Metabolizma insan vücudundaki anabolizma ve katabolizma reaksiyonlarının dengesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bir reaksiyonun devamlılığının bozulması günümüzde birçok hastalığın temelini oluşturmaktadır. Temelde anabolizma ve katabolizma reaksiyonları birbirinden oldukça farklıdır. Aynı zamanda bu reaksiyonlar canlı organizmalarda bazı hormonlar tarafından kontrol edilmektedir. Tabii daha çok bu durum insanda geçerlidir. Çünkü en gelişmiş sinir sistemi insanda bulunmaktadır. Anabolizmanın katabolizmadan farkı nedir? Ayırt edici özellikleri araştırdık. Anabolizma ne anlama gelir, biyolojide anabolizma örnekleri nelerdir? İşte merak edilenler…
Canlı organizmada meydana gelen yapım reaksiyonlarının genel adı anabolizma olarak geçmektedir. Bu olayın diğer adı da ''asimilasyon'' dur. Bazı kaynaklarda ''özümleme'' olarak da geçmektedir. Anabolizma reaksiyonlarının en temel etkisi, büyüme ve gelişmeyi sağlamaktır. Çünkü anabolizma, küçük ve basit moleküllerden daha karmaşık ve kompleks moleküller üretimidir. Bu reaksiyonların geneli biyolojide dehidrasyon reaksiyonlarıdır. Buna verilebilecek örnek ise karbonhidrat olmayan maddelerden glikoz üreten glukoneogenez döngüsüdür.
Bunun gibi vücuttaki birçok anabolizma tepkimesi sayesinde birçok madde üretilir. Bu reaksiyonları kontrol eden hormonlar ise büyüme hormonları, testosteron, insülin ve östrojen gibi hormonlardır.
Anabolizma aşağıdaki hormonları içermektedir:
• Estrojen
• Ensülin
• Büyüme hormonu
• Testosteron
Bir canlıda metabolizma hızı gün içinde değişir. Gün içinde katabolizma ve anabolizma hızları da değişir. Uyku sırasında anabolizma faaliyetleri daha hızlıdır, beden yenilenir ve belki büyür. Gündüz özellikle öğleden sonra, katabolizma faaliyetleri daha hızlıdır. Vücut daha fazla enerji harcar, beslenerek aldığı besinleri parçalar. Buna şu şekilde örnek verebiliriz.
Genel olarak bakarsak;
Çocuklarda ve gençlerde- Anabolizma hızı> Katabolizma hızı
Yetişkinlerde- Anabolizma hızı = Katabolizma hızı
Yaşlılarda- Anabolizma hızı
Canlı organizmaların vücut yapıları içinde meydana gelen yıkım olaylarına katabolizma denir. Katabolizma biyolojinin farklı dallarında disimilasyon veya yadımlama ismiyle de anılmaktadır. Katabolizma olaylarını daha iyi anlayabilmek için örneklerle açıklayacağız. Mesela en güzel örnek oksijenli ve oksijensiz solunumlardır. ATP hidrolizi ve her türlü sindirim olayı en önemli katabolik reaksiyonları diyebiliriz. Vücuttaki büyük, karmaşık moleküller daha küçük, basit olanlara ayrılır. Katabolizma hormonları ise aşağıdaki gibidir:
• Adrenalin
• Kortizol
• Sitokinler
• Glukagon
