Müzik dünyası sessiz ama çok derin bir kırılmanın eşiğinde. Artık stüdyoya girmeden, mikrofon başına geçmeden, hatta bir sanatçıya ihtiyaç duymadan "şarkı" üretmek mümkün. Ama asıl soru şu: Bu şarkıyı gerçekten kim söylüyor?
Türkiye'de yapay zekâ ile üretilen vokallerin çalışma mantığı, çoğu dinleyicinin farkında olmadığı bir gerçeği barındırıyor. Sistemler, tek bir ses yaratmıyor. Aksine, yıllardır hafızamıza kazınmış onlarca sanatçının vokal karakterini parçalayarak yeniden bir araya getiriyor.
Bir kadın vokal oluşturulurken örneğin Ebru Gündeş'in o güçlü diyaframı, Yıldız Tilbe'nin kırılgan ve özgün yorumu, başka bir sanatçının tizleri, bir diğerinin vibratosu sisteme "veri" olarak giriyor. Ortaya çıkan sonuç ise tek bir kişiye ait olmayan ama herkesten bir parça taşıyan hibrit bir ses.
Erkek vokallerde de tablo farklı değil. Arabesk bir şarkı üretmek istediğinizde yapay zekâ; Müslüm Gürses'in içtenliği, Azer Bülbül'in pes derinliği ve İbrahim Tatlıses'in o tartışılmaz vokal gücünü bir potada eritiyor. Dinleyici ise ortaya çıkan bu sesi "ne kadar güçlü, ne kadar renkli" diye yorumluyor. Oysa duyduğu şey, tek bir sanatçının yeteneği değil; birçok sanatçının parçalanmış mirası. İşin etik boyutu tam da burada başlıyor. Bu sesler izin alınarak mı kullanılıyor?
İZİN ALINIYOR MU?
Sanatçılar, yıllarını vererek oluşturdukları vokal kimliklerinin bir algoritma tarafından "kopyalanmasına" ne kadar razı? Ve en önemlisi: Dinlediğimiz şey gerçekten sanat mı, yoksa kusursuz bir taklit mi? Dünya bu sorularla yeni yeni yüzleşiyor. Taylor Swift gibi global yıldızlar, seslerinin ve kimliklerinin izinsiz kullanılmasına karşı ciddi önlemler almaya başladı. Çünkü mesele sadece bir şarkı değil; bir sanatçının karakteri, emeği ve yıllar içinde inşa ettiği özgünlüğü. Bugün yüzlerce sanatçının sesi, çoğu zaman farkında bile olmadan veri havuzlarında dolaşıyor. Bir yapay zekâ modeli eğitilirken o sesler analiz ediliyor, ayrıştırılıyor ve yeniden üretiliyor. Yani aslında dinlediğimiz şey, "yeni" bir ses değil; geçmişin parçalanıp yeniden paketlenmiş hali demek.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
