Garanti Bankası Nisan 2011'de yeni kültür kurumu SALT'ı ilk kez Beyoğlu'nda açmıştı. Bu kez Garati Bankası, eski Osmanlı Bankası Müzesi'ni SALT'ın yeni mekanına dönüştürerek, Galata'ya uzanacak. 22 Kasım'da açılacak SALT Galata adlı bu sanat mekanının ilk sergilerinden biri de 'Geçmişe Hücum' başlığı altında Osmanlı arkeolojisini inceleyecek. ABD'li çağdaş sanatçı Michael Rakowitz de bu sergi için ilginç bir proje hazırladı. Dört yıl önce 10. İstanbul Bienali'ne katılan sanatçı tam bir İstanbul hayranı olmuş. Şimdi ise bu sergi kapsamında, Osmanlı Bankası Müzesi'nde bulduğu bir Osmanlı parasıyla farklı bir proje gerçekleştirecek. Sanatçı 1875 tarihli 1 Lira'lık Osmanlı banknotunu çoğaltmış ve internet üzerinden açık çağrı yapmış. Bu çağrıyla katılımcılardan Osmanlı parası karşılığında günlük hayatlarında kullandıkları, onlar için önemli bir nesne getirmelerini istemiş. İki gün boyunca SALT Beyoğlu'nda düzenlediği atölyeye de pek çok katılımcı farklı eşyalar getirmiş. Sanatçı şimdi tüm bunları ve katılımcıların getireceği yeni eşyaları SALT Galata'daki sergide sergileyecek. Rakowitz, "Bu projeyle anlatmak istediğim şey yazılmayan, gösterilmeyen kaybolan tarihe dikkat çekmek. İnsanların günlük hayatında kullandığı şeyler de sergilenmeye layık olabilir. Bu nesneleri Osmanlı arkeolojisi hakkındaki bu sergiye getirerek ve Osmanlı parasıyla satın alarak, sıradan insanların hayatında önemli şeyleri arkeolojik nesneye dönüştürüyorum. Günlük hayatta görülmeyen şeyleri ortaya çıkarmaya çalışıyorum."
DÖRT DİLDE 1 LİRA
Osmanlı Bankası Müzesi'nde bulduğu para ise, üzerinde dört farklı dilde yazı olmasıyla dikkatini çekmiş. Sanatçı, "Bu paranın benim için önemi üzerinde Osmanlıca'yla beraber Arapça, Yunanca, Fransız ve Ermenice '1 Lira' yazması. Bu bir arada yaşayabilen ütopik bir toplumu gösteriyor. O dönem Osman Hamdi Bey gibi pek çok arkeolog tarafından da kullanılmış muhtemelen," diyor. Rakowitz'e proje için yaptığı çağrı kapsamında 3-4 Kasım'da SALT Beyoğlu'nda düzenlediği atölyede pek çok obje gelmiş. Rakowitz her gelen nesnenin tarihini sormuş: "Toplamda 60'a yakın insan geldi. Biri üstünde arı maya resmi olan silgiler getirmiş. Çocukluğunda hep bunları kullandıklarını söyledi. Onun için bu nostaljik bir şey ve yakın zamanda bir kırtasiyede bulmuş. Ben de tam böyle şeyler arıyorum işte. Bir lise öğrencisi Louis Vuittton taklidi toka getirmiş. Gerçeğine parasının yetmediğini söyledi. Bir başka lise öğrencisi ise ergenlik hakkında yazdığı bir şiiri getirmiş. Yakında ergenliğim bitecek ve bu da tarih olacak dedi." Rakowitz'in topladığı nesnelere isteyen herkes de yeni eşyalar getirebilir. www.saltonline.org
Galata'da Osmanlı'ya hücum
SALT Galata'nın açılış sergilerinden biri 'Geçmişe Hücum: Osmanlı İmparatorluğu'nda Arkeolojinin Öyküsü, 1753-1914' başlığı altında olacak. Sergide yaklaşık 200 yıl boyunca Osmanlı topraklarında gerçekleştirilmiş yerli ve yabancı arkeolojik girişimler incelenecek. Serginin ana malzemeleri, Batılı ve Osmanlı kâşiflerin raporları ile seyahat izlenimlerine ilişkin kitaplar, bölgelerin detaylı çizimlerini içeren planlar ile Osmanlıların, İstanbul Arkeoloji Müzeleri kuruluşuyla toplanan belge ve fotoğraflardan meydana geliyor. Sergi 22 Kasım'dan 11 Mart 2012'ye dek sürecek.
