Eğitimde 40 yıllık dönüşüm: Okullaşmada büyük sıçrama

Türkiye 1985 ile 2025 yılları arasında eğitimde adeta bir sıçrama yaşadı. 1985 yılında ortaöğretimde okullaşma oranı yüzde 44'lerde seyrederken, 2025 itibarıyla bu oran yüzde 87'nin üzerine çıktı. Okul öncesinden ortaöğretime kadar her kademede ciddi artışlar yaşanırken, özellikle kız çocuklarının eğitime katılımındaki artış rekor seviyeye çıktı. Bugün itibariyle tüm tüm eğitim kademelerinde okullaşma oranları yüzde 90'ların üzerine çıktı.

1985'TE NASILDI?
1985 yılı Türkiye'sinde eğitime erişim, hem altyapı hem de sosyoekonomik nedenlerle sınırlıydı. O dönemde okuma yazma bilen nüfus oranı yüzde 77'ler seviyesindeydi. Ortaöğretim ve lise düzeyinde ise ciddi bir açık bulunuyordu. Birçok öğrenci için ilkokuldan sonra eğitim hayatı sona eriyordu. Özellikle kırsal bölgelerde okul sayısı, öğretmen yeterliliği ve taşımalı eğitim olanakları son derece yetersizdi.

2000'LERDE ATAK BAŞLADI
1997 yılında zorunlu eğitimin 8 yıla çıkarılmasıyla birlikte eğitimde yeni bir dönem başladı. 2000'li yıllarda yapılan reformlar, taşımalı eğitim sistemi, yeni okul inşaatları ve öğretmen atamaları ile eğitime erişim arttı. 2000 yılında ortaöğretimdeki okullaşma oranı yüzde 44 civarındayken, bu oran 2020'lerde yüzde 90'a dayandı. Eğitimde fırsat eşitliği politikaları sayesinde özellikle kız çocuklarının eğitime katılımı hızla arttı. 1985'te ilkokul dışına çıkmak zor olan bir Türkiye'den, 2025'te ortaöğretimde yüzde 87'nin üzerinde okullaşma oranına ulaşan bir ülkeye gelindi.

2025'TE RAKAMLAR REKOR SEVİYEDE
2024-2025 eğitim öğretim yılında ülke genelinde örgün eğitim kapsamında okul öncesi eğitim, ilköğretim ve ortaöğretim düzeyinde 9 milyon 212 bin 833'ü erkek, 8 milyon 743 bin 690'ı kız olmak üzere toplam 17 milyon 956 bin 523 öğrenci eğitim aldı. Örgün eğitim kapsamındaki okullarda görev yapan öğretmen sayısı, 2024- 2025 eğitim öğretim yılında 1 milyon 187 bin 409 oldu. Eğitim kademelerine göre bakıldığında, okul öncesinde 5 yaş net okullaşma oranı 2024-2025 eğitim öğretim yılında yüzde 82,53 olup 5 yaş brüt okullaşma oranı ise yüzde 94,41 düzeyinde gerçekleşti. İlkokulda net okullaşma oranı yüzde 95,43, ortaokulda ise net okullaşma oranı yüzde 89,09 oldu. Bu verilere ve yakın zamanda yayımlanan "Bir Bakışta Eğitim 2025" raporuna göre Türkiye 6-14 yaş grubunda çağ nüfusunun tamamına yakınını içeren okullaşma oranı ile OECD ortalaması ile benzerlik gösteriyor.

OKUL VE DERSLİK SAYILARI
Örgün eğitimde, 2024-2025 eğitim öğretim yılında 59 bin 336'sı resmi okul, 14 bin 700'ü özel okul ve 4'ü açık öğretim okulu olmak üzere toplam 74 bin 40 okul hizmet verdi. Bu okulların 17 bin 640'ı okul öncesi eğitim, 25 bin 99'u ilkokul, 18 bin 878'i ortaokul ve 12 bin 423'ü de ortaöğretim kademesinde yer aldı. Öğretmen başına düşen öğrenci sayısı ilkokullarda 18 olurken ortaokullarda bir önceki yıla kıyasla 14'ten 13'e, ortaöğretimde ise 12'den 11'e düştü. Derslik başına düşen öğrenci sayısı ise ilkokulda 23, ortaöğretimde 20.