Ebü'l-Gadiye Kimdir?

Ebü'l-Gādiye künyesiyle tanınan iki sahâbîden birinin nisbesi Cühenî, diğerininki Müzenî'dir. Bazıları bunların aynı kişi olduğunu ileri sürmüşlerse de bu görüş taraftar bulmamıştır. Ebü'l-Gādiye el-Cühenî'nin adının Müslim olduğu da söylenmektedir. Hayatı hakkında fazla bilgi bulunmadığı gibi ne zaman müslüman olduğu da belli değildir. Akabe'de Resûlullah'a biat ettikten sonra orada kendisinden dinlediği bir konuşmaya dair rivayetin, Vedâ haccında irad edilip canlara ve mallara kastetmeyi yasaklayan hutbenin bir bölümü olması düşündürücüdür. Ayrıca Akabe Biatı'na katılan sahâbe arasında onun adı geçmemektedir. Ebü'l-Gādiye'nin namaza geç geldiği bir gün Hz. Peygamber'in bunun sebebini sorduğu, bir çocuğunun doğduğunu söylemesi üzerine çocuğu getirtip başını okşadığı ve ona Sa'd adını koyduğuna dair rivayetle kendisinin Hz. Peygamber zamanında küçük bir çocuk olduğuna dair rivayeti bağdaştırmak da mümkün görünmemektedir. Ebü'l-Gādiye'nin üç kişiyle birlikte Medine'ye hicret ettiği ve Hudeybiye Antlaşması'nda bulunduğu da söylenmektedir.

Hz. Osman taraftarı olduğu anlaşılan Ebü'l-Gādiye'nin, Kûfe valiliğinden azledilen Ammâr b. Yâsir'in Hz. Osman aleyhinde konuşmasını duyup ona kin beslediği, Sıffîn Savaşı'nda bir fırsatını bularak Ammâr'ı öldürdüğü rivayet edilmektedir. Canlara ve mallara kastetmeyi yasaklayan hadisi rivayet eden bir kimsenin, Ammâr'ı öldürenin cehennemlik olduğuna ve onu âsi bir topluluğun öldüreceğine dair rivayetlere rağmen bu işi yapmasını ve Ammâr'ı nasıl öldürdüğünü çekinmeden anlatmasını İbnü'l-Esîr ve diğer bazı müellifler hayretle karşılamışlardır.

Ebü'l-Gādiye Resûlullah'ın vefatından sonra Suriye'de yaşamış, hayatının sonlarına doğru da Vâsıt'a göç etmiştir. Onun ok atıcılığındaki mahareti, Muâviye devrinde Bizanslılar'la yapılan bir deniz savaşında çok işe yaramıştır. Düşman donanmasından fırlatılan neft yağına bulanmış ateşli paçavraların İslâm ordusunda büyük kayıplara yol açması üzerine Ebü'l-Gādiye bunları fırlatan askeri okla öldürmüş, ateş Bizans gemisine düşünce yangın çıkmış ve gemide bulunan 300 Bizans askeri ölmüştür. Bu olaydan sonra, "Ebü'l-Gādiye'nin oku 300 askeri öldürdü" sözü meşhur olmuştur.

Ebü'l-Gādiye'nin ölüm tarihi kesin olarak belli değildir. 83 (702) yılında Haccâc tarafından kurulan Vâsıt şehrine göç etmesi ve Haccâc ile bazı temaslarda bulunması dikkate alınarak 83'ten sonra öldüğü söylenebilir. Kendisinden oğlu Sa'd, Hâlid b. Ma'dân, Külsûm b. Cebr ve bazı Suriyeliler rivayette bulunmuşlardır.

Kaynak: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi


BİZE ULAŞIN
BİZE ULAŞIN