dönüşümler 'de anlattığı Iphis'in öyküsü

Bir dönüşüm öyküsü

28.07.2010

Ali Smith, Kız Erkekle Buluşur adlı kitabında kız doğup erkek olarak büyütülen, sonra da düğün arifesinde mucizevi olarak erkekleşen Iphis'in öyküsünü günümüze uyarlıyor. ELİF TANRIYAR, Ovidius'un klasik öyküsünün güncel versiyonunu değerlendirdi

Ali Smith'in kısa romanı Kız Erkekle Buluşur, "Haydi size kız olduğum günleri anlatayım, diyor dedemiz," sözleriyle başlıyor ve sizi bekleyen romana dair ilk şaşırtıcı sinyali veriyor. Eh, kim bu sözlerle başlayan bir hikâyeye kayıtsız kalabilir ki zaten? Bu ilk cümleden de anlayabileceğiniz gibi Smith'in romanı; bazılarının bu durum karşısındaki katılıklarına inat, cinsiyetlerin akışkanlığı ve kolayca değişebilirliği üstüne bir hikâye anlatıyor. Cinsiyet meseleleri ya da toplumsal sorunlara karşı olan her türlü katılığın ardından yaşanan dönüşümlerin hikâyesi bu... Kız Erkekle Buluşur, esasen kitabın orijinalinin yayıncısı Canongate'in Mitler dizisi için, İskoçya'nın parlak yazarlarından, Whitbread ödüllü Ali Smith tarafından yazılmış. "Mitler yaşamlarımıza yansıyan ve onlara biçim veren evrensel ve zamanı belirsiz öykülerdir. İsteklerimizi, korkularımızı, özlemlerimizi irdeler, bize insan olmanın anlamını anımsatan anlatılar sunar," fikrinden yola çıkan yayınevi; Ali Smith'in yanı sıra aralarında Margaret Atwood'un da bulunduğu pek çok yazardan daha bu diziye katılmalarını istemiş. Smith'in bu seri için seçimi ise Ovidius'un Dönüşümler'de (Metamorphoses) anlattığı Iphis'in öyküsünü günümüze uyarlamak olmuş. Yalnızca aşkın gücünü ve dönüştürücü özelliğini anlatmakla kalmayan, güncel toplumsal sorunlara da dokunan ve feminist bir dile sahip romanında, Smith; günümüz İskoçyası'ndan iki genç kızın, Anthea ve Imogen (Midge) Gunn'ın öykülerini anlatıyor. Her zaman sorumluluk sahibi olan abla Midge'in aksine Anthea, daha hayalperest ve düzene uymakta zorlanan bir kişilik sergilemektedir. İki kardeşi, son derece renkli bir kişiliğe sahip olan ve birkaç yıl önce aniden kendi tekneleriyle çıktıkları dünya turundan bir daha dönmeyen büyükanne ve büyükbabaları büyütmüştür. İlk bölümü anlatan Anthea'dan, onlar küçük bir çocukken büyükbabalarının anlattığı bir hikâyeyi dinleriz. Kadın hakları için kundakçılık yapan, anarşist ruhlu, erkek cesaretine sahip ancak bir o kadar da güzel bir kadının öyküsüdür bu. Anthea o an farkında olmasa da, bu öykü ilerde tüm yaşamını belirleyecektir. Her bölümde sözü birbirlerinden devralan kardeşlerin anlatımlarından Midge'in küresel, çok sektörlü, büyük bir şirkette reklam yazarlığı yaptığını ve erkek rekabetine rağmen hızla yükseldiğini, buna karşın Anthea'nın ise Midge sayesinde girdiği aynı şirketteki işine bir gün dahi tahammül edemediğini öğreniriz. Anthea, şirketten ayrıldığı gün, şirket aleyhine duvarlara sloganlar yazan Robin'le karşılaşır. İlk anda onu yakışıklı bir erkek sanan genç kadın, göz göze geldiklerinde ise onun erkek değil, güzel bir kadın olduğunu fark eder. Ancak bu durum onların ilk bakışta âşık olmalarına engel değildir. Her ikisi de bu duruma kendilerini kolayca uydurup, aşklarını doludizgin yaşıyor olsalar da; Midge'in zihninin içindeki düşünceleri izlediğimiz parantez aralarından, onun bu durumu pek de kolay kabullenemediğine ve tutucu yanının ağır bastığına tanık oluruz. Öte yandan Midge, hiç beklemediği bir üst pozisyona yükselmiştir ancak onu bu yeni göreve getiren hafif tacizkâr patronu, yeni pozisyonunda şirketlerinin neden olduğu doğa kirliliğini haklı çıkaracak ya da hasıraltı edecek bahaneler yaratmasını isteyecektir ondan. Kendini büyük bir yol ayrımında hisseden Midge, vicdanının kabul edemeyeceği bu teklif karşısında büyük bir kırılma yaşar ve bir dönüşüm geçirerek, ömrünü adadığı işten ve inandığı yanlış değerlerden vazgeçer. Ve aynı dönemde aşkı da bulur. Aynı sıralarda Anthea ve Robin ise şehrin önde gelen tüm anıt ve yapılarını kadın haklarıyla ilgili sloganlarla boyamaktadırlar. Hem Anthea hem de Midge aradıkları özgürlüğü ve mutluluğu hiç beklemedikleri yerlerde bulmuşlardır. İki kardeşin yaşadığı dönüşümlere baktığımızda asıl büyük olanı daha katı yapılı Midge'in yaşadığını görüyoruz ilginç bir biçimde. Mitolojiyle çağdaş edebiyatı başarıyla buluşturan Ali Smith, yalnızca onların yaşadığı değişimi anlatmakla kalmıyor, arka planda feminist bakış açısıyla sunduğu kadın haklarından, kariyerlerinde hakları olan pozisyonu elde edebilmek için vicdani ya da kişisel fedakârlıklarda bulunmak zorunda kalan kadınlarla büyük şirketlerin yarattığı çevre kirliliğinden de bahsediyor. Anthea'nın günümüz mitleri ile reklamcılığı buluşturan şu sözleri ise hayli dikkat çekici: "Diyorum ki mitler tümüyle hayal ürünü müdür, toplumun bilinçaltından çıkmış gibi bir toplumun isteklerinden mi doğar? Yoksa mitler para kazanan birtakım güçlerce bilinçli olarak mı türetilir? Örneğin, reklamcılık mit yaratmanın yeni bir biçimi midir? Şirketler sularını falan bize inandırıcı türden bir miti anlatarak mı satarlar? Bedava olan bir şeyi satın alması gerekmeyen kişilerin gidip şişelerce almasının nedeni bu mu?" Yer yer şiirsel güzellikteki cümlelerle süslü olan Kız Erkekle Buluşur; mutlu olmak için illa klasik mitlerdeki sonların gerekmediğini; asıl dönüşümün hayatı olduğu gibi kabul edip, katı yargılardan uzak durulduğunda gerçekleştiğini anlatan ve "Kız ve erkek pek çok şekilde buluşur," diyen, hoş bir hikâye.

Bir dönüşüm öyküsü
Ovidius'un Dönüşümler 'de anlattığı Iphis'in öyküsü

kalan karakter 460

yorumla

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer Kitap - Edebiyat Haberleri

Diğer Kitap - Edebiyat Haberleri: Uzaklara gitmek isteyenlere...; Pippi ve Ottoline; Klasikleri gözden geçirme zamanı!; Tarihi romanlar büyük bir çıkışta; Felsefenin şakası olur mu?; Yazar Virginia Woolf'un eleştirmen tarafı; Türkiye'ye "enerji verenler" kitaplaştı; Mücevher gibi kıymetli; Kitap dünyası; Yaza yakışanlar, SABAH Kitap'ta; Norveçli yazara 'deşifre' cezası; Kitap; 'Ayna'nın Güleryüz'ü şiirle yeniden buluştu; Benim tırnak kesmem halkı ne ilgilendirir?; Fethi Naci'ye armağan!; Genç yazarın 'Madalyon'u; Mavi Marmara'da gerçekte ne oldu?; Franz Kafka'nın 'kasası' açılıyor; Tahran, 1915 tehciriyle ilgili kitaba izin vermedi; Dövüş Kulübü'nün yazarından yeni kitap; Kafka'nın gizli eserleri gün ışığına çıkıyor; Romantik bir ara...; İngiliz yazar Singapur'da kitabı yüzünden tutuklandı; Kitap; Sacit Özkanlı'dan bir aşk kitabı; Tanem'in anneannesi hayatını yazdı; Turkuvaz Kitap'tan iki aşk romanı birden; Harvey Pekar, 'sıkıcı' hayatına veda etti; Klasikleri gözden geçirme zamanı; Homeros'un şiiri Bozcaada'da sürüyor

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah