Türkiye'nin en iyi haber sitesi

Türkiye öldürücü virüslere karşı hazırlıklı

Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan Korona virüsü ile ilgili dünya alarma geçti. Peki Türkiye'de durum neydi? Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nesrin Özören ve Bezmialem Vakıf Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mehmet Ziya Doymaz, hem bugünkü durumu hem de gelecekte ortaya çıkabilecek salgınları değerlendirdi. Uzmanlar artık dünya ile birlikte Türkiye'nin de virüslere karşı hazırlıklı olduğunu söylüyor

Türkiye öldürücü virüslere karşı hazırlıklı

Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan Korona virüsü ile ilgili dünya alarma geçti. Peki Türkiye'de durum neydi? Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nesrin Özören ve Bezmialem Vakıf Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mehmet Ziya Doymaz, hem bugünkü durumu hem de gelecekte ortaya çıkabilecek salgınları değerlendirdi. Uzmanlar artık dünya ile birlikte Türkiye'nin de virüslere karşı hazırlıklı olduğunu söylüyor

Türkiye öldürücü virüslere karşı hazırlıklı

Virüsler genetik değişim sonrası insana geçebiliyor ve insan yaşamı için tehdit oluşturuyor. Her yıl adı değişerek hayatımıza bir giriyor. Kuduz, HIV, Çiçek, Ebola, Influenza, Rota ve diğerleri... İnsanlığın ezeli düşmanlarından biri olan virüslere karşı henüz tam kontrolü sağlayamadık ama geçtiğimiz yüzyılda çok önemli gelişmeler kaydettik... Biz de virüsleri, tarihteki gelişimlerini, gelecekte bizi nelerin beklediğini uzmanlara sorduk. Boğaziçi Üniversitesi Yaşam Bilimleri Araştırma Merkezi ve Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nesrin Özören küresel iklim değişikliğinin, kalabalık kentsel yaşam ve artan insan hareketliliğinin daha önce bilinmeyen yepyeni virüslerin ve dolayısıyla hastalıkların ortaya çıkmasında ve hızlı yayılmasında etkili olduğunu söylüyor.

Türkiye öldürücü virüslere karşı hazırlıklı

- Korona virüsü dünya gündemine yerleşti. Virüsler genetik değişime nasıl uğruyor?

- Korona virüsünün taşıyıcısının yarasa olduğu belirlendi. Yarasadan yarasaya geçen bir var ve o virüs mutasyona uğruyor. Rastgele mutasyonlardan birinde yarasa hücresine çok iyi yapışabilen virüs artık insan hücresine de iyi tutunma özelliği kazanıyor. Virüsün her geçtiği canlıdan canlıya veya türden türe kendi sağ kalım mücadelesi söz konusu. Virüs kendisini bir başka canlıda kopyalayabilmek için canlının hücre zarı üzerindeki proteinlerden birine, sanki bir limana varmış gibi, yapışabiliyor. İnsan hücresine yapışabilme özelliği kazandığı zaman orada çoğalmaya başlıyor. Yarasa hücrelerinin üzerinde de benzer konakçı proteinler mevcut. Yarasalar, şempanzeler, fareler ile insan hücre zarı arasında çok büyük farklar yok. İmmünolojik bakımdan virüsün yarasadan insana sıçraması büyük bir eşik. Korona virüsünde virüsün insandan insana geçebildiği de görüldü. Bu da virüsün insan vücudunda sağ kalmayı başarıp kendi kopyalarını yapmayı başardığını gösteriyor.

Türkiye öldürücü virüslere karşı hazırlıklı

- Virüslerin özellikle kış döneminde ortaya çıkması tesadüf mü?

- Virüsler sadece kış mevsiminde ortaya çıkan partiküller değil, yazın da ortaya çıkabiliyorlar ancak kışın popülasyonları artıyor ve insanların bağışıklık yanıtı da daha zayıf düştüğü için hastalık sıklığı artıyor. Virüsün insana geçmesi sonucunda hapşırma, öksürme gibi yollarla yayılmaya başladığında yayacağı partiküller içinde kaç tane olduğuna bakmak gerekiyor.

Türkiye öldürücü virüslere karşı hazırlıklı

Örneğin, bir öksürmeden sonra bir metrekarelik bir alana dağılan bir milyon sıvı taneciğinin içinde sadece beş partikülde olsun ve sonra başka bir insana bulaşmış olsun. Kişinin bağışıklık sistemi çok güçlüyse bu virüsü yok edeceği için hissetmez ve hastalanmaz bile. Bu kişiler taşıyıcı olabilirler. Nitekim Korona virüsünde hastalık belirtisi taşımayan bir insandan da virüsün bulaşabildiği görüldü. Korona SARS'tan daha az öldürücü bir virüs. Oran olarak bakılacak olursak yüzde 3-5 gibi bir öldürme kapasitesi söz konusu, SARS'ta ise bu çok yüksekti. Mevcut verilerle şunu söylemek mümkün; Korona virüsü çok korkutucu bir virüs değil.

Türkiye öldürücü virüslere karşı hazırlıklı

- Korona virüsünün neden daha önce değil de şimdi çıktığı merak konusu.
- Çin'de asırlardır yaban hayvanları tüketiliyor. Dolayısıyla bugün neden bu virüsün çıkmış olduğu sorusu yanıtlanabilmiş değil. Akla gelen ihtimallerden ilki, iklim değişikliği olabilir. Küresel iklim değişikliği, sıcaklıkların artması insanların bağışıklık sistemlerini ve yarasaların taşıdığı virüsleri de etkiliyor. İkinci etken aşırı kalabalık şehir hayatı ve toplu taşıma gibi havasız ortamlar. Üçüncü ihtimal küresel ölçekte çok hareketli bir insan nüfusu olan dünyamız. Çok fazla seyahat ediyoruz. Eskiden küçük bir köyde hastalık çıktığında köy karantina ile korumaya alınırdı, oysa bugün dünyada milyonlarca turist mevcut.

Türkiye öldürücü virüslere karşı hazırlıklı

- Gelecekte virüsler daha tehlikeli olacak mı?

- Geçmişe baktığımızda çiçek gibi, verem gibi ölümcül sonuçları olan hastalıklar da yaşadık. Çok sayıda insanımızı geçen yüz yılda verem nedeniyle kaybettik. Çiçek virüsü ise dünyada hastalık yapamayacak şekilde aşılama sayesinde silindi. 1.Dünya Savaşı sonrasında yaşanan aşırı kıtlık, savaş sonrası çekilen yokluk İspanyol Gribi gibi büyük bir salgını getirdi. Her dönemde yeni bir virüsün çıkabileceğini unutmamak gerekiyor.

BİZE ULAŞIN